Bé bị rối loạn tiêu hóa và sốt: Cha mẹ nên ứng phó thế nào cho?

Bé bị rối loạn tiêu hóa và sốt là gì?

Rối loạn tiêu hóa kèm sốt ở trẻ em là hội chứng phản ánh tình trạng kích ứng hoặc viêm nhiễm xảy ra tại ống tiêu hóa, phổ biến nhất là bệnh viêm dạ dày ruột cấp do virus như Rotavirus, Norovirus hoặc vi khuẩn đường ruột gây nên. Khi tác nhân gây bệnh xâm nhập, niêm mạc dạ dày và ruột bị tổn thương dẫn đến hiện tượng co thắt, cản trở hấp thu nước và dinh dưỡng, biểu hiện qua các triệu chứng nôn trớ, đau bụng quặn từng cơn và đi ngoài phân lỏng nhiều lần. Cùng lúc đó, hệ miễn dịch của trẻ giải phóng các chất trung gian gây viêm tác động lên trung tâm điều nhiệt ở vùng dưới đồi, tạo nên cơn sốt. Tình trạng này có thể xuất hiện đơn độc hoặc kèm theo các bệnh lý nhiễm trùng toàn thân khác như viêm họng, nhiễm trùng tai mũi họng hoặc nhiễm khuẩn đường tiết niệu, đòi hỏi phụ huynh phải theo dõi sát sao toàn trạng của trẻ.

Hạ sốt đúng cách và theo dõi thân nhiệt thường xuyên

Sốt là phản ứng tự nhiên của hệ miễn dịch nhằm chống lại các tác nhân gây nhiễm khuẩn hoặc virus xâm nhập vào đường tiêu hóa. Khi trẻ có biểu hiện ấm đầu, phụ huynh cần dùng nhiệt kế đo thân nhiệt tại nách hoặc hậu môn để có số liệu chính xác. Nếu trẻ sốt nhẹ dưới 38,5 độ C, chỉ cần nới lỏng quần áo thoáng mát, cho trẻ nghỉ ngơi trong phòng thông thoáng và lau ấm các vị trí như nách, bẹn bằng khăn mềm thấm nước ấm.

Nếu thân nhiệt của trẻ từ 38,5 độ C trở lên và trẻ có dấu hiệu bứt rứt, quấy khóc, việc dùng thuốc hạ sốt đơn chất paracetamol có thể được cân nhắc. Liều dùng phải căn cứ chính xác theo cân nặng thực tế của trẻ và khoảng cách giữa các lần dùng thuốc cần tuân thủ nghiêm ngặt theo hướng dẫn y tế. Cha mẹ tuyệt đối không tự ý phối hợp nhiều loại thuốc hạ sốt khác nhau để tránh nguy cơ ngộ độc hoặc gây tổn thương niêm mạc dạ dày đang nhạy cảm của bé.

Chủ động bù nước và điện giải để ngăn ngừa mất nước

Biến chứng nguy hiểm và phổ biến nhất khi trẻ vừa sốt cao vừa bị tiêu chảy hoặc nôn trớ là tình trạng mất nước và rối loạn điện giải. Tình trạng này có thể diễn tiến rất nhanh ở trẻ nhỏ do tỷ lệ nước trong cơ thể cao hơn người lớn. Dung dịch bù nước và điện giải đường uống oresol là giải pháp hàng đầu được các tổ chức y tế khuyến cáo sử dụng trong các trường hợp này.

Khi sử dụng oresol, người chăm sóc bắt buộc phải pha đúng toàn bộ gói thuốc với lượng nước đun sôi để nguội ghi rõ trên bao bì sản phẩm, không được chia nhỏ gói thuốc hay ước lượng nước bằng mắt. Cho trẻ uống từng thìa nhỏ hoặc từng ngụm rải rác trong ngày, đặc biệt là sau mỗi lần trẻ đi ngoài phân lỏng hoặc nôn trớ. Nếu trẻ bị nôn ngay sau khi uống, hãy tạm nghỉ khoảng mười đến mười lăm phút rồi tiếp tục cho uống chậm hơn để cơ thể kịp dung nạp.

Chế độ dinh dưỡng nhẹ nhàng hỗ trợ phục hồi đường ruột

Nhiều phụ huynh có tâm lý kiêng khem quá mức hoặc ép trẻ nhịn ăn khi thấy con liên tục nôn trớ và đi ngoài, nhưng điều này sẽ làm trẻ suy kiệt và đường ruột lâu hồi phục hơn. Trẻ nhỏ đang trong độ tuổi bú mẹ cần được tăng cường cữ bú vì sữa mẹ chứa nhiều kháng thể tự nhiên và nguồn dịch dễ hấp thu giúp bảo vệ đường ruột non nớt của trẻ.

Đối với những trẻ đã bước vào giai đoạn ăn dặm hoặc ăn thô, thức ăn nên được chế biến dưới dạng mềm, lỏng, ấm và dễ nuốt như cháo trắng ninh nhừ, súp gà hoặc súp rau củ thanh đạm. Nên chia nhỏ khẩu phần thành nhiều bữa nhỏ trong ngày thay vì ép ăn bữa lớn. Cần tránh các loại nước ngọt có ga, bánh kẹo ngọt, thực phẩm chiên rán nhiều dầu mỡ hoặc sữa công thức pha quá đặc vì lượng đường và chất béo cao có thể làm tăng áp lực thẩm thấu trong lòng ruột, khiến tình trạng tiêu chảy thêm trầm trọng.

Các dấu hiệu cảnh báo nguy hiểm cần đưa trẻ đi khám ngay

Mặc dù nhiều trường hợp rối loạn tiêu hóa kèm sốt nhẹ do nhiễm virus thông thường có thể tự thuyên giảm nếu được chăm sóc tốt, phụ huynh vẫn cần luôn cảnh giác trước các dấu hiệu bệnh chuyển nặng. Sự chậm trễ trong việc tiếp cận y tế có thể dẫn đến những biến chứng nặng nề như sốc giảm thể tích hoặc co giật do sốt cao.

Cha mẹ cần đưa trẻ đến bệnh viện hoặc phòng khám chuyên khoa nhi ngay lập tức nếu trẻ sốt cao liên tục không đáp ứng với thuốc hạ nhiệt, li bì, khó đánh thức hoặc ngược lại quấy khóc không dứt. Các dấu hiệu mất nước nặng như mắt trũng sâu, khóc không có nước mắt, môi khô nứt nẻ, thóp lõm ở trẻ nhũ nhi, tiểu rất ít hoặc không tiểu trong vòng sáu giờ cũng là hồi chuông cảnh báo khẩn cấp. Ngoài ra, việc trẻ nôn tất cả mọi thứ vừa ăn uống hoặc phân có lẫn máu, chất nhầy màu bất thường đều cần được bác sĩ thăm khám và can thiệp kịp thời.

Lưu ý an toàn

Các thông tin trong bài viết chỉ mang tính chất tham khảo giáo dục sức khỏe và không thay thế cho việc chẩn đoán hay phác đồ điều trị y khoa trực tiếp từ bác sĩ chuyên khoa nhi. Cha mẹ tuyệt đối không tự ý mua thuốc kháng sinh, thuốc giảm nhu động ruột cầm tiêu chảy hay thuốc chống nôn cho trẻ dùng tại nhà khi chưa có chỉ định chuyên môn. Mỗi đứa trẻ có thể trạng và bệnh cảnh khác nhau, do đó khi trẻ sốt cao hoặc mệt mỏi nhiều, việc thăm khám trực tiếp tại cơ sở y tế luôn là quyết định an toàn nhất.

Tóm tắt

Tình trạng sốt kèm theo rối loạn tiêu hóa ở trẻ em luôn đòi hỏi cha mẹ phải giữ bình tĩnh và có kiến thức chăm sóc khoa học. Việc chủ động bù nước kịp thời, hạ sốt đúng chỉ dẫn và duy trì dinh dưỡng nhẹ nhàng sẽ giúp trẻ mau hồi phục. Khi xuất hiện các dấu hiệu mất nước hoặc mệt lả bất thường, việc đưa trẻ đến cơ sở y tế có chuyên khoa nhi là biện pháp cần thiết nhất để đảm bảo an toàn.