Bầu bị Covid có sao không và ảnh hưởng thế nào đến thai nhi?

Bà bầu bị covid là gì?

Covid-19 là bệnh nhiễm trùng đường hô hấp cấp tính do virus SARS-CoV-2 gây ra, lây truyền chủ yếu qua các giọt bắn đường hô hấp khi người nhiễm bệnh ho, hắt hơi hoặc trò chuyện. Ở người khỏe mạnh bình thường, bệnh thường biểu hiện từ nhẹ đến trung bình với các triệu chứng hô hấp quen thuộc. Tuy nhiên, đối với phụ nữ đang trong thai kỳ, sự suy giảm sinh lý tạm thời của hệ miễn dịch cùng những thay đổi về dung tích hô hấp và áp lực tuần hoàn khiến cơ thể phản ứng khác biệt trước tác nhân gây bệnh. Do đó, việc xác định rõ tình trạng sức khỏe của thai phụ và nhận diện sớm các yếu tố rủi ro giữ vai trò then chốt trong việc kiểm soát bệnh lý.

Tác động của Covid-19 đối với sức khỏe của phụ nữ mang thai

Khi mang thai, cơ thể phụ nữ trải qua nhiều biến đổi lớn về hệ miễn dịch, thể tích tuần hoàn và hoạt động hô hấp. Tử cung mở rộng đẩy cơ hoành lên cao khiến dung tích phổi giảm nhẹ, làm cho đường hô hấp nhạy cảm hơn trước các tác nhân gây viêm. Đa số bà bầu bị Covid-19 ở thể nhẹ có biểu hiện tương tự cảm cúm như nghẹt mũi, đau họng, ho khan, mệt mỏi hoặc sốt nhẹ và có thể tự thuyên giảm sau khoảng một đến hai tuần.

Tuy nhiên, so với người không mang thai cùng độ tuổi, phụ nữ có thai có nguy cơ cao hơn chuyển biến nặng nếu nhiễm bệnh, đặc biệt trong ba tháng giữa và ba tháng cuối. Những rủi ro đáng chú ý bao gồm viêm phổi nặng, suy hô hấp cấp, hạ oxy máu và biến chứng tim mạch. Nguy cơ này tăng lên rõ rệt ở những thai phụ trên 35 tuổi, người có bệnh nền mạn tính như đái tháo đường thai kỳ, tăng huyết áp, hen phế quản hoặc béo phì. Do đó, việc theo dõi sát diễn biến sức khỏe ngay từ khi xuất hiện triệu chứng đầu tiên là vô cùng cần thiết.

Ảnh hưởng của Covid-19 đến sự phát triển của thai nhi

Mối bận tâm lớn nhất của nhiều gia đình là liệu virus có lây sang thai nhi hay gây dị tật bẩm sinh không. Các bằng chứng y khoa hiện tại cho thấy tỷ lệ lây truyền dọc từ mẹ sang thai nhi qua nhau thai trong thai kỳ là rất hiếm. Phần lớn các em bé sinh ra từ người mẹ nhiễm Covid-19 đều có kết quả xét nghiệm âm tính và không ghi nhận dị tật hình thái trực tiếp do virus gây ra.

Dù vậy, Covid-19 vẫn có thể tác động gián tiếp đến thai kỳ. Nếu thai phụ bị sốt cao kéo dài không được kiểm soát tốt trong ba tháng đầu, quá trình hình thành cơ quan của phôi thai có thể chịu ảnh hưởng bất lợi. Trong giai đoạn sau của thai kỳ, tình trạng viêm toàn thân hoặc thiếu oxy máu nghiêm trọng ở mẹ có thể làm giảm tưới máu qua bánh nhau. Điều này làm tăng nguy cơ sinh non, thai chậm tăng trưởng trong tử cung hoặc vỡ ối sớm. Vì vậy, mục tiêu chăm sóc thai phụ nhiễm bệnh là kiểm soát triệu chứng của mẹ nhằm duy trì môi trường nuôi dưỡng tốt nhất cho em bé.

Biện pháp chăm sóc và theo dõi sức khỏe cho thai phụ tại nhà

Khi có kết quả xét nghiệm dương tính với SARS-CoV-2, thai phụ cần thông báo ngay cho bác sĩ sản khoa đang theo dõi thai kỳ để nhận được hướng dẫn y tế phù hợp. Nếu thuộc nhóm triệu chứng nhẹ và được chỉ định tự theo dõi tại nhà, thai phụ nên nghỉ ngơi tại phòng thoáng khí, hạn chế tiếp xúc với người xung quanh và duy trì chế độ dinh dưỡng giàu năng lượng, uống đủ nước ấm cùng nước trái cây tươi.

Về mặt chăm sóc y tế, mẹ bầu nên chuẩn bị sẵn máy đo độ bão hòa oxy trong máu (SpO2), nhiệt kế và máy đo huyết áp tại nhà. Thai phụ cần đo thân nhiệt và nồng độ SpO2 ít nhất hai lần mỗi ngày. Khi bị nghẹt mũi hay đau họng, có thể súc họng bằng nước muối sinh lý ấm và xịt rửa mũi dịu nhẹ. Đối với thai nhi từ tuần 28 trở đi, người mẹ cần chú ý đếm cử động thai hàng ngày vào những khung giờ cố định. Mọi thay đổi bất thường về cử động thai như đạp yếu đi hoặc giảm tần suất đều cần được ghi nhận và báo ngay cho bác sĩ.

Những dấu hiệu cảnh báo nguy hiểm thai phụ cần nhập viện ngay

Mặc dù phần lớn thai phụ mắc Covid-19 diễn biến nhẹ, việc nhận biết kịp thời các dấu hiệu chuyển nặng đóng vai trò sống còn để can thiệp y tế đúng lúc. Thai phụ hoặc người nhà cần liên hệ cơ sở y tế chuyên khoa hoặc gọi cấp cứu ngay khi xuất hiện tình trạng khó thở, hụt hơi khi nói chuyện hoặc khi vận động nhẹ, nhịp thở nhanh trên 20 lần mỗi phút hoặc chỉ số SpO2 giảm dưới 95%.

Ngoài các vấn đề về đường hô hấp, thai phụ cần đặc biệt chú ý đến các dấu hiệu cảnh báo sản khoa. Các triệu chứng bao gồm đau tức ngực liên tục, sốt cao trên 38,5 độ C không đáp ứng với thuốc hạ sốt thông thường, xuất huyết âm đạo bất thường, đau bụng dưới từng cơn, rỉ dịch ối hoặc thai nhi giảm cử động rõ rệt. Không được chần chừ hay cố tự điều trị tại nhà khi xuất hiện bất kỳ dấu hiệu nguy hiểm nào trong số này, bởi việc cấp cứu kịp thời sẽ bảo vệ tối đa tính mạng của cả mẹ và bé.

Lưu ý an toàn

Các thông tin hướng dẫn trên chỉ mang tính chất tham khảo giáo dục sức khỏe, không thay thế cho việc thăm khám và chẩn đoán y khoa trực tiếp. Phụ nữ mang thai mắc Covid-19 tuyệt đối không tự ý mua và sử dụng các loại thuốc kháng virus, thuốc chống đông máu hay thuốc kháng viêm corticoid khi chưa có chỉ định cụ thể từ bác sĩ chuyên khoa sản hoặc chuyên khoa truyền nhiễm. Khi có bất kỳ biểu hiện bất thường nào, thai phụ cần liên hệ ngay với cơ sở y tế gần nhất.

Tóm tắt

Phụ nữ mang thai mắc Covid-19 phần lớn có thể hồi phục tốt nếu được phát hiện sớm và theo dõi sát sao. Việc chủ động phối hợp với bác sĩ sản khoa, tuân thủ các biện pháp vệ sinh phòng ngừa và duy trì tâm lý ổn định là nền tảng quan trọng giúp bảo vệ sức khỏe cho cả mẹ lẫn thai nhi trong suốt thai kỳ.