Bé bú một bên: Nguyên nhân và cách điều chỉnh mẹ nên biết
Nội dung chỉ cung cấp thông tin tham khảo, không thay thế chẩn đoán, khám hoặc điều trị của người hành nghề y tế. Không tự ý dùng, ngừng hoặc thay đổi thuốc dựa trên bài viết.
Nhiều bà mẹ nuôi con bằng sữa mẹ gặp phải tình trạng bé chỉ chịu bú một bên ngực và dứt khoát từ chối bên còn lại. Thói quen bú lệch này không chỉ khiến mẹ băn khoăn về lượng dinh dưỡng của bé mà còn gây ra tình trạng hai bầu ngực lệch kích thước hoặc tắc tia sữa khó chịu.
Thực tế, hành vi này ở trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ thường xuất phát từ những nguyên nhân cụ thể liên quan đến tốc độ dòng sữa, hình thái núm vú hoặc sự bất tiện trong tư thế vận động của con. Việc hiểu rõ nguyên nhân và áp dụng các cách điều chỉnh kiên nhẫn, khoa học sẽ giúp mẹ dần đưa bé trở lại thói quen bú đều cả hai bên.
Bé bú một bên là gì?
Hiện tượng bé bú một bên là tình huống trẻ sơ sinh hoặc trẻ nhỏ chỉ chấp nhận ngậm bú mẹ ở một bên bầu vú nhất định và quấy khóc, ưỡn người hoặc từ chối khi mẹ chuyển sang bên ngực đối diện. Đây là một vấn đề phổ biến trong quá trình nuôi con bằng sữa mẹ, có thể xảy ra ngay từ những ngày đầu đời hoặc phát sinh đột ngột ở các tháng tiếp theo do thay đổi trong thói quen hay sức khỏe của bé. Tình trạng này hoàn toàn có thể cải thiện nếu mẹ phát hiện sớm các yếu tố cản trở và có biện pháp can thiệp thích hợp.
Nguyên nhân khiến trẻ chỉ thích bú một bên ngực
Hiện tượng trẻ chỉ chịu bú một bên vú thường bắt nguồn từ sự khác biệt giữa hai bên bầu ngực của người mẹ hoặc sở thích cơ học của bé. Tốc độ phản xạ xuống sữa ở hai bên ngực có thể không đồng đều, một bên chảy quá nhanh khiến bé dễ sặc hoặc một bên chảy quá chậm khiến bé mất kiên nhẫn. Ngoài ra, hình dáng núm vú phẳng, tụt hoặc quầng vú căng cứng hơn ở một bên cũng khiến bé khó ngậm bắt khớp ngậm chính xác.
Về phía trẻ nhỏ, sự khó chịu về mặt thể chất là lý do rất thường gặp nhưng dễ bị bỏ qua. Trẻ bị vẹo cổ bẩm sinh, đau cơ cổ sau sinh, nghẹt một bên mũi hoặc vừa tiêm phòng ở một bên đùi sẽ cảm thấy đau đớn khi phải nằm nghiêng về phía nhất định. Tình trạng nhiễm trùng tai cũng khiến áp lực bên trong tai tăng lên khi bé nằm nghiêng về tai bị viêm, khiến bé dứt khoát từ chối bên ngực đó.
Ảnh hưởng của việc bú lệch đến mẹ và bé
Khi bé liên tục bỏ bú một bên, bên ngực ít được kích thích sẽ gửi tín hiệu ức chế về tuyến yên, làm giảm dần nồng độ prolactin cục bộ và dẫn đến giảm tiết sữa rõ rệt ở bên đó. Ngược lại, bên ngực được bú liên tục sẽ tăng sinh tuyến sữa và to hơn, gây ra hiện tượng ngực mẹ bị lệch hoặc mất cân đối kích thước.
Bên cạnh vấn đề thẩm mỹ, việc ứ đọng sữa kéo dài ở bên ngực bị từ chối làm tăng đáng kể nguy cơ căng tức ngực, tắc tia sữa và tiến triển thành viêm tuyến vú nếu không được giải phóng kịp thời. Đối với trẻ nhỏ, nếu bên ngực ưa thích không cung cấp đủ lượng sữa cần thiết theo nhu cầu phát triển, bé có nguy cơ chậm tăng cân hoặc quấy khóc do đói sau mỗi cữ bú.
Cách điều chỉnh tư thế và cữ bú cho bé
Để giúp bé làm quen lại với bên vú bị từ chối, mẹ nên thử nghiệm các tư thế cho con bú linh hoạt như tư thế ôm bóng hoặc tư thế nằm ngửa da kề da. Tư thế ôm bóng cho phép bé giữ nguyên hướng nghiêng đầu tương tự như khi đang bú bên ngực yêu thích, giúp đánh lừa cảm giác về tư thế của trẻ.
Mẹ nên cho bé bắt đầu bú bên ngực ít thích vào thời điểm bé đang thiu thiu ngủ hoặc vừa mới thức giấc, lúc này phản xạ tìm vú diễn ra tự nhiên và bé ít cáu gắt hơn. Trước khi cho bé ngậm vú, mẹ có thể massage nhẹ nhàng, chườm ấm hoặc vắt ra một vài giọt sữa đầu để làm mềm quầng vú và kích hoạt phản xạ xuống sữa, giúp bé dễ ngậm sâu và nhận được sữa ngay khi vừa bắt đầu mút.
Biện pháp duy trì nguồn sữa và cân bằng lượng sữa
Nếu bé vẫn kiên quyết từ chối bên ngực bị lép vế, mẹ cần chủ động vắt sữa bằng tay hoặc sử dụng máy hút sữa đều đặn theo cữ bú của bé. Việc làm trống bầu ngực này vừa bảo vệ sản lượng sữa không bị suy giảm, vừa ngăn ngừa biến chứng viêm tắc ống dẫn sữa. Lượng sữa vắt ra có thể dùng thìa hoặc bình để bổ sung lại cho bé.
Đối với bên ngực có dòng sữa chảy quá mạnh làm bé sợ, mẹ có thể vắt bớt lượng sữa đầu có áp lực cao trước khi cho bé bú hoặc cho con bú ở tư thế ngả lưng ra sau để trọng lực làm giảm tốc độ dòng chảy. Ngược lại, với bên chảy chậm, mẹ có thể nén ép bầu vú nhẹ nhàng từng nhịp trong khi bé đang mút để trợ lực dòng sữa.
Lưu ý an toàn
Mẹ tuyệt đối không nên ép buộc hay ghì chặt đầu bé vào bên vú bé đang từ chối vì điều này dễ tạo ra tâm lý sợ hãi cữ bú. Nếu nhận thấy bé có dấu hiệu đau đớn khi xoay cổ, nghiêng đầu một bên hoặc quấy khóc bất thường, mẹ cần đưa bé đến bác sĩ chuyên khoa nhi để kiểm tra vận động cổ và cơ quan tai mũi họng. Khi mẹ xuất hiện vùng đỏ cứng trên ngực kèm sốt cao, cần đến cơ sở y tế để kiểm tra viêm tuyến vú.
Tóm tắt
Tình trạng bé chỉ thích bú một bên bầu ngực khá phổ biến và hoàn toàn có thể khắc phục được nếu mẹ kiên trì tìm hiểu nguyên nhân cụ thể. Việc duy trì nguồn sữa đều đặn kết hợp lắng nghe phản ứng của trẻ sẽ giúp quá trình nuôi con bằng sữa mẹ trở nên nhẹ nhàng, thoải mái và hiệu quả hơn.
Nguồn tham khảo
FAQ – Câu hỏi thường gặp
Trẻ chỉ bú một bên bầu ngực có nguy hiểm không?
Hiện tượng này không gây nguy hiểm trực tiếp cho sức khỏe của bé nếu trẻ vẫn nhận đủ lượng sữa, tăng cân đều đặn và đi tiểu bình thường mỗi ngày.
Bé bú lệch một bên có làm ngực mẹ bị mất cân đối không?
Có, việc tuyến sữa chỉ được kích thích ở một bên sẽ làm bên đó tiết nhiều sữa hơn và to hơn, trong khi bên ngực ít bú dần giảm tiết sữa và teo nhỏ lại.
Làm thế nào để duy trì nguồn sữa ở bên ngực bé không chịu bú?
Mẹ nên vắt hoặc dùng máy hút sữa bên ngực bé từ chối sau mỗi cữ bú để làm trống tuyến sữa, từ đó duy trì sản lượng sữa và tránh tắc tia sữa.
Thời điểm nào dễ tập cho bé bú bên ngực bị từ chối nhất?
Khi bé đang buồn ngủ hoặc vừa thức giấc, phản xạ bú của trẻ tự nhiên hơn và ít phản kháng hơn, giúp bé dễ chấp nhận bên ngực không ưa thích.
Khi nào hiện tượng bú lệch cần được bác sĩ thăm khám?
Mẹ nên đưa bé đi khám nếu bé quấy khóc dữ dội khi xoay đầu, có dấu hiệu đau tai, giảm số lượng tã ướt, sụt cân hoặc khi mẹ bị sốt, tắc tia sữa kéo dài.
