Bệnh dị ứng lâu năm do đâu và làm sao để kiểm soát

Bệnh dị ứng lâu năm là gì?

Bệnh dị ứng lâu năm hay dị ứng mạn tính là thuật ngữ dùng để chỉ các bệnh lý dị ứng kéo dài dai dẳng, thường xuyên tái phát mỗi khi gặp điều kiện thuận lợi. Tình trạng này có thể biểu hiện dưới nhiều dạng bệnh cảnh khác nhau tùy thuộc vào cơ quan chịu ảnh hưởng, phổ biến nhất là viêm mũi dị ứng mạn tính, viêm kết mạc dị ứng, hen phế quản, viêm da cơ địa và mày đay mạn tính.

Bản chất của bệnh dị ứng mạn tính là sự sai lệch trong đáp ứng miễn dịch của cơ thể. Thay vì bỏ qua các phần tử vô hại ngoài môi trường, hệ miễn dịch lại nhận diện chúng như những kháng nguyên nguy hiểm, kích hoạt chuỗi phản ứng viêm kéo dài khiến mô và niêm mạc bị tổn thương lặp đi lặp lại. Việc nhận biết đúng tính chất mạn tính của bệnh giúp người mắc tránh tâm lý nôn nóng, không lạm dụng các biện pháp truyền miệng thiếu căn cứ và chủ động phối hợp cùng bác sĩ để xây dựng kế hoạch quản lý sức khỏe lâu dài.

Các nguyên nhân khiến bệnh dị ứng kéo dài dai dẳng nhiều năm

Tình trạng dị ứng kéo dài dai dẳng nhiều năm thường xuất phát từ việc hệ thống miễn dịch của cơ thể phản ứng quá mức với các chất vốn vô hại gọi là dị nguyên. Khi tiếp xúc thường xuyên với các tác nhân này, cơ thể liên tục sản sinh kháng thể IgE kích thích giải phóng histamin và các chất trung gian hóa học gây phản ứng viêm mạn tính.

Các nguyên nhân phổ biến bao gồm dị nguyên đường hô hấp như mạt bụi nhà, phấn hoa, lông thú nuôi, nấm mốc trong môi trường sống và làm việc. Ngoài ra, dị ứng thời tiết do thay đổi nhiệt độ và độ ẩm, tiếp xúc thường xuyên với hóa chất tẩy rửa, mỹ phẩm hoặc một số thành phần thức ăn cũng khiến các đợt phát bệnh lặp đi lặp lại. Yếu tố di truyền đóng vai trò nền tảng, khiến người có cơ địa dị ứng dễ duy trì tình trạng mạn tính hơn so với người bình thường.

Bệnh dị ứng lâu năm có thể chữa khỏi hoàn toàn được không

Về mặt y học, phần lớn các bệnh dị ứng mạn tính như viêm mũi dị ứng, viêm da cơ địa hay mày đay mạn tính rất khó để chữa khỏi triệt để hoàn toàn do liên quan chặt chẽ đến cơ địa và hệ thống miễn dịch của mỗi người. Hiện nay không có bất kỳ loại thuốc hay phương pháp đơn lẻ nào có thể giúp loại bỏ hoàn toàn cơ địa dị ứng trong một thời gian ngắn.

Mặc dù vậy, điều này không đồng nghĩa với việc người bệnh phải chịu đựng triệu chứng suốt đời. Mục tiêu điều trị y khoa hiện đại tập trung vào việc kiểm soát triệu chứng ở mức thấp nhất, phục hồi chức năng các cơ quan bị tổn thương, ngăn ngừa biến chứng và nâng cao chất lượng cuộc sống. Đối với một số trường hợp cụ thể, liệu pháp miễn dịch đặc hiệu hay còn gọi là giải mẫn cảm có thể giúp cơ thể quen dần với dị nguyên, từ đó giảm đáng kể tần suất và mức độ nghiêm trọng của bệnh.

Các phương pháp y khoa giúp kiểm soát dị ứng mạn tính

Để quản lý hiệu quả bệnh dị ứng mạn tính, người bệnh cần được thăm khám tại chuyên khoa dị ứng miễn dịch lâm sàng hoặc da liễu để được đánh giá toàn diện. Bác sĩ có thể chỉ định các xét nghiệm chẩn đoán như test lẩy da hoặc xét nghiệm máu tìm kháng thể IgE đặc hiệu nhằm xác định chính xác các dị nguyên gây bệnh.

Trong điều trị nội khoa, các nhóm thuốc như thuốc kháng histamin đường uống, thuốc xịt mũi chứa corticosteroid hoặc thuốc bôi ngoài da có thể được chỉ định tùy theo biểu hiện lâm sàng nhằm giảm nhanh ngứa ngáy, nghẹt mũi và phù nề. Với những trường hợp bệnh nặng hoặc kéo dài không đáp ứng tốt với thuốc thông thường, bác sĩ có thể cân nhắc áp dụng liệu pháp miễn dịch dị ứng dưới lưỡi hoặc tiêm dưới da để tái huấn luyện hệ miễn dịch trong thời gian từ 3 đến 5 năm dưới sự giám sát chặt chẽ.

Biện pháp hỗ trợ tại nhà nhằm giảm thiểu tiếp xúc dị nguyên

Bên cạnh việc dùng thuốc theo hướng dẫn y tế, việc chủ động kiểm soát môi trường sống là chìa khóa then chốt giúp hạn chế bùng phát các đợt dị ứng cấp tính. Người bệnh cần thường xuyên giặt giũ chăn ga gối đệm bằng nước nóng, sử dụng máy hút bụi có bộ lọc HEPA và giữ không gian phòng ngủ thông thoáng nhằm loại bỏ mạt bụi và nấm mốc.

Khi thời tiết giao mùa hoặc nồng độ phấn hoa và bụi mịn ngoài trời tăng cao, việc đeo khẩu trang đạt chuẩn khi ra ngoài giúp bảo vệ đường thở hiệu quả. Đối với người có cơ địa dị ứng da, nên ưu tiên các sản phẩm tắm gội dịu nhẹ, không mùi hương nhân tạo, thoa kem dưỡng ẩm phục hồi hàng rào bảo vệ da mỗi ngày và hạn chế để da tiếp xúc trực tiếp với hóa chất gia dụng mà không mang găng tay bảo hộ.

Lưu ý an toàn

Người bệnh không được tự ý mua và sử dụng kéo dài các loại thuốc chứa corticoid đường uống hoặc đường tiêm vì có thể dẫn đến biến chứng nguy hiểm như suy tuyến thượng thận, loãng xương, tăng huyết áp và đục thủy tinh thể. Mọi loại thuốc điều trị cần được dùng theo đúng chỉ định của bác sĩ chuyên khoa. Khi xuất hiện các dấu hiệu nghiêm trọng như khó thở, sưng nề môi lưỡi, khàn giọng hoặc choáng váng, cần đến ngay cơ sở y tế gần nhất vì đây có thể là biểu hiện của sốc phản vệ đe dọa tính mạng.

Tóm tắt

Bệnh dị ứng lâu năm tuy gây nhiều phiền toái nhưng hoàn toàn có thể kiểm soát hiệu quả khi người bệnh hiểu đúng bản chất vấn đề. Thay vì tìm kiếm các biện pháp cam kết chữa dứt điểm chưa được kiểm chứng, việc đi khám chuyên khoa dị ứng miễn dịch lâm sàng để xác định dị nguyên và tuân thủ phác đồ điều trị lâu dài là giải pháp an toàn và khoa học nhất giúp duy trì chất lượng sống ổn định.