Bệnh lao màng bụng có lây không và những điều cần biết
Nội dung chỉ cung cấp thông tin tham khảo, không thay thế chẩn đoán, khám hoặc điều trị của người hành nghề y tế. Không tự ý dùng, ngừng hoặc thay đổi thuốc dựa trên bài viết.
Bệnh lao màng bụng là tình trạng viêm đặc hiệu tại phúc mạc do vi khuẩn lao gây ra. Câu hỏi bệnh lao màng bụng có lây không là nỗi băn khoăn của rất nhiều người bệnh và gia đình khi nhận chẩn đoán. Về mặt bản chất y học, lao màng bụng đơn thuần không lây trực tiếp từ người sang người qua các tiếp xúc hàng ngày hay giọt bắn đường hô hấp.
Dù bản thân tổn thương ở màng bụng không phát tán vi khuẩn ra môi trường bên ngoài, nguy cơ lây nhiễm vẫn có thể xuất hiện nếu người bệnh đồng thời mắc lao phổi thể hoạt động. Việc hiểu rõ cơ chế gây bệnh giúp gia đình chủ động phòng ngừa đúng cách mà không tạo ra tâm lý lo lắng hay kỳ thị quá mức đối với người bệnh.
Bệnh lao màng bụng có lây không là gì?
Lao màng bụng là một thể lao ngoài phổi chiếm tỷ lệ đáng kể trong các bệnh lý nhiễm khuẩn khoang màng bụng. Bệnh xảy ra khi vi khuẩn lao, thường gặp nhất là Mycobacterium tuberculosis, xâm nhập và tạo nên các tổn thương viêm hạt, xơ hóa hoặc tràn dịch trong khoang phúc mạc. Con đường vi khuẩn đi tới màng bụng chủ yếu thông qua đường máu, hệ bạch huyết từ một ổ nhiễm lao nguyên phát ở cơ quan khác, hoặc lan tràn trực tiếp từ các hạch mạc treo, ống tiêu hóa hay phần phụ ở nữ giới. Do màng bụng là một khoang kín hoàn toàn bên trong cơ thể, vi khuẩn khu trú tại đây không có đường đào thải trực tiếp ra không khí hay bề mặt tiếp xúc bên ngoài. Triệu chứng của bệnh thường diễn tiến âm thầm với sốt nhẹ về chiều, đau bụng mơ hồ, chướng bụng, cổ trướng hoặc sụt cân, dễ nhầm lẫn với nhiều bệnh lý tiêu hóa khác.
Khả năng lây truyền của bệnh lao màng bụng
Giải đáp cụ thể cho thắc mắc bệnh lao màng bụng có lây không, các chuyên gia y tế khẳng định thể bệnh này không có khả năng lây truyền trực tiếp qua tiếp xúc thông thường. Vi khuẩn lao nằm sâu trong khoang phúc mạc và dịch ổ bụng kín, không thể phát tán qua đường giọt bắn khi nói chuyện, ho hắng hay hắt hơi. Những sinh hoạt thường nhật như ăn uống chung mâm, dùng chung bát đũa, ngủ cùng phòng, bắt tay hay ôm ấp hoàn toàn không làm lây truyền trực khuẩn từ màng bụng sang người khỏe mạnh. Dịch màng bụng hay phân của người bệnh cũng không phải là nguồn lây thông thường trong môi trường sinh hoạt gia đình. Do đó, người nhà không cần cách ly người bệnh lao màng bụng đơn thuần, tránh tạo áp lực tâm lý nặng nề cho người đang điều trị.
Nguy cơ lây nhiễm khi kèm theo lao phổi hoạt động
Mặc dù tổn thương tại màng bụng không lây, nguy cơ truyền bệnh cho cộng đồng vẫn có thể xảy ra nếu người bệnh đồng thời mắc lao phổi tiến triển. Đa số các trường hợp lao ngoài phổi bắt nguồn từ ổ vi khuẩn lao ban đầu ở phổi hoặc phế quản. Khi người bệnh có tổn thương lao phổi hoạt động, vi khuẩn lao sẽ theo đờm và các giọt bắn li ti thoát ra ngoài không khí mỗi khi ho, khạc hoặc hắt hơi, từ đó lây sang người hít phải. Vì lý do này, mọi bệnh nhân được chẩn đoán lao màng bụng đều cần được chụp X-quang phổi và làm xét nghiệm đờm để tầm soát lao phổi phối hợp. Nếu phát hiện có lao phổi đi kèm, việc áp dụng các biện pháp phòng ngừa lây nhiễm qua đường hô hấp là điều bắt buộc.
Các con đường dẫn đến nhiễm khuẩn lao màng bụng
Vi khuẩn lao tiếp cận khoang phúc mạc thông qua nhiều cơ chế khác nhau nhưng chủ yếu là thứ phát sau một ổ nhiễm khuẩn tiên phát. Phổ biến nhất là vi khuẩn di chuyển theo dòng máu hoặc hệ thống mạch bạch huyết từ phổi, màng phổi hoặc hạch trung thất tới định vị tại màng bụng. Một số trường hợp vi khuẩn lan tràn trực tiếp từ các tạng lân cận trong ổ bụng như hạch mạc treo bị viêm lao, đoạn ruột bị tổn thương hoặc từ vòi trứng ở phụ nữ. Ngoài ra, trong một số hoàn cảnh đặc biệt, việc tiêu thụ sữa bò tươi chưa qua tiệt trùng chứa vi khuẩn Mycobacterium bovis cũng có thể đưa trực khuẩn vào đường tiêu hóa và xâm nhập màng bụng. Những người có hệ miễn dịch suy giảm, người mắc bệnh gan mạn tính hoặc tiểu đường thường có nguy cơ mắc bệnh cao hơn.
Nguyên tắc chăm sóc và theo dõi người bệnh lao màng bụng
Quá trình hồi phục của bệnh nhân lao màng bụng phụ thuộc lớn vào việc tuân thủ phác đồ điều trị y khoa và chế độ chăm sóc thể chất. Người bệnh cần dùng thuốc kháng lao đúng liều, đủ thời gian theo chỉ dẫn của bác sĩ chuyên khoa lao và không được tự ý ngừng thuốc khi thấy triệu chứng thuyên giảm. Về dinh dưỡng, người bệnh nên được bổ sung thực đơn giàu năng lượng, cân đối protein, khoáng chất và vitamin để nâng đỡ thể trạng và phục hồi niêm mạc. Gia đình nên động viên tinh thần, hỗ trợ theo dõi các dấu hiệu bất thường như chướng bụng tăng dần, sốt cao kéo dài hoặc vàng da do tác dụng phụ của thuốc để kịp thời thông báo cho nhân viên y tế.
Lưu ý an toàn
Thông tin trong bài viết chỉ mang tính chất tham khảo giáo dục sức khỏe và không thay thế cho việc thăm khám hay kết luận y khoa của bác sĩ. Bệnh lao màng bụng có triệu chứng lâm sàng rất đa dạng và dễ nhầm lẫn với các bệnh lý ác tính hoặc xơ gan, do đó người bệnh tuyệt đối không tự chẩn đoán, không tự ý mua thuốc kháng sinh hay áp dụng các bài thuốc truyền miệng không rõ nguồn gốc. Mọi can thiệp y tế và sử dụng thuốc bắt buộc phải có chỉ định từ bác sĩ chuyên khoa truyền nhiễm hoặc hô hấp.
Tóm tắt
Tóm lại, bệnh lao màng bụng đơn thuần không lây qua đường tiếp xúc hay hô hấp thông thường, do đó người bệnh không cần bị cách ly hay chịu sự xa lánh từ người thân. Tuy nhiên, việc tầm soát kỹ lưỡng thể lao phổi phối hợp và tuân thủ nghiêm ngặt phác đồ điều trị của bác sĩ chuyên khoa là chìa khóa then chốt để bảo vệ sức khỏe cho chính người bệnh lẫn gia đình.
Nguồn tham khảo
FAQ – Câu hỏi thường gặp
Người nhà chăm sóc bệnh nhân lao màng bụng có cần đeo khẩu trang liên tục không?
Nếu người bệnh đã được bác sĩ loại trừ hoàn toàn khả năng mắc lao phổi phối hợp thì người nhà không cần đeo khẩu trang khi tiếp xúc sinh hoạt bình thường trong gia đình.
Bệnh lao màng bụng có lây qua đường ăn uống chung mâm bát không?
Bệnh lao màng bụng không lây qua đường tiêu hóa hay việc dùng chung bát đũa, thức ăn hàng ngày, vì vi khuẩn khu trú trong khoang màng bụng kín chứ không bài tiết qua nước bọt.
Bệnh lao màng bụng có chữa khỏi hoàn toàn được không?
Bệnh có thể chữa khỏi hoàn toàn nếu người bệnh được phát hiện sớm và tuân thủ nghiêm ngặt phác đồ phối hợp thuốc kháng lao do bác sĩ chuyên khoa chỉ định đủ thời gian quy định.
Phụ nữ mắc lao màng bụng có lây sang cho con khi chăm sóc không?
Người mẹ bị lao màng bụng đơn thuần không lây bệnh cho con qua sữa mẹ hay qua các cử chỉ ôm ấp, chăm sóc thường ngày, miễn là không kèm theo tổn thương lao phổi hoạt động.
Cần làm gì để biết người bệnh lao màng bụng có kèm lao phổi lây nhiễm hay không?
Bác sĩ thường chỉ định chụp phim X-quang phổi và xét nghiệm soi cấy đờm tìm vi khuẩn lao để xác định người bệnh có tổn thương lao phổi tiến triển kèm theo hay không.
