Bệnh giời leo có nguy hiểm không và có lây lan không?

Bệnh giời leo có nguy hiểm không là gì?

Trong thực tế đời sống, khái niệm giời leo thường khiến người bệnh nhầm lẫn giữa hai bệnh cảnh da liễu khác nhau. Dạng thứ nhất là bệnh zona thần kinh, hình thành do virus varicella-zoster gây bệnh thủy đậu tái hoạt động sau thời gian dài ẩn náu tại các hạch thần kinh cảm giác. Dạng thứ hai là phản ứng kích ứng da do tiếp xúc với pederin hoặc chất tiết có tính acid từ các loài bọ, kiến khoang khi người bệnh vô tình chà xát trên cơ thể.

Mặc dù hai bệnh lý này có căn nguyên hoàn toàn khác biệt, biểu hiện ban đầu thường khá tương đồng với các dải hồng ban, cảm giác châm chích, nóng rát và xuất hiện các bọng nước trên da. Việc xác định chính xác bản chất tổn thương đóng vai trò then chốt trong định hướng theo dõi y tế, bởi lẽ zona thần kinh cần can thiệp thuốc kháng virus đường toàn thân trong khung giờ vàng, trong khi viêm da do côn trùng chủ yếu tập trung làm dịu và bảo vệ hàng rào da tại chỗ.

Bệnh giời leo có nguy hiểm không và các biến chứng thường gặp

Đa số các trường hợp giời leo mức độ nhẹ có thể tự thoái lui sau vài tuần nếu được chăm sóc vệ sinh cẩn thận. Nguy cơ thực sự của bệnh xuất hiện khi tổn thương lan rộng, nằm ở các vùng giải phẫu nhạy cảm hoặc xảy ra trên người cao tuổi và đối tượng suy giảm miễn dịch.

Biến chứng phổ biến và gây trở ngại lớn nhất của zona thần kinh là hội chứng đau dây thần kinh sau zona. Cơn đau dạng rát bỏng, giật nhói có thể kéo dài hàng tháng, thậm chí nhiều năm sau khi tổn thương ngoài da đã lành lặn hoàn toàn, làm suy giảm nghiêm trọng chất lượng giấc ngủ và sinh hoạt hàng ngày. Ngoài ra, khi bọng nước xuất hiện ở nhánh dây thần kinh sinh ba quanh mắt, người bệnh có thể đối mặt với nguy cơ viêm giác mạc, loét giác mạc hoặc suy giảm thị lực vĩnh viễn nếu không can thiệp kịp thời.

Nếu tổn thương do giời leo bị cào gãi, đắp lá cây hoặc dùng các chất lạ, vùng da phồng rộp rất dễ bị nhiễm trùng thứ phát bởi vi khuẩn tụ cầu hoặc liên cầu. Nhiễm trùng tại chỗ có thể tiến triển thành viêm mô tế bào, để lại sẹo xấu co kéo hoặc hiếm hơn là biến chứng nhiễm trùng huyết nguy hiểm.

Bệnh giời leo có lây lan sang người khác hay không

Khả năng lây nhiễm của bệnh giời leo phụ thuộc hoàn toàn vào nguyên nhân gây nên tổn thương bề mặt da. Đối với các tổn thương do tiếp xúc với dịch tiết của côn trùng, bệnh hoàn toàn không lây truyền giữa các cá nhân qua đường tiếp xúc hay không khí, dù tổn thương có thể lan rộng trên chính cơ thể nạn nhân nếu vô tình quẹt dịch độc sang vùng da lành.

Đối với trường hợp giời leo bản chất là zona thần kinh, bệnh không lây truyền trực tiếp để tạo ra một ca zona khác. Cơ chế lây truyền ở đây liên quan đến virus varicella-zoster có trong dịch tiết của các nốt mụn nước khi vỡ ra. Nếu người chưa từng bị bệnh thủy đậu hoặc chưa được tiêm phòng tiếp xúc trực tiếp với dịch bóng nước này, virus có thể xâm nhập vào cơ thể và gây ra bệnh thủy đậu tiên phát.

Sau khi các nốt mụn nước đã đóng vảy khô hoàn toàn, nguy cơ lây truyền virus sang môi trường xung quanh sẽ chấm dứt. Người bệnh chỉ cần che chắn cẩn thận tổn thương và tránh tiếp xúc gần với phụ nữ mang thai, trẻ sơ sinh và người có hệ miễn dịch yếu để đảm bảo an toàn cho cộng đồng.

Hướng xử trí an toàn và chăm sóc da khi nghi ngờ bị giời leo

Ngay khi nhận thấy vùng da xuất hiện cảm giác bỏng rát kèm mụn nước mọc thành vệt, người bệnh nên chủ động đến cơ sở y tế để được bác sĩ chuyên khoa da liễu hoặc thần kinh thăm khám. Việc dùng thuốc kháng virus như acyclovir hoặc valacyclovir thường đạt hiệu quả tối ưu khi bắt đầu trong vòng bảy mươi hai giờ đầu kể từ lúc phát ban zona, giúp rút ngắn thời gian phát triển tổn thương và giảm thiểu nguy cơ đau thần kinh sau này.

Trong sinh hoạt hàng ngày, cần giữ cho vùng da bệnh luôn sạch sẽ và khô thoáng bằng cách rửa nhẹ nhàng với nước muối sinh lý hoặc dung dịch sát khuẩn dịu nhẹ. Người bệnh nên mặc quần áo rộng rãi, chất liệu mềm mại để giảm ma sát cơ học lên bề mặt vết loét. Tuyệt đối không cào gãi, nặn vỡ bọng nước hoặc tự ý bôi các loại thuốc mỡ chứa corticoid khi chưa có chỉ định chuyên môn vì có thể làm suy giảm miễn dịch tại chỗ và khiến tổn thương bùng phát nặng nề hơn.

Lưu ý an toàn

Người bệnh tuyệt đối không áp dụng các mẹo dân gian truyền miệng như nhai đắp đỗ xanh, gạo nếp, bôi nhựa chuối hay đắp các loại lá cây tươi lên vết giời leo. Những việc làm này tiềm ẩn nguy cơ rất cao gây viêm loét hoại tử và nhiễm trùng máu do vi khuẩn xâm nhập qua vết thương hở. Thông tin trong bài viết mang tính giáo dục y khoa đại chúng, không thay thế cho chẩn đoán cá nhân và phác đồ điều trị từ bác sĩ. Khi phát hiện tổn thương gần mắt, tai hoặc đau nhức dữ dội, người bệnh cần tới bệnh viện kiểm tra ngay.

Tóm tắt

Bệnh giời leo dù do virus zona hay độc tố côn trùng đều cần được nhìn nhận đúng đắn để xử trí khoa học. Việc phân biệt chính xác nguyên nhân, chủ động thăm khám y tế sớm và chăm sóc da sạch sẽ chính là chìa khóa giúp người bệnh phòng tránh nguy cơ bội nhiễm và ngăn ngừa hiệu quả di chứng đau thần kinh kéo dài.