Bé bị ho sổ mũi thở khò khè: Nguyên nhân và cách chăm sóc

Bé bị ho sổ mũi thở khò khè là gì?

Hiện tượng ho sổ mũi kèm thở khò khè ở trẻ là phản ứng của hệ thống hô hấp trước sự xâm nhập của virus, vi khuẩn hoặc các yếu tố dị nguyên. Khi niêm mạc mũi họng bị kích ứng, cơ thể tăng tiết chất nhầy dẫn đến chảy nước mũi và nghẹt mũi. Dịch tiết chảy xuống họng sẽ kích thích phản xạ ho nhằm tống chất nhầy ra ngoài.

Đồng thời, quá trình viêm gây phù nề niêm mạc lót trong lòng phế quản và tiểu phế quản. Dịch nhầy ứ đọng làm đường dẫn khí bị hẹp lại, cản trở luồng không khí lưu thông và tạo nên âm thanh khò khè trầm rít đặc trưng, rõ nhất ở thì thở ra. Do đường thở của trẻ nhỏ rất hẹp nên các triệu chứng này thường biểu hiện rõ và tiến triển nhanh.

Phân biệt tiếng thở khò khè thực sự và tiếng thở khụt khịt do nghẹt mũi

Nhiều bậc cha mẹ thường nhầm lẫn giữa tiếng thở khụt khịt ở mũi và tiếng thở khò khè phát ra từ phế quản. Tiếng khụt khịt bản chất do dịch nhầy ứ đọng tại khoang mũi trước hoặc họng, nghe ướt át và thường giảm rõ rệt sau khi trẻ được nhỏ rửa mũi sạch bằng nước muối sinh lý.

Ngược lại, tiếng thở khò khè thực sự bắt nguồn từ đường hô hấp dưới bị thu hẹp. Đây là âm thanh rít liên tục, nghe rõ nhất khi trẻ thở ra và không biến mất sau khi làm sạch khoang mũi. Để lắng nghe chính xác, phụ huynh nên ghé sát tai vào miệng hoặc lồng ngực của trẻ lúc trẻ nằm yên. Việc nhận định đúng giúp đánh giá chính xác vị trí tắc nghẽn của đường thở.

Các nguyên nhân phổ biến khiến trẻ bị ho sổ mũi kèm thở khò khè

Nguyên nhân thường gặp nhất ở trẻ dưới hai tuổi là bệnh viêm tiểu phế quản, phần lớn do virus hợp bào hô hấp (RSV) gây ra. Bệnh thường khởi phát giống cảm lạnh thông thường với hắt hơi, sổ mũi, sau đó chuyển sang ho nhiều và thở khò khè sau vài ngày.

Bên cạnh đó, các đợt bùng phát của hen phế quản hoặc tình trạng tăng phản ứng đường thở sau nhiễm virus cũng khiến phế quản co thắt tái diễn. Ngoài ra, trẻ có thể gặp các triệu chứng này do viêm phế quản phổi, trào ngược dạ dày thực quản làm dịch vị kích ứng đường thở, hoặc hít phải dị vật nhỏ gây tắc nghẽn phế quản đột ngột.

Biện pháp chăm sóc và làm thông thoáng đường thở cho trẻ tại nhà

Khi chăm sóc trẻ tại nhà, ưu tiên quan trọng là duy trì sự thông thoáng của đường thở và bù đủ nước. Phụ huynh nên dùng nước muối sinh lý dạng nhỏ giọt để làm mềm dịch mũi đặc trước khi hút nhẹ nhàng bằng dụng cụ chuyên dụng. Tuyệt đối không hút mũi quá nhiều lần vì dễ làm tổn thương niêm mạc mũi của trẻ.

Việc tăng cường cho trẻ bú mẹ hoặc uống nước ấm sẽ làm loãng dịch nhầy tự nhiên, giúp phản xạ ho tống đờm ra ngoài dễ dàng hơn. Đồng thời, cha mẹ nên chia nhỏ bữa ăn để tránh nôn trớ khi ho và giữ không gian sống sạch sẽ, tránh khói thuốc lá. Không tự ý dùng thuốc giảm ho hay kháng sinh khi chưa có chỉ định y khoa.

Nhận biết các dấu hiệu khó thở nguy hiểm cần đưa trẻ đi khám ngay

Đếm nhịp thở khi trẻ nằm yên hoặc ngủ say là kỹ năng then chốt giúp phát hiện sớm suy hô hấp. Trẻ được coi là thở nhanh khi nhịp thở từ 60 lần một phút trở lên đối với trẻ dưới 2 tháng, từ 50 lần trở lên với trẻ từ 2 đến 11 tháng, và từ 40 lần trở lên với trẻ từ 1 đến 5 tuổi.

Cha mẹ cần đưa trẻ đến bệnh viện ngay nếu trẻ thở co rút hõm ức hoặc lồng ngực, cánh mũi phập phồng, da tái nhợt hoặc tím môi. Ngoài ra, các biểu hiện như thở rên, li bì khó đánh thức, nôn ói liên tục hoặc bỏ bú hoàn toàn đều là những dấu hiệu cảnh báo nguy kịch cần can thiệp y tế khẩn cấp.

Lưu ý an toàn

Thông tin trong bài viết mang tính giáo dục sức khỏe tổng quan, không thay thế cho chẩn đoán hay chỉ định điều trị từ bác sĩ chuyên khoa nhi. Phụ huynh tuyệt đối không tự ý dùng kháng sinh, thuốc giảm ho hay thuốc giãn phế quản cho trẻ tại nhà. Tiếng thở khò khè ở trẻ nhỏ có thể diễn tiến nhanh thành suy hô hấp cấp. Khi phát hiện các dấu hiệu thở bất thường, trẻ cần được nhân viên y tế thăm khám và theo dõi kịp thời.

Tóm tắt

Bé bị ho sổ mũi thở khò khè là tình trạng cần được phụ huynh chăm sóc khoa học và quan sát cẩn trọng. Vệ sinh mũi đúng cách, cho trẻ uống đủ nước và theo dõi sát sao nhịp thở là những bước hỗ trợ an toàn tại nhà. Khi nhận thấy trẻ thở nhanh hoặc có dấu hiệu co rút lồng ngực, cha mẹ cần đưa trẻ đến cơ sở y tế để được thăm khám kịp thời.