Bé bị sốt siêu vi có nên truyền nước hay không và những lưu ý

Bé bị sốt siêu vi có nên truyền nước là gì?

Sốt siêu vi ở trẻ em là thuật ngữ dùng để chỉ tình trạng sốt do nhiễm các chủng virus cấp tính, thường biểu hiện qua các đợt sốt dao động, ho, sổ mũi, đau họng hoặc rối loạn tiêu hóa nhẹ. Đa số các đợt sốt siêu vi diễn tiến lành tính và cơ thể bé có thể tự vượt qua sau khoảng ba đến bảy ngày nhờ hệ miễn dịch tự nhiên. Hiện tượng mất nước trong giai đoạn sốt chủ yếu do thân nhiệt tăng làm tăng bốc hơi qua da và thở dốc. Việc bù đắp lượng nước hao hụt này tốt nhất nên được thực hiện qua đường tiêu hóa bằng thức uống thông thường. Truyền nước bản chất là một biện pháp can thiệp y khoa đưa trực tiếp dung dịch vào lòng mạch máu, chỉ nên áp dụng khi có tình trạng bệnh lý đặc biệt chứ không phải là phương thức dưỡng sức hay hạ sốt đại trà.

Bản chất của sốt siêu vi và tâm lý muốn truyền nước cho trẻ

Sốt siêu vi là phản ứng đề kháng tự nhiên của hệ miễn dịch trước sự xâm nhập của các loại virus thường gặp như rhinovirus, adenovirus hay enterovirus. Khi thân nhiệt tăng cao, cơ thể trẻ dễ bị mất nước qua tuyến mồ hôi và nhịp thở nhanh, kèm theo cảm giác mệt mỏi, biếng ăn hoặc quấy khóc. Nhiều bậc phụ huynh vì nóng lòng muốn con nhanh hồi phục nên nảy sinh ý định tìm dịch vụ truyền dịch tại nhà để bổ sung chất dinh dưỡng và hạ sốt.

Tuy nhiên, theo các khuyến cáo y khoa nhi khoa, truyền dịch không phải là giải pháp thường quy hay phương pháp điều trị đặc hiệu cho sốt siêu vi. Phần lớn các trường hợp sốt do virus ở trẻ em là lành tính và có thể tự thuyên giảm sau vài ngày nếu được chăm sóc đúng cách. Bù nước và điện giải thông qua đường uống luôn là con đường tự nhiên, sinh lý và an toàn nhất cho hệ tuần hoàn cũng như thận của trẻ nhỏ.

Những trường hợp y khoa thực sự cần truyền dịch cho bé

Truyền dịch tĩnh mạch chỉ được bác sĩ cân nhắc khi trẻ rơi vào tình trạng mất nước mức độ trung bình đến nặng mà không thể bù đắp bằng đường uống. Tình huống này xảy ra khi bé nôn ói liên tục, tiêu chảy cấp dữ dội, bỏ bú hoàn toàn hoặc có dấu hiệu li bì, kiệt sức dẫn tới rối loạn nước và điện giải nghiêm trọng.

Trước khi ra y lệnh truyền dịch, bác sĩ chuyên khoa nhi sẽ tiến hành thăm khám lâm sàng tỉ mỉ, kiểm tra độ đàn hồi của da, niêm mạc môi lưỡi, lượng nước tiểu và có thể làm xét nghiệm máu nếu cần. Tùy thuộc vào kết quả đánh giá, bác sĩ mới lựa chọn loại dịch truyền thích hợp như dung dịch đẳng trương, dung dịch chứa đường glucose hay dung dịch điện giải, đồng thời kiểm soát nghiêm ngặt tốc độ giọt chảy để tránh gây quá tải thể tích tuần hoàn.

Mối nguy hại tiềm ẩn khi lạm dụng truyền nước tại nhà

Việc tự ý gọi người đến truyền dịch tại nhà cho trẻ nhỏ tiềm ẩn nhiều biến chứng y khoa khó lường. Trẻ em có thể tích máu nhỏ, hệ tim mạch và thận chưa hoàn thiện, nếu tốc độ truyền quá nhanh hoặc lượng dịch quá lớn có thể dẫn đến hiện tượng quá tải dịch, phù phổi cấp hoặc suy tim cấp tính đe dọa trực tiếp tính mạng.

Bên cạnh đó, nguy cơ sốc phản vệ với các thành phần trong dịch truyền luôn có thể xảy ra bất ngờ mà điều kiện tại nhà không có đủ phương tiện cấp cứu hồi sức. Thao tác đâm kim không đảm bảo vô khuẩn còn dễ gây vỡ mạch máu, xuất huyết dưới da, viêm tắc tĩnh mạch hoặc nhiễm trùng huyết. Hơn nữa, việc lạm dụng dịch truyền có thể khiến gia đình chủ quan, bỏ sót các dấu hiệu chuyển nặng của những bệnh cảnh nguy hiểm khác như sốt xuất huyết hay viêm màng não.

Phương pháp chăm sóc và bù nước an toàn tại nhà cho bé

Khi trẻ bị sốt siêu vi, nguyên tắc quan trọng nhất là tạo điều kiện cho cơ thể trẻ nghỉ ngơi và tự hồi phục. Phụ huynh nên cho trẻ mặc quần áo rộng rãi, thoáng mát, thấm hút mồ hôi tốt và nằm trong phòng thông thoáng, tránh gió lùa trực tiếp. Cần khuyến khích trẻ uống từng ngụm nhỏ dung dịch bù nước oresol được pha đúng chuẩn tỷ lệ theo hướng dẫn trên bao bì, kết hợp bổ sung nước lọc, nước canh ấm hoặc nước hoa quả tươi giàu vitamin.

Về chế độ dinh dưỡng, cha mẹ nên chia nhỏ bữa ăn trong ngày thành nhiều lần với các món mềm, dễ nuốt và dễ tiêu hóa như cháo loãng, súp thịt băm hoặc sữa. Nếu trẻ sốt từ ba mươi tám độ rưỡi trở lên và quấy khóc khó chịu, có thể dùng thuốc hạ sốt chứa paracetamol theo đúng hướng dẫn của nhân viên y tế về liều lượng theo cân nặng và khoảng cách giữa các lần dùng. Tuyệt đối không tự ý phối hợp nhiều loại thuốc hạ sốt khi chưa có tư vấn từ bác sĩ.

Lưu ý an toàn

Không tự ý thuê người đến nhà truyền dịch hoặc tự mua các chai dịch truyền về cắm kim cho trẻ nhỏ. Việc truyền dịch chỉ được phép tiến hành khi có chỉ định rõ ràng từ bác sĩ và phải được theo dõi sát sao tại các cơ sở y tế có đầy đủ trang thiết bị cấp cứu. Nếu trẻ xuất hiện các biểu hiện nguy hiểm như co giật, lơ mơ, khó thở, nôn ói liên tục hoặc sốt cao không giảm, cần lập tức đưa trẻ tới bệnh viện để được can thiệp kịp thời.

Tóm tắt

Truyền dịch không phải là giải pháp hạ sốt hay bồi bổ thần tốc cho trẻ nhỏ bị sốt siêu vi. Biện pháp chăm sóc nền tảng vẫn là cho bé uống đủ nước, nghỉ ngơi tại nơi thoáng khí, dùng thuốc hạ sốt đúng hướng dẫn khi cần và quan sát sát sao thể trạng. Mọi quyết định can thiệp đường tĩnh mạch cần được bác sĩ chuyên khoa nhi chỉ định sau khi thăm khám kỹ lưỡng để bảo vệ an toàn tối đa cho trẻ.