Bệnh mề đay: Nguyên nhân, dấu hiệu và cách điều trị

Tổng quan về bệnh mề đay

Mề đay, trong thuật ngữ y khoa quốc tế gọi là urticaria, là một phản ứng viêm mạch máu nông ở da đặc trưng bởi sự xuất hiện đột ngột của các nốt sẩn hoặc mảng phù nề có màu hồng nhạt, đỏ hoặc trắng bợt ở trung tâm. Về cơ chế sinh học, tổn thương mề đay xuất hiện khi các tế bào mast (dưỡng bào) và tế bào bạch cầu ái kiềm bị kích hoạt bởi các yếu tố miễn dịch hoặc phi miễn dịch. Quá trình hoạt hóa này dẫn tới sự phóng thích ồ ạt các chất trung gian hóa học gây viêm vào hệ tuần hoàn cục bộ, điển hình là histamin, leukotriene và prostaglandin. Histamin khi gắn vào các thụ thể chuyên biệt trên thành mạch sẽ kích thích giãn tiểu động mạch và làm tăng mạnh tính thấm của các mao mạch dưới da. Hiện tượng này làm huyết tương thoát ra ngoài mô kẽ, hình thành nên khối phù nề cục bộ ở lớp trung bì nông, đồng thời kích thích các đầu mút dây thần kinh cảm giác dưới da gây ra triệu chứng ngứa ngáy dữ dội hoặc châm chích bỏng rát.

Một đặc tính lâm sàng rất độc đáo của mề đay là tính chất thay đổi hình thái nhanh chóng và tổn thương đơn lẻ thường thoái lui trong vòng hai mươi bốn giờ mà không để lại sẹo hay vết thâm nếu không có tổn thương cào gãi thứ phát. Tuy nhiên, các nốt sẩn mới có thể liên tục mọc lên ở các vị trí khác, tạo cảm giác bệnh kéo dài liên tục. Khi phản ứng phù nề này xảy ra sâu hơn ở lớp hạ bì hoặc mô dưới da và niêm mạc, tình trạng đó được gọi là phù mạch (angioedema). Phù mạch thường gây cảm giác đau tức, căng tức nhiều hơn là ngứa, hay xuất hiện ở vùng mí mắt, môi, cơ quan sinh dục, đường tiêu hóa hoặc đường hô hấp trên. Khi đường thở bị phù nề, người bệnh đối mặt với nguy cơ tắc nghẽn hô hấp cấp tính cần xử trí khẩn cấp. Mề đay có thể xuất hiện đơn độc hoặc kết hợp cùng phù mạch trong nhiều bệnh cảnh dị ứng khác nhau.

Nguyên nhân và yếu tố nguy cơ

Nguyên nhân dẫn đến sự hoạt hóa tế bào mast và giải phóng histamin trong bệnh mề đay rất phong phú, bao gồm các cơ chế qua trung gian miễn dịch dị ứng và các cơ chế kích hoạt trực tiếp phi miễn dịch:

Yếu tố thức ăn và đồ uống: Dị ứng thực phẩm là căn nguyên phổ biến hàng đầu trong các đợt mề đay cấp tính. Những thực phẩm giàu protein lạ như hải sản có vỏ gồm tôm, cua, sò, ốc, cá biển, trứng gà, sữa bò, đậu phộng, hạt cây và đậu nành dễ kích hoạt phản ứng quá mẫn. Bên cạnh đó, các chất phụ gia, phẩm màu nhân tạo, chất bảo quản thực phẩm hoặc đồ uống có cồn cũng có thể làm tăng giải phóng histamin trực tiếp vào máu.

Thuốc và chế phẩm sinh học: Nhiều nhóm thuốc điều trị có thể kích hoạt mề đay thông qua phản ứng dị ứng hoặc ức chế men chuyển hóa tự nhiên. Thường gặp nhất là các loại thuốc kháng sinh nhóm beta-lactam, thuốc giảm đau kháng viêm không steroid (NSAID) như aspirin hay ibuprofen, thuốc cản quang dùng trong chẩn đoán hình ảnh và một số loại vắc xin hoặc huyết thanh trị liệu.

Nhiễm trùng và ký sinh trùng: Nhiễm khuẩn đường hô hấp trên như viêm amidan, viêm họng hạt, viêm xoang mũi, hoặc nhiễm các chủng virus cấp tính như virus cúm, virus Epstein-Barr, virus viêm gan B và C có thể kích thích hệ miễn dịch phản ứng quá mức. Nhiễm ký sinh trùng đường ruột như giun sán hoặc ký sinh trùng ngoài da như cái ghẻ cũng là căn nguyên tiềm ẩn gây mề đay kéo dài dai dẳng.

Tác nhân vật lý và môi trường: Mề đay vật lý là một nhóm bệnh đặc thù khi da tiếp xúc với các yếu tố kích thích cơ học hoặc nhiệt độ. Sự thay đổi thời tiết đột ngột từ nóng sang lạnh, gió lạnh, tiếp xúc trực tiếp với tia cực tím trong ánh nắng mặt trời, áp lực tì đè kéo dài do mặc quần áo bó sát hoặc mang vác vật nặng, cũng như sự gia tăng thân nhiệt khi vận động thể lực gắng sức hay tắm nước nóng đều có thể kích thích tế bào mast phóng hạt.

Căng thẳng tâm lý và bệnh lý nội khoa nền: Tình trạng căng thẳng cảm xúc, lo âu kéo dài tác động lên hệ thần kinh tự chủ và kích hoạt các phản ứng viêm thần kinh làm nặng thêm triệu chứng. Đối với mề đay mạn tính, bệnh thường liên quan chặt chẽ đến các rối loạn tự miễn như bệnh tuyến giáp tự miễn, lupus ban đỏ hệ thống, viêm khớp dạng thấp, suy giảm chức năng khử độc của gan hoặc các khối u tiềm ẩn trong cơ thể.

Dấu hiệu và triệu chứng thường gặp

Biểu hiện lâm sàng của bệnh mề đay rất đa dạng về hình thái, vị trí và mức độ nghiêm trọng, được phân định rõ qua các nhóm dấu hiệu sau:

Dấu hiệu tổn thương da điển hình: Triệu chứng đặc trưng nhất là sự xuất hiện của các nốt sẩn phù gồ cao rõ rệt so với bề mặt da xung quanh. Tổn thương có thể có màu đỏ hồng, màu hồng tươi hoặc trung tâm nhạt màu trắng bợt được bao quanh bởi một quầng đỏ sung huyết. Kích thước sẩn phù rất linh hoạt, dao động từ vài milimet nhỏ như vết muỗi đốt cho đến các mảng lớn hàng chục centimet khi nhiều nốt nhỏ hợp lưu lại với nhau. Các mảng này có hình tròn, hình bầu dục, dạng vòng cung hoặc hình thù không đều nhiều cạnh. Cảm giác ngứa ngáy đi kèm là triệu chứng chi phối hầu hết bệnh nhân, dao động từ ngứa âm ỉ đến ngứa ngáy dữ dội cào xé, đôi khi đi kèm cảm giác châm chích, nóng rát khó chịu.

Đặc tính thoái lui nhanh và tính chất di chuyển: Một nốt sẩn mề đay điển hình thường kéo dài từ ba mươi phút đến dưới hai mươi bốn giờ tại một vị trí cố định rồi tự lặn hoàn toàn mà không để lại vết thâm hay sẹo teo da. Tuy nhiên, trong khi nốt cũ biến mất thì những nốt mới lại mọc lên ở các vùng da khác nhau như thân mình, tứ chi, cổ hoặc mặt. Sự xuất hiện thành từng đợt liên tục này khiến nhiều người lầm tưởng rằng mảng ban không hề thay đổi.

Dấu hiệu cảnh báo phù mạch nguy hiểm: Ở khoảng một phần ba trường hợp, mề đay đi kèm với hiện tượng phù mạch. Khác với sẩn nông ở trung bì, phù mạch gây sưng nề đột ngột, căng tức và đau âm ỉ ở các mô lỏng lẻo như mí mắt, môi, má, lưỡi và bộ phận sinh dục ngoài. Khi tình trạng phù nề lan tới vòm họng, thanh quản hoặc đường tiêu hóa, người bệnh sẽ cảm thấy nuốt vướng, khàn tiếng, khó thở, thở rít, co thắt bụng dữ dội, buồn nôn hoặc nôn mửa. Đây là dấu hiệu báo động đỏ đe dọa trực tiếp tính mạng cần can thiệp cấp cứu.

Phân biệt với các bệnh da liễu dễ nhầm lẫn: Tổn thương mề đay cần được phân biệt rõ với viêm da tiếp xúc dị ứng (thường nổi mụn nước nhỏ li ti, chảy dịch và đóng vảy kéo dài nhiều ngày tại vùng tiếp xúc), bệnh viêm mạch mày đay (tổn thương sẩn tồn tại cố định trên hai mươi bốn giờ, đau rát nhiều hơn ngứa và để lại dát thâm nhiễm sắc tố sau khi lặn), hoặc ban đỏ đa dạng (tổn thương hình bia bắn đặc trưng có nhiều vòng đồng tâm kèm tổn thương niêm mạc).

Chẩn đoán

Chẩn đoán bệnh mề đay chủ yếu dựa trên việc thăm khám lâm sàng tỉ mỉ của bác sĩ chuyên khoa da liễu hoặc dị ứng miễn dịch lâm sàng, kết hợp với khai thác tiền sử tiếp xúc chi tiết của người bệnh:

Đánh giá lâm sàng và khai thác bệnh sử: Bác sĩ sẽ quan sát kỹ lưỡng đặc điểm hình thái sẩn phù, màu sắc tổn thương, sự phân bố và kiểm tra phản ứng vạch da nổi. Phần hỏi bệnh sử đóng vai trò then chốt nhằm xác định thời gian khởi phát tổn thương, thời gian tồn tại của từng nốt sẩn riêng lẻ, các yếu tố kích hoạt nghi ngờ như món ăn lạ, đơn thuốc mới sử dụng trong vòng vài tuần qua, tiền sử nhiễm trùng, vết đốt côn trùng, tiền sử tiếp xúc với nhiệt độ hoặc các yếu tố căng thẳng tâm lý.

Xét nghiệm cận lâm sàng đối với mề đay cấp tính: Trong phần lớn các đợt bùng phát mề đay cấp tính có căn nguyên rõ ràng hoặc mức độ nhẹ, người bệnh thường không bắt buộc phải làm các xét nghiệm cận lâm sàng phức tạp. Tuy nhiên, nếu nghi ngờ nguyên nhân dị ứng cụ thể, bác sĩ có thể chỉ định xét nghiệm lẩy da với dị nguyên hoặc định lượng kháng thể IgE đặc hiệu trong máu đối với các dị nguyên nghi ngờ sau khi tình trạng cấp đã ổn định hoàn toàn.

Khảo sát chuyên sâu trong mề đay mạn tính: Đối với các trường hợp mề đay kéo dài trên sáu tuần không rõ nguyên nhân, bác sĩ cần tiến hành các thăm dò rộng hơn nhằm loại trừ các bệnh lý tiềm ẩn toàn thân. Các chỉ định thường quy bao gồm tổng phân tích tế bào máu ngoại vi, tốc độ máu lắng, protein phản ứng C, xét nghiệm kiểm tra kháng thể tuyến giáp, xét nghiệm chức năng gan và thận, tầm soát ký sinh trùng đường ruột cũng như tổng phân tích nước tiểu. Khi có nghi ngờ viêm mạch mày đay hoặc tổn thương không điển hình, sinh thiết da làm mô bệnh học có thể được thực hiện để có kết luận chính xác.

Phân loại các thể bệnh mề đay thường gặp

Trên phương diện lâm sàng, bệnh mề đay được chia thành hai nhóm lớn căn cứ theo thời gian kéo dài của triệu chứng là mề đay cấp tính và mề đay mạn tính. Mề đay cấp tính là các đợt phát ban bùng phát đột ngột, diễn tiến trong vài giờ đến dưới sáu tuần, thường có căn nguyên rõ ràng như tiếp xúc với dị nguyên thức ăn, phản ứng phụ của thuốc, nhiễm khuẩn đường hô hấp hoặc do côn trùng cắn. Ngược lại, mề đay mạn tính được xác định khi các cơn nổi sẩn phù tái phát ít nhất hai lần mỗi tuần và kéo dài liên tục trên sáu tuần, phần lớn trong số đó là mề đay tự phát vô căn hoặc liên quan đến các bệnh lý tự miễn mạn tính.

Bên cạnh đó, mề đay còn được phân loại theo tác nhân kích thích thành nhóm mề đay vật lý và mề đay đặc thù. Nhóm mề đay vật lý bao gồm mề đay do vạch da nổi, mề đay do lạnh khi tiếp xúc với nước đá hay gió lạnh, mề đay áp lực chậm do mang vác đồ vật nặng, mề đay do rung động và mề đay do ánh sáng mặt trời xuất hiện ngay sau khi da tiếp xúc với tia cực tím. Việc phân định chính xác thể bệnh giúp người bệnh và bác sĩ dễ dàng cô lập tác nhân kích hoạt và định hướng phác đồ điều trị phù hợp nhất.

Biến chứng nguy hiểm tiềm ẩn của bệnh mề đay

Mặc dù đa số các trường hợp mề đay đơn thuần chỉ gây khó chịu ngoài da, bệnh vẫn tiềm ẩn những biến chứng nguy hiểm nếu không được theo dõi và xử trí đúng cách. Biến chứng đáng ngại hàng đầu là tình trạng phù mạch cấp tính, đặc biệt là khi sưng phù lan sâu vào vùng mô hầu họng, dây thanh âm và thanh quản. Sự phù nề này làm bít tắc lòng khí quản trong thời gian rất ngắn, gây cản trở nghiêm trọng đến quá trình lưu thông không khí và có thể dẫn tới ngạt thở tử vong nếu không được cấp cứu khai thông đường thở kịp thời.

Biến chứng nguy kịch thứ hai là sốc phản vệ toàn thân, một phản ứng quá mẫn nghiêm trọng liên quan đến sự suy sụp tuần hoàn nhanh chóng, tụt huyết áp kịch phát, khó thở và mất tri giác đòi hỏi phải tiêm cấp cứu thuốc adrenaline ngay lập tức. Ngoài ra, việc cào gãi liên tục do ngứa dữ dội có thể phá vỡ lớp biểu bì bảo vệ da, mở đường cho các loại vi khuẩn như tụ cầu vàng xâm nhập gây ra biến chứng nhiễm trùng da, viêm mô tế bào hoặc viêm da mủ thứ phát. Về lâu dài, mề đay mạn tính còn làm suy giảm nghiêm trọng chất lượng giấc ngủ, dẫn tới kiệt quệ thể chất, căng thẳng mạn tính và rối loạn lo âu.

Những nhóm đối tượng có nguy cơ cao bùng phát mề đay

Bất kỳ ai cũng có thể trải qua ít nhất một đợt nổi mề đay trong suốt cuộc đời, tuy nhiên một số nhóm đối tượng có nguy cơ mắc bệnh cao hơn đáng kể do các đặc điểm sinh học và môi trường sống. Nhóm đối tượng đầu tiên là những người có cơ địa dị ứng hoặc tiền sử bản thân và gia đình từng mắc các bệnh lý dị ứng như viêm mũi dị ứng, hen phế quản hay viêm da cơ địa. Hệ miễn dịch của những đối tượng này thường có tính phản ứng quá mức trước các kháng nguyên lạ từ môi trường.

Phụ nữ trong các giai đoạn biến động nội tiết tố, đặc biệt là trong thai kỳ hoặc giai đoạn sau sinh, cũng thuộc nhóm nguy cơ cao do sự thay đổi của hormone sinh dục và hệ miễn dịch làm da trở nên nhạy cảm hơn. Trẻ nhỏ với hệ thống miễn dịch và hàng rào bảo vệ da chưa hoàn thiện cũng rất dễ bị nổi mề đay sau các đợt sốt virus, cảm lạnh hoặc khi mới bắt đầu tiếp xúc với các nhóm thức ăn dặm giàu đạm. Ngoài ra, những người đang mắc các bệnh lý nội tiết tự miễn như viêm tuyến giáp, bệnh hệ thống hoặc người có chức năng gan suy giảm cũng dễ gặp các đợt phát ban ngứa ngáy dai dẳng.

Hướng xử trí và theo dõi y khoa

Mục tiêu trọng tâm trong quản lý và điều trị bệnh mề đay là nhanh chóng làm dịu cảm giác ngứa ngáy dữ dội, loại bỏ hoàn toàn các nốt sẩn phù, ngăn chặn biến chứng nguy hiểm và nâng cao chất lượng cuộc sống cho người bệnh thông qua việc kết hợp giữa can thiệp y tế và chăm sóc hỗ trợ:

Nguyên tắc loại bỏ tác nhân kích hoạt: Biện pháp đầu tiên và mang tính quyết định là ngừng ngay lập tức việc tiếp xúc với mọi dị nguyên hoặc yếu tố nghi ngờ gây khởi phát bệnh. Nếu nghi ngờ do thức ăn, cần dừng tiêu thụ món ăn đó; nếu mề đay xuất hiện sau khi dùng thuốc, người bệnh cần mang theo đơn thuốc đến trao đổi trực tiếp với bác sĩ điều trị để được cân nhắc thay thế bằng nhóm dược chất khác an toàn hơn.

Điều trị nội khoa theo bậc thang y khoa: Việc sử dụng thuốc điều trị mề đay bắt buộc phải tuân theo chỉ định và phác đồ chuyên môn của bác sĩ. Nhóm thuốc nền tảng hàng đầu trong kiểm soát triệu chứng mề đay cấp và mạn tính là thuốc kháng histamin thụ thể H1 thế hệ mới. Nhóm dược chất này có ưu điểm chọn lọc cao, mang lại hiệu quả chống ngứa và giảm phù nề vượt trội đồng thời ít gây tác dụng phụ an thần hoặc buồn ngủ hơn so với các thế hệ cũ. Trong các tình huống triệu chứng bùng phát dữ dội hoặc mề đay kháng trị, bác sĩ chuyên khoa có thể cân nhắc điều chỉnh phác đồ thuốc kháng histamin theo hướng dẫn quốc tế hoặc chỉ định kết hợp ngắn ngày với thuốc corticosteroid đường uống để dập tắt nhanh đợt viêm cấp tính. Tuyệt đối không được lạm dụng corticosteroid kéo dài nhằm tránh các biến chứng nghiêm trọng như loãng xương, tăng đường huyết hay suy tuyến thượng thận. Đối với các trường hợp mề đay mạn tính tự phát dai dẳng không đáp ứng với thuốc kháng dị ứng thông thường, các liệu pháp sinh học đích hoặc thuốc điều hòa miễn dịch chuyên sâu sẽ được bác sĩ chỉ định và theo dõi sát sao tại bệnh viện.

Biện pháp chăm sóc hỗ trợ không dùng thuốc tại nhà: Để làm giảm cảm giác ngứa tức thì và hạ nhiệt bề mặt da, người bệnh có thể chườm khăn mát hoặc túi chườm bọc vải sạch lên vùng da tổn thương trong khoảng mười đến mười lăm phút. Tắm rửa bằng nước mát hoặc nước ấm vừa phải với sữa tắm dịu nhẹ không chứa hương liệu nhân tạo; thoa kem dưỡng ẩm lành tính giúp phục hồi hàng rào thượng bì; mặc trang phục mềm mại, rộng rãi bằng sợi cotton tự nhiên để tránh ma sát cơ học; và giữ tinh thần thư giãn, ngủ đủ giấc giúp hệ thần kinh ổn định.

Phòng ngừa và giảm nguy cơ

Phòng ngừa bệnh mề đay tái phát đòi hỏi sự kiên trì và chủ động trong việc quản lý lối sống cũng như môi trường xung quanh:

Nhận diện và tránh xa các dị nguyên đã biết: Người bệnh từng có tiền sử nổi mề đay nên ghi chép lại nhật ký chi tiết về các loại thực phẩm, đồ uống, mỹ phẩm hoặc thuốc đã sử dụng trước khi xuất hiện triệu chứng. Thận trọng đọc kỹ bảng thành phần của các loại thực phẩm chế biến sẵn khi mua sắm, đồng thời thông báo rõ ràng về tiền sử dị ứng thức ăn với người chế biến khi dùng bữa bên ngoài. Luôn chủ động thông báo cho bác sĩ và dược sĩ về bất kỳ loại thuốc nào từng gây phát ban trước đây để được lựa chọn giải pháp thay thế an toàn.

Bảo vệ làn da trước các yếu tố kích ứng vật lý: Hạn chế tối đa việc tiếp xúc đột ngột với môi trường nhiệt độ quá lạnh hoặc quá nóng. Vào mùa đông giá rét, cần giữ ấm cơ thể cẩn thận với áo khoác, khăn quàng cổ và găng tay; vào mùa hè oi bức, nên ở trong không gian thoáng mát, che chắn kỹ lưỡng và thoa kem chống nắng bảo vệ phổ rộng trước khi ra ngoài trời. Tránh mặc các loại trang phục quá bó sát, thắt lưng siết chặt hoặc quần áo làm từ chất liệu sợi len thô ráp dễ gây kích ứng cơ học lên da.

Xây dựng lối sống lành mạnh và củng cố thể trạng: Duy trì chế độ dinh dưỡng cân bằng, uống đủ nước mỗi ngày, ăn nhiều rau xanh và trái cây tươi giàu vitamin giúp tăng cường sức đề kháng tự nhiên. Hạn chế sử dụng rượu bia, thuốc lá và các chất kích thích có thể làm giãn mạch ngoại vi. Chủ động kiểm soát căng thẳng tâm lý thông qua các bài tập thở sâu, ngồi thiền, yoga hoặc đi bộ nhẹ nhàng nhằm giữ cho hệ thần kinh và hệ miễn dịch luôn ở trạng thái cân bằng ổn định.

Khi nào cần gặp bác sĩ?

Người bệnh cần phân định rõ ràng giữa các triệu chứng cần đi khám chuyên khoa theo lịch hẹn và các dấu hiệu cảnh báo nguy hiểm đòi hỏi phải gọi cấp cứu y tế ngay lập tức:

Dấu hiệu cấp cứu khẩn cấp đe dọa tính mạng:

Cần gọi ngay số cấp cứu y tế hoặc nhanh chóng đưa người bệnh đến cơ sở y tế gần nhất nếu nổi mề đay xuất hiện đột ngột đi kèm với bất kỳ biểu hiện nào của hội chứng phù mạch đường thở hoặc sốc phản vệ:

• Cảm giác thắt nghẹn ở cổ họng, khàn tiếng đột ngột, khó nuốt hoặc khó thở, thở rít, thở khò khè.
• Sưng phù nề nhanh chóng ở môi, lưỡi, vòm hầu họng hoặc toàn bộ khuôn mặt.
• Chóng mặt dữ dội, hoa mắt, choáng váng, tụt huyết áp, vã mồ hôi lạnh hoặc mất ý thức.
• Đau quặn bụng dữ dội kèm theo buồn nôn liên tục hoặc tiêu chảy cấp tính.

Tình huống cần đi khám chuyên khoa da liễu:

Đối với các trường hợp không có dấu hiệu đe dọa đường thở, người bệnh nên chủ động đến thăm khám với bác sĩ chuyên khoa da liễu khi gặp các tình huống sau:

• Các nốt sẩn phù nổi khắp toàn thân, gây ngứa ngáy dữ dội làm mất ngủ và không đáp ứng với các biện pháp chăm sóc làm mát tại nhà.
• Tình trạng nổi mẩn ngứa kéo dài dai dẳng trên bốn mươi tám giờ hoặc tái phát liên tục thành từng đợt suốt nhiều tuần.
• Tổn thương mề đay có kèm theo triệu chứng sốt cao, đau nhức các khớp xương, hoặc vùng da phát ban có dấu hiệu đau rát buốt thay vì ngứa ngáy thông thường.
• Xuất hiện dấu hiệu nhiễm trùng da thứ phát do cào gãi như rỉ dịch mủ vàng, sưng tấy đỏ rực và nóng rát.

Lưu ý an toàn

Mọi thông tin trong bài viết chỉ nhằm mục đích cung cấp kiến thức giáo dục sức khỏe tổng quan, tuyệt đối không thay thế cho việc thăm khám lâm sàng, chẩn đoán xác định và chỉ định phác đồ từ bác sĩ chuyên khoa có chứng chỉ hành nghề. Người bệnh không được tự ý chẩn đoán mức độ bệnh của bản thân, không tự mua các loại thuốc kháng dị ứng, thuốc an thần hoặc các chế phẩm chứa corticosteroid đường uống hay bôi ngoài da khi chưa có sự thăm khám y khoa, bởi việc dùng sai thuốc có thể che lấp các dấu hiệu bệnh học nguy hiểm hoặc gây ra tác dụng phụ toàn thân nghiêm trọng. Người bệnh cần tuyệt đối tránh thói quen dùng móng tay cào gãi mạnh lên các nốt sẩn phù vì hành động này không những kích thích dưỡng bào phóng thích thêm histamin gây ngứa dữ dội hơn mà còn làm trầy xước, rách biểu bì da dẫn đến nguy cơ nhiễm trùng và tạo sẹo xấu. Đồng thời, không nên tự ý áp dụng các mẹo dân gian truyền miệng chưa qua kiểm chứng khoa học như đắp các loại lá cây giã nát hay tắm nước lá không rõ nguồn gốc lên vùng da đang viêm sưng để tránh bội nhiễm vi khuẩn.

Kết luận

Bệnh mề đay là tình trạng phát ban da dị ứng thường gặp với triệu chứng điển hình là các sẩn phù ngứa ngáy khởi phát đột ngột do sự phóng thích histamin từ tế bào mast. Mặc dù phần lớn các đợt bùng phát mề đay cấp tính có tính chất lành tính và tự thoái lui nhanh chóng nếu được chăm sóc đúng cách, việc chủ động nhận diện sớm các dấu hiệu cảnh báo phù mạch hoặc phản vệ là vô cùng thiết yếu để bảo vệ tính mạng. Người bệnh cần tránh xa các tác nhân kích ứng đã biết, tuân thủ hướng dẫn dùng thuốc theo đơn của bác sĩ chuyên khoa da liễu và không tự ý áp dụng các phương pháp điều trị thiếu kiểm chứng. Khi triệu chứng kéo dài dai dẳng hoặc tái phát thường xuyên, việc thăm khám y khoa toàn diện sẽ giúp tìm ra căn nguyên sâu xa và thiết lập kế hoạch quản lý bệnh hiệu quả, lâu dài.