Người từng mắc thủy đậu có nguy cơ bị lại không?
Nội dung chỉ cung cấp thông tin tham khảo, không thay thế chẩn đoán, khám hoặc điều trị của người hành nghề y tế. Không tự ý dùng, ngừng hoặc thay đổi thuốc dựa trên bài viết.
Rất nhiều người băn khoăn liệu bệnh nhân từng mắc thủy đậu có nguy cơ bị lại không khi vô tình tiếp xúc với người đang phát bệnh. Câu trả lời theo y học là phần lớn mọi người sẽ không bị mắc lại thủy đậu lần thứ hai trong đời nhờ cơ thể đã hình thành miễn dịch tự nhiên bền vững.
Tuy vậy, vẫn có một tỷ lệ rất nhỏ các trường hợp đặc biệt bị tái nhiễm, chủ yếu liên quan đến tình trạng suy giảm sức đề kháng. Bên cạnh đó, virus gây bệnh vẫn có thể âm thầm tồn tại trong cơ thể và gây ra một bệnh lý khác sau này là bệnh zona thần kinh.
Mắc thủy đậu có bị lại không là gì?
Bệnh thủy đậu là một bệnh truyền nhiễm cấp tính do virus Varicella Zoster gây ra, lây lan mạnh qua đường hô hấp hoặc tiếp xúc trực tiếp với dịch bóng nước. Triệu chứng điển hình của bệnh bao gồm sốt, mệt mỏi, phát ban và hình thành các mụn nước rải rác khắp cơ thể. Sau khi người bệnh hồi phục, hệ thống miễn dịch sẽ lưu giữ trí nhớ miễn dịch đối với kháng nguyên của virus, giúp ngăn chặn sự bùng phát của cùng một mầm bệnh trong hầu hết các lần phơi nhiễm sau này. Tuy nhiên, tính chất bền vững của kháng thể phụ thuộc vào mức độ đáp ứng miễn dịch của từng cá thể và tình trạng sức khỏe tổng thể của mỗi người qua các giai đoạn cuộc sống.
Cơ chế miễn dịch tự nhiên sau khi mắc bệnh thủy đậu
Sau khi khỏi bệnh thủy đậu do virus Varicella Zoster gây ra, hệ miễn dịch của cơ thể sẽ sản sinh kháng thể đặc hiệu và tạo lập tế bào ghi nhớ miễn dịch. Kháng thể này có khả năng nhận diện và tiêu diệt virus rất nhanh chóng nếu chúng xâm nhập trở lại trong tương lai. Nhờ cơ chế bảo vệ tự nhiên này, phần lớn những người đã từng mắc bệnh sẽ có được miễn dịch bền vững và bảo vệ cơ thể suốt cuộc đời, giúp họ không bị phát bệnh thêm lần nào nữa.
Các trường hợp hiếm hoi có thể tái nhiễm thủy đậu
Mặc dù rất hiếm gặp, hiện tượng tái nhiễm thủy đậu lần thứ hai vẫn có khả năng xảy ra trên một số cá nhân đặc biệt. Tình trạng này thường rơi vào những người có hệ miễn dịch suy giảm nghiêm trọng, bệnh nhân ung thư đang hóa trị, người dùng thuốc ức chế miễn dịch kéo dài hoặc người nhiễm HIV. Ngoài ra, những trường hợp từng mắc thủy đậu khi còn quá nhỏ dưới một tuổi hoặc đợt bệnh ban đầu quá nhẹ đôi khi chưa kích thích tạo đủ lượng kháng thể bền vững, dẫn đến việc vẫn có nguy cơ nhiễm lại khi tiếp xúc với nguồn lây mạnh.
Mối liên hệ giữa virus thủy đậu và bệnh zona thần kinh
Sau khi bệnh nhân khỏi thủy đậu, virus không bị loại bỏ hoàn toàn khỏi cơ thể mà lùi về ẩn nấp ở trạng thái ngủ tại các hạch rễ thần kinh cảm giác. Sau nhiều năm hoặc nhiều thập kỷ, khi cơ thể bước vào tuổi già, gặp căng thẳng mệt mỏi kéo dài hoặc sức đề kháng suy giảm, virus có thể thức dậy và hoạt động trở lại. Sự tái hoạt động này không gây ra bệnh thủy đậu toàn thân mà phát triển thành bệnh zona thần kinh, đặc trưng bởi các nốt mụn nước đau rát mọc tập trung theo phân bố dây thần kinh ở một bên cơ thể.
Biện pháp tăng cường đề kháng và phòng ngừa bệnh
Dù đã từng mắc thủy đậu hay chưa, việc giữ gìn sức khỏe để củng cố hệ miễn dịch luôn đóng vai trò then chốt trong việc ngăn chặn các bệnh truyền nhiễm và hạn chế nguy cơ tái hoạt của virus. Mọi người nên duy trì chế độ dinh dưỡng đầy đủ dưỡng chất, tập luyện thể thao đều đặn, ngủ đủ giấc và hạn chế căng thẳng tinh thần. Với những người lớn tuổi hoặc người có bệnh nền mạn tính, việc chủ động tham khảo ý kiến bác sĩ chuyên khoa về các loại vắc xin phòng ngừa như vắc xin ngừa bệnh zona là giải pháp hữu ích để bảo vệ sức khỏe lâu dài.
Lưu ý an toàn
Thông tin trong bài viết chỉ mang tính chất tham khảo kiến thức y khoa đại chúng, không thay thế cho chẩn đoán hay chỉ định y khoa từ bác sĩ. Khi xuất hiện các nốt mụn nước bất thường, sốt cao, đau rát da hoặc có dấu hiệu bội nhiễm, người bệnh cần đến ngay cơ sở y tế để được thăm khám trực tiếp. Tuyệt đối không tự ý dùng thuốc điều trị hay truyền dịch tại nhà.
Tóm tắt
Đa số người từng mắc thủy đậu sẽ có miễn dịch bền vững và rất hiếm khi tái nhiễm lần hai. Dù vậy, virus vẫn tồn tại âm thầm trong cơ thể và có thể tái hoạt động gây bệnh zona khi sức đề kháng suy giảm. Việc duy trì lối sống lành mạnh, chăm sóc sức khỏe chủ động và tiêm chủng phòng ngừa theo tư vấn y tế là biện pháp tốt nhất để bảo vệ bản thân và gia đình.
Nguồn tham khảo
FAQ – Câu hỏi thường gặp
Người từng mắc thủy đậu có bị zona thần kinh không?
Người từng bị thủy đậu vẫn có thể mắc bệnh zona thần kinh trong tương lai. Nguyên nhân là do virus thủy đậu sau khi khỏi bệnh sẽ ẩn náu tại các hạch thần kinh cảm giác và bùng phát thành zona khi hệ miễn dịch bị suy yếu.
Ai có nguy cơ tái nhiễm thủy đậu cao hơn người khác?
Trẻ nhỏ mắc thủy đậu khi dưới một tuổi hoặc trường hợp bệnh nhẹ có thể chưa tạo đủ kháng thể bảo vệ vững chắc. Những đối tượng này cùng người suy giảm miễn dịch có nguy cơ tái nhiễm cao hơn bình thường.
Từng bị thủy đậu rồi có cần tiêm phòng lại không?
Nếu đã chắc chắn từng mắc thủy đậu và có sức khỏe bình thường, bạn thường không cần tiêm vắc xin thủy đậu nữa. Tuy nhiên, người từ 50 tuổi trở lên hoặc suy giảm miễn dịch nên tham khảo ý kiến bác sĩ về tiêm vắc xin zona.
Làm sao phân biệt bệnh zona và thủy đậu tái phát?
Bệnh zona biểu hiện bằng các mụn nước mọc thành từng dải dọc theo dây thần kinh ở một bên cơ thể, kèm theo cảm giác đau rát bỏng buốt, khác với các nốt thủy đậu rải rác toàn thân.
Cần lưu ý gì khi chăm sóc người bệnh thủy đậu tại nhà?
Khi chăm sóc người mắc thủy đậu, bạn nên đeo khẩu trang y tế, rửa tay thường xuyên bằng xà phòng, hạn chế chạm vào dịch bóng nước và giữ không gian sống luôn thông thoáng.
