Bảy triệu chứng lao phổi nguy hiểm nhưng dễ bị bỏ qua

Triệu chứng lao phổi là gì?

Bệnh lao phổi do trực khuẩn Mycobacterium tuberculosis gây ra và là thể lao phổ biến nhất trong các bệnh cảnh lao. Sau khi xâm nhập vào đường thở, vi khuẩn có thể tồn tại ở trạng thái tiềm ẩn hoặc nhân lên gây tổn thương nhu mô phổi, phá hủy phế nang và hình thành các hang lao. Quá trình viêm mạn tính này diễn ra âm thầm, khiến các triệu chứng lâm sàng ban đầu thường mơ hồ và không đặc hiệu.

Nếu không được phát hiện và quản lý y tế kịp thời, tổn thương tại nhu mô phổi ngày càng nghiêm trọng, dẫn đến xơ hóa phổi, suy hô hấp, ho ra máu ồ ạt hoặc lây lan sang các cơ quan khác như màng phổi, hạch bạch huyết hay xương khớp. Bên cạnh ảnh hưởng nặng nề đến sức khỏe người mắc, người bị lao phổi hoạt động còn liên tục phát tán mầm bệnh ra môi trường xung quanh, tạo thành nguồn lây kéo dài trong cộng đồng.

Các triệu chứng hô hấp cảnh báo tổn thương phổi

Dấu hiệu phổ biến hàng đầu của bệnh lao phổi là tình trạng ho kéo dài trên hai đến ba tuần. Ban đầu, cơn ho có thể là ho khan nhẹ hoặc ho có đờm trắng đục, dễ bị nhầm lẫn với viêm họng, viêm mũi họng dị ứng hay viêm phế quản thông thường. Dù người bệnh có sử dụng các loại thuốc cảm ho thông thường, triệu chứng ho dai dẳng này vẫn không thuyên giảm mà có xu hướng ngày càng tăng dần về tần suất.

Bên cạnh đó, ho khạc đờm đặc có màu xanh, vàng hoặc đờm lẫn những tia máu đỏ tươi là dấu hiệu cảnh báo tổn thương phế nang và mạch máu phổi đang tiến triển. Một triệu chứng hô hấp khác không nên xem nhẹ là cảm giác đau tức ngực âm ỉ kèm theo khó thở nhẹ khi vận động. Cơn đau thường tăng lên khi ho sâu hoặc hít thở mạnh, phản ánh tình trạng màng phổi bị kích thích hoặc nhu mô phổi bị tổn thương viêm diện rộng.

Những biểu hiện toàn thân dễ nhầm với suy nhược cơ thể

Sốt nhẹ âm ỉ về chiều muộn hoặc chập tối là đặc trưng kinh điển của quá trình nhiễm trùng mạn tính do trực khuẩn lao. Thân nhiệt người bệnh thường chỉ hơi tăng, kèm theo cảm giác gai rét nhẹ, uể oải nên rất dễ bị bỏ sót nếu không theo dõi sát nhiệt độ. Đi kèm với cơn sốt nhẹ là hiện tượng đổ mồ hôi trộm vào ban đêm, dù phòng ngủ thoáng mát hoặc thời tiết không hề oi bức, thức dậy với quần áo và chăn gối ẩm ướt.

Ngoài ra, người mắc lao phổi thường rơi vào trạng thái mệt mỏi toàn thân kéo dài, kiệt sức dù không làm việc nặng nhọc. Tình trạng nhiễm khuẩn kéo dài cùng các phản ứng miễn dịch mạn tính làm suy giảm vị giác, gây cảm giác chán ăn, ăn không ngon miệng và dẫn đến sụt cân nhanh chóng mà không rõ lý do. Nhiều người sụt từ hai đến vài kilôgam chỉ trong vòng một tháng mà không hề áp dụng bất kỳ chế độ ăn kiêng hay tập luyện giảm cân nào.

Nguyên nhân khiến các dấu hiệu lao phổi thường bị xem nhẹ

Sự diễn biến từ từ và các triệu chứng ban đầu không dữ dội là nguyên nhân chính khiến nhiều người chủ quan trước bệnh lao phổi. Các dấu hiệu như ho đờm, mệt mỏi hay sốt nhẹ thường trùng lặp với nhiều bệnh lý hô hấp thông thường như cảm cúm, viêm họng hay bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính. Thói quen tự ý mua thuốc kháng sinh, thuốc giảm ho hoặc thực phẩm chức năng bồi bổ sức khỏe mà không đi khám chuyên khoa khiến bệnh bị che lấp tạm thời trong khi tổn thương bên trong phổi vẫn âm thầm lan rộng.

Bên cạnh đó, tâm lý e ngại sự kỳ thị đối với bệnh lao cũng khiến không ít người trì hoãn việc kiểm tra y tế. Việc chẩn đoán muộn không chỉ làm tăng độ phức tạp trong điều trị, kéo dài thời gian phục hồi chức năng hô hấp mà còn làm gia tăng nguy cơ lây truyền trực khuẩn lao cho những người thân trong gia đình sống cùng nhà hoặc đồng nghiệp tiếp xúc thường xuyên.

Các bước kiểm tra y tế cần thực hiện khi nghi ngờ mắc bệnh

Khi gặp bất kỳ triệu chứng nghi ngờ nào như ho dai dẳng trên hai tuần, sốt nhẹ về chiều hoặc sụt cân không giải thích được, người bệnh nên chủ động đến các cơ sở y tế có chuyên khoa lao và bệnh phổi để được thăm khám toàn diện. Bác sĩ sẽ chỉ định các phương pháp cận lâm sàng cần thiết như chụp X-quang ngực thẳng để quan sát hình ảnh tổn thương thâm nhiễm hoặc nốt hang trong nhu mô phổi.

Để xác định chính xác sự hiện diện của mầm bệnh, xét nghiệm đờm tìm trực khuẩn lao qua soi kính hiển vi hoặc xét nghiệm sinh học phân tử hiện đại như kỹ thuật GeneXpert đóng vai trò quyết định. Tùy từng trường hợp cụ thể, bác sĩ có thể chỉ định thêm nuôi cấy vi khuẩn lao để làm kháng sinh đồ. Việc phát hiện sớm và chẩn đoán chính xác là tiền đề quan trọng giúp người bệnh được tiếp cận phác đồ điều trị chuẩn của chương trình chống lao quốc gia, kiểm soát bệnh hiệu quả và phòng tránh biến chứng.

Lưu ý an toàn

Các thông tin trong bài viết mang tính chất giáo dục thường thức và không thể thay thế cho chẩn đoán hay chỉ định y khoa từ bác sĩ chuyên khoa. Người bệnh tuyệt đối không được tự ý mua thuốc điều trị lao, không tự dừng hoặc đổi thuốc khi chưa có chỉ định y tế vì có thể dẫn đến nguy cơ lao kháng thuốc rất nguy hiểm. Nếu có triệu chứng ho ra máu lượng nhiều hoặc khó thở dữ dội, cần đến ngay cơ sở y tế gần nhất để được cấp cứu và xử trí kịp thời.

Tóm tắt

Lao phổi là bệnh lý hoàn toàn có thể chữa khỏi nếu được phát hiện sớm và điều trị đúng nguyên tắc y khoa. Lắng nghe những thay đổi nhỏ của cơ thể như ho dai dẳng, sốt về chiều hay sụt cân bất thường sẽ giúp mỗi người chủ động bảo vệ lá phổi và ngăn chặn nguy cơ lây lan cho cộng đồng.