Bệnh mộng thịt ở mắt là gì và có điều trị được không?

Bệnh mộng thịt ở mắt là gì?

Mộng thịt ở mắt, tên danh pháp y khoa là pterygium, là tình trạng tăng sinh bất thường của mô liên kết dưới kết mạc nhãn cầu, tạo thành một khối màng hình tam giác có mạch máu phát triển xâm lấn vào giác mạc. Khối mộng này thường khởi nguồn từ góc trong của mắt hướng về phía con ngươi, đôi khi xuất hiện ở góc ngoài hoặc cả hai phía.

Bản chất của mộng thịt là tổn thương hoàn toàn lành tính, không phải khối u ác tính và không có khả năng di căn. Tuy nhiên, nếu không được chú ý theo dõi và bảo vệ mắt đúng cách, khối mô xơ mạch này có xu hướng bò dần qua rìa giác mạc vào vùng trung tâm lòng đen, làm biến dạng độ cong của bề mặt giác mạc dẫn đến loạn thị, che khuất tầm nhìn và ảnh hưởng đáng kể đến chức năng thị giác cũng như diện mạo thẩm mỹ của người mắc.

Những biểu hiện thường gặp khi mộng thịt xuất hiện và phát triển

Ở giai đoạn khởi phát, mộng thịt thường xuất hiện dưới dạng một màng mỏng hơi gồ lên ở góc trong hoặc góc ngoài của mắt, có màu hồng nhạt hoặc trắng đục kèm theo các mạch máu nhỏ li ti. Người bệnh thường cảm thấy cộm xốn như có hạt cát bên trong mắt, cay mắt, chảy nước mắt sống và đỏ mắt khi tiếp xúc với gió bụi hoặc ánh nắng mạnh.

Khi khối mộng tiến triển chậm qua nhiều tháng hoặc nhiều năm, dải mô xơ mạch này sẽ bò dần về phía trung tâm lòng đen. Nếu khối mộng xâm lấn sâu, bề mặt giác mạc bị co kéo làm biến dạng độ cong tự nhiên, gây ra tật loạn thị khiến hình ảnh nhìn thấy bị nhòe mờ. Trong những trường hợp nặng không được kiểm soát, mộng thịt có thể che phủ hoàn toàn đồng tử, làm suy giảm thị lực nghiêm trọng và cản trở tầm nhìn của người bệnh.

Các yếu tố kích thích hình thành mộng thịt ở bề mặt nhãn cầu

Nguyên nhân trực tiếp hình thành mộng thịt là sự biến đổi và tăng sinh bất thường của các tế bào gốc vùng rìa kết mạc giác mạc dưới tác động kéo dài của các yếu tố ngoại cảnh. Bức xạ tia cực tím từ ánh nắng mặt trời được xác định là tác nhân kích thích hàng đầu làm tổn thương cấu trúc tế bào và sợi collagen bề mặt nhãn cầu.

Bên cạnh ánh nắng, môi trường sống và làm việc có nhiều gió cát, bụi bẩn, khói, hóa chất cũng như khí hậu khô nóng liên tục gây kích ứng bề mặt mắt, thúc đẩy phản ứng viêm vi thể kéo dài. Những người làm việc ngoài trời thường xuyên như nông dân, ngư dân, công nhân xây dựng hoặc người sinh sống tại các vùng nhiệt đới ven biển có nguy cơ mắc mộng thịt cao hơn rõ rệt so với người làm việc trong môi trường râm mát.

Khả năng điều trị và các phương pháp can thiệp mộng thịt hiện nay

Bệnh mộng thịt hoàn toàn có thể điều trị được bằng y học hiện đại, tùy thuộc vào kích thước của khối mô và mức độ ảnh hưởng đến thị lực của người bệnh. Ở giai đoạn nhẹ khi mộng thịt còn nhỏ và chưa xâm lấn sâu vào giác mạc, bác sĩ chuyên khoa mắt thường ưu tiên theo dõi định kỳ, kết hợp chỉ định các dung dịch bôi trơn nhãn cầu hoặc thuốc nhỏ kháng viêm ngắn ngày để làm dịu cảm giác cộm đỏ.

Khi mộng thịt phát triển lớn, gây khó chịu dai dẳng, cản trở tầm nhìn hoặc gây mất thẩm mỹ, phẫu thuật bóc tách mộng thịt là phương pháp điều trị triệt để. Hiện nay, các kỹ thuật tiến bộ như cắt bỏ mộng thịt kết hợp ghép kết mạc tự thân hoặc dùng keo sinh học dán màng sinh học đã giúp vết thương nhanh lành, giảm đau sau mổ và hạ thấp đáng kể nguy cơ tái phát so với kỹ thuật cắt đơn thuần trước đây.

Cách chăm sóc mắt và phòng ngừa nguy cơ tái phát sau can thiệp

Sau khi phẫu thuật mộng thịt, việc tuân thủ hướng dẫn chăm sóc của bác sĩ đóng vai trò quyết định để mắt hồi phục tốt và hạn chế tối đa nguy cơ mộng mọc lại. Người bệnh cần giữ vệ sinh mắt sạch sẽ, tra thuốc kháng sinh và thuốc nhỏ kháng viêm đúng lịch hẹn, tuyệt đối không dụi mắt hoặc để nước bẩn bắn vào mắt trong những tuần đầu sau mổ.

Để bảo vệ đôi mắt lâu dài, việc che chắn bề mặt nhãn cầu là giải pháp phòng ngừa căn bản nhất. Người bệnh nên duy trì thói quen đeo kính râm chống tia cực tím đạt chuẩn mỗi khi ra ngoài trời, đội mũ rộng vành, đeo kính bảo hộ khi làm việc trong môi trường nhiều bụi khói, đồng thời dùng nước mắt nhân tạo không chứa chất bảo quản để duy trì độ ẩm ổn định cho mắt.

Lưu ý an toàn

Người bệnh tuyệt đối không được tự ý mua các loại thuốc nhỏ mắt chứa corticoid kéo dài để làm giảm đỏ mắt vì có thể dẫn đến biến chứng tăng nhãn áp và đục thủy tinh thể. Không áp dụng các biện pháp dân gian như đắp lá, hơ nóng hoặc dùng vật nhọn chích vào khối mộng vì rất dễ gây nhiễm trùng và loét giác mạc nghiêm trọng. Khi mắt có dấu hiệu đỏ đau tăng dần, mờ đột ngột hoặc cộm xốn dữ dội, người bệnh cần đến ngay cơ sở y tế chuyên khoa mắt để được thăm khám chính xác.

Tóm tắt

Mộng thịt ở mắt là tổn thương lành tính nhưng hoàn toàn có thể kiểm soát và điều trị hiệu quả nếu phát hiện sớm. Việc chủ động thăm khám chuyên khoa mắt định kỳ giúp theo dõi tốc độ phát triển của khối mộng, đồng thời lựa chọn giải pháp can thiệp thích hợp để bảo tồn thị lực và thẩm mỹ cho đôi mắt.