Bắt sâu mắt có thực sự tốt không và những nguy cơ gây hại cho mắt

Bắt sâu mắt là gì?

Bắt sâu mắt là tên gọi dân gian của thủ thuật xông hơ hoặc đắp các loại lá, hạt lên mắt để kéo ra các dị vật dạng sợi nhỏ màu trắng. Người thực hiện thường cho rằng đó là các con sâu mắt gây ra tình trạng ngứa ngáy, đỏ mắt và cộm vướng. Dù tạo cảm giác dễ chịu tạm thời do sức nóng nhẹ hoặc tâm lý, mẹo dân gian này thực chất không thể loại bỏ bất kỳ sinh vật hay ký sinh trùng nào khỏi mắt. Các sợi trắng xuất hiện thường chỉ là dịch tiết kết mạc đông đặc, sợi chất nhầy tự nhiên hoặc các cặn bẩn bị vón lại dưới tác động của nhiệt độ và tinh dầu. Việc tin vào phương pháp truyền miệng này làm trì hoãn việc khám chữa các bệnh lý về mắt thực sự như viêm kết mạc, khô mắt hoặc dị ứng. Để tránh tổn thương giác mạc, người bệnh tuyệt đối không nên tự ý thực hiện thủ thuật bắt sâu mắt.

Thực chất của hiện tượng sợi sâu mắt khi xông lá dân gian

Nhiều người thắc mắc vì sao sau khi xông lá trầu không hoặc đắp hạt cây lại thấy những sợi nhỏ màu trắng rớt ra. Theo các bác sĩ nhãn khoa, những sợi này hoàn toàn không phải là sâu hay sinh vật sống. Trong điều kiện bình thường, niêm mạc mắt luôn tiết ra một lớp chất nhầy mỏng để làm sạch và bảo vệ bề mặt kết mạc. Khi mắt bị viêm nhiễm, dị ứng hoặc kích ứng, lượng chất nhầy này tiết ra nhiều hơn và có xu hướng vón cục.

Khi áp dụng phương pháp xông hơi nóng hoặc dùng tinh dầu thảo mộc đắp lên mi mắt, nhiệt độ tăng cao làm cho các tuyến tiết chất nhầy phản ứng mạnh. Chất nhầy kết hợp với cặn bẩn, tế bào chết và tinh dầu đông lại thành các sợi dài có màu trắng ngà. Người thực hiện dùng dụng cụ gắp các sợi này ra và gọi đó là bắt sâu mắt. Việc ngâm hoặc đắp các loại hạt thảo dược cũng có thể tạo ra các màng nhầy do phản ứng hóa học tự nhiên của hạt khi gặp nước ấm. Do đó, hiện tượng này chỉ là phản ứng lý hóa bình thường của dịch tiết mắt chứ không phải gắp sâu ra khỏi cơ thể.

Tác hại và nguy cơ tổn thương mắt khi tự ý bắt sâu mắt

Thực hiện thủ thuật bắt sâu mắt tại nhà hoặc tại các cơ sở dân gian không đảm bảo vô trùng mang lại rất nhiều rủi ro nghiêm trọng cho thị lực. Nguy cơ hàng đầu là tình trạng bỏng nhiệt và bỏng hóa chất nhẹ ở niêm mạc mắt. Hơi nước quá nóng chứa tinh dầu đậm đặc từ lá trầu không hay các loại lá cây có thể gây kích ứng mạnh, làm tổn thương lớp tế bào biểu mô kết mạc và giác mạc.

Bên cạnh đó, việc sử dụng các loại lá, hạt chưa qua tiệt trùng hoặc dụng cụ gắp không sạch sẽ trực tiếp đưa vi khuẩn, nấm và vi sinh vật gây hại vào mắt. Điều này dễ dẫn đến viêm kết mạc cấp tính, viêm loét giác mạc và nguy hiểm nhất là nhiễm trùng nội nhãn. Nếu giác mạc bị trầy xước và để lại sẹo, thị lực của người bệnh có thể bị suy giảm vĩnh viễn hoặc thậm chí dẫn đến mù lòa. Ngoài ra, thói quen tự bắt sâu mắt làm chậm trễ thời gian vàng để chẩn đoán và điều trị các bệnh lý mắt nguy hiểm khác.

Các nguyên nhân phổ biến gây ra cảm giác ngứa và cộm mắt

Hiện tượng cộm rát, ngứa mắt và tiết dịch nhầy thường xuất phát từ các bệnh lý nhãn khoa thông thường chứ không phải do vi kẹp hay sâu mắt gây ra. Viêm kết mạc dị ứng là nguyên nhân rất phổ biến, xảy ra khi mắt tiếp xúc với phấn hoa, bụi bẩn, lông thú nuôi hoặc hóa chất. Tình trạng này khiến mắt bị ngứa dữ dội, đỏ lên và tiết ra nhiều chất nhầy dạng sợi màu trắng.

Viêm kết mạc do vi khuẩn hoặc virus cũng gây ra triệu chứng sưng đỏ, nhiều gèn mắt và cảm giác cộm vướng như có hạt cát bên trong. Bên cạnh đó, hội chứng khô mắt làm giảm chất lượng màng nước mắt, dẫn đến kích ứng mạn tính và tăng tiết màng nhầy đục. Một số trường hợp khác có thể do dị vật nhỏ bay vào mắt hoặc viêm bờ mi mắt. Mỗi nguyên nhân đều cần cơ chế chẩn đoán và hướng chăm sóc riêng biệt dưới sự hướng dẫn của bác sĩ chuyên khoa nhãn khoa.

Phương pháp chăm sóc và bảo vệ mắt an toàn tại nhà

Khi gặp các triệu chứng ngứa, cộm rát hoặc đỏ mắt, người bệnh nên áp dụng các biện pháp chăm sóc mắt khoa học thay vì tin vào các mẹo dân gian chưa được kiểm chứng. Trước hết, hãy sử dụng dung dịch nước muối sinh lý 0.9% dạng nhỏ mắt để rửa trôi bụi bẩn và chất nhầy dư thừa. Thao tác nhỏ mắt cần nhẹ nhàng, tránh để đầu chai nước muối chạm trực tiếp vào mi mắt hay màng mắt nhằm ngăn ngừa lây nhiễm vi khuẩn.

Người bệnh nên chườm lạnh nhẹ nhàng lên mi mắt bằng gạc sạch để giảm bớt cảm giác ngứa ngáy do dị ứng. Tuyệt đối không dụi mắt mạnh vì phản xạ này có thể làm trầy xước bề mặt giác mạc. Hạn chế tiếp xúc với khói bụi, ánh nắng mặt trời và nên đeo kính bảo hộ khi đi ra ngoài. Đồng thời, cần giữ vệ sinh tay sạch sẽ bằng xà phòng trước khi chạm vào vùng mặt. Nếu triệu chứng không thuyên giảm sau 1 đến 2 ngày, người bệnh nên đến ngay các cơ sở y tế để được bác sĩ khám và tư vấn.

Lưu ý an toàn

Thông tin trong bài viết chỉ mang tính chất giáo dục và tham khảo kiến thức y khoa đại chúng, không thay thế cho việc chẩn đoán hoặc điều trị y khoa chuyên nghiệp. Tuyệt đối không tự ý mua các loại thuốc nhỏ mắt chứa corticoid hay tự bắt sâu mắt tại nhà. Mọi dấu hiệu bất thường về mắt đều cần được đánh giá trực tiếp bởi bác sĩ chuyên khoa nhãn khoa để có giải pháp xử trí an toàn.

Tóm tắt

Bắt sâu mắt là phương pháp dân gian hoàn toàn không có cơ sở khoa học và tiềm ẩn nguy cơ tổn thương giác mạc nghiêm trọng. Việc nhận biết đúng bản chất hiện tượng sợi nhầy và chủ động thăm khám y tế khi mắt bị ngứa cộm là cách tốt nhất để bảo vệ đôi mắt khỏe mạnh và duy trì thị lực an toàn lâu dài.