Báo động gánh nặng tử vong do nhiễm trùng viêm gan virus toàn cầu
Nội dung chỉ cung cấp thông tin tham khảo, không thay thế chẩn đoán, khám hoặc điều trị của người hành nghề y tế. Không tự ý dùng, ngừng hoặc thay đổi thuốc dựa trên bài viết.
Nhiễm trùng viêm gan virus đang trở thành mối đe dọa sức khỏe cộng đồng toàn cầu khi con số tử vong tăng cao mỗi ngày. Theo báo cáo từ Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), các chủng virus viêm gan gây ra gánh nặng bệnh tật lớn, cướp đi sinh mạng của khoảng 3500 người mỗi ngày trên toàn thế giới.
Phần lớn các trường hợp tử vong có liên quan đến biến chứng mãn tính của viêm gan B và viêm gan C như xơ gan hoặc ung thư gan. Mặc dù các công cụ chẩn đoán và giải pháp phòng ngừa hiện đã có sẵn, tỷ lệ người bệnh được phát hiện và tiếp cận điều trị kịp thời vẫn còn hạn chế ở nhiều quốc gia.
Nhiễm trùng viêm gan virus là gì?
Viêm gan virus là tình trạng tổn thương mô gan do các chủng virus viêm gan gây ra, phổ biến nhất là virus viêm gan A, B, C, D và E. Trong đó, virus viêm gan B và virus viêm gan C là hai tác nhân chính dẫn đến nhiễm trùng mãn tính và là nguyên nhân hàng đầu gây ra tử vong do biến chứng gan. Tình trạng này tiến triển thầm lặng qua nhiều năm, khiến nhiều người mắc bệnh không nhận biết được tình trạng của mình cho đến khi xuất hiện tổn thương gan nghiêm trọng. WHO đưa ra cảnh báo nhằm thúc đẩy các quốc gia tăng cường chiến lược chẩn đoán sớm, mở rộng độ phủ vắc xin và nâng cao khả năng tiếp cận thuốc điều trị cho cộng đồng.
Nguyên nhân khiến tỷ lệ tử vong do viêm gan virus ở mức cao
Tỷ lệ tử vong do nhiễm trùng viêm gan virus duy trì ở mức cao chủ yếu xuất phát từ đặc tính tiến triển thầm lặng của bệnh. Người nhiễm virus viêm gan B hoặc virus viêm gan C thường không xuất hiện triệu chứng rõ ràng ở giai đoạn đầu, khiến bệnh dễ bị bỏ qua trong nhiều năm. Khi các biểu hiện lâm sàng rõ rệt xuất hiện, gan đã bị tổn thương diện rộng dẫn đến xơ gan hoặc ung thư tế bào gan. Ngoài ra, việc thiếu hụt nguồn lực y tế, chi phí xét nghiệm chẩn đoán và rào cản trong tiếp cận thuốc kháng virus tại một số khu vực cũng làm giảm khả năng kiểm soát bệnh toàn diện trong cộng đồng.
Các đường lây nhiễm viêm gan virus thường gặp trong cộng đồng
Các chủng virus viêm gan lây truyền qua nhiều con đường khác nhau tùy thuộc vào từng loại virus. Virus viêm gan A và virus viêm gan E lây qua đường tiêu hóa thông qua thức ăn hoặc nguồn nước bị ô nhiễm. Trong khi đó, virus viêm gan B, virus viêm gan C và virus viêm gan D lây truyền chủ yếu qua đường máu, quan hệ tình dục không an toàn và truyền từ mẹ sang con trong quá trình sinh nở. Việc hiểu rõ con đường lây nhiễm giúp mỗi cá nhân chủ động thực hiện các giải pháp bảo vệ sức khỏe, giảm nguy cơ phơi nhiễm virus trong sinh hoạt hàng ngày.
Giải pháp phòng ngừa nhiễm trùng viêm gan virus hiệu quả
Tiêm chủng vắc xin viêm gan B là biện pháp dự phòng chủ động và hiệu quả nhất để ngăn ngừa lây nhiễm virus viêm gan B và biến chứng ung thư gan. Hiện nay vắc xin viêm gan B đã được đưa vào chương trình tiêm chủng mở rộng cho trẻ sơ sinh và khuyến cáo cho người lớn chưa có miễn dịch. Bên cạnh đó, duy trì lối sống an toàn như không dùng chung kim tiêm, sử dụng biện pháp bảo vệ khi quan hệ tình dục, bảo đảm an toàn vệ sinh thực phẩm và thực hiện ăn chín uống sôi giúp phòng tránh virus viêm gan A và E. Người dân cũng nên chủ động tầm soát viêm gan định kỳ bằng xét nghiệm máu.
Vai trò của tầm soát sớm và theo dõi y khoa định kỳ
Tầm soát viêm gan virus đóng vai trò quyết định trong việc phát hiện bệnh trước khi xuất hiện biến chứng nguy hiểm. Các xét nghiệm sàng lọc như xét nghiệm HBsAg tìm virus viêm gan B hoặc xét nghiệm anti-HCV tìm kháng thể viêm gan C giúp xác định tình trạng nhiễm trùng một cách chính xác. Khi được chẩn đoán sớm, người bệnh sẽ được bác sĩ chuyên khoa tiêu hóa gan mật xây dựng kế hoạch theo dõi và điều trị phù hợp. Việc tuân thủ hướng dẫn y khoa giúp kiểm soát sự phát triển của virus, bảo vệ chức năng gan và giảm thiểu gánh nặng tử vong.
Lưu ý an toàn
Các thông tin về viêm gan virus mang tính chất tham khảo giáo dục sức khỏe và không thay thế cho việc chẩn đoán hay điều trị y tế chuyên sâu. Người dân tuyệt đối không tự ý mua thuốc điều trị, sử dụng các bài thuốc truyền miệng chưa được kiểm chứng hoặc tự thay đổi liều lượng thuốc kháng virus khi chưa có chỉ định của bác sĩ. Nếu nghi ngờ phơi nhiễm hoặc có biểu hiện bất thường về sức khỏe gan mật, hãy đến các cơ sở y tế để được khám và làm xét nghiệm chẩn đoán chính xác.
Tóm tắt
Tuyên bố cảnh báo từ WHO về gánh nặng tử vong do viêm gan virus nhấn mạnh tầm quan trọng của việc chủ động phòng bệnh và tầm soát y tế sớm. Tiêm ngừa vắc xin đầy đủ, duy trì lối sống an toàn và chủ động kiểm tra sức khỏe định kỳ là những biện pháp thiết thực giúp bảo vệ bản thân và gia đình khỏi nguy cơ nhiễm trùng viêm gan.
Nguồn tham khảo
- Journal of Viral Hepatitis: P2‐139: Long‐term immunity to hepatitis B among Brazilian Amerindians who completed 3‐dose hepatitis B vaccination
- Hepatology International: The impact of national viral hepatitis therapy program and hepatitis B vaccination program on mortality from acute and chronic viral hepatitis in Taiwan
FAQ – Câu hỏi thường gặp
Viêm gan virus có những chủng phổ biến nào?
Có 5 chủng virus viêm gan phổ biến gồm A, B, C, D và E. Trong đó virus viêm gan B và virus viêm gan C gây ảnh hưởng nghiêm trọng nhất do có khả năng tiến triển thành nhiễm trùng mãn tính, dẫn đến xơ gan và ung thư gan nếu không được theo dõi kịp thời.
Vắc xin phòng viêm gan hiện đã có cho những chủng nào?
Hiện đã có vắc xin phòng ngừa hiệu quả cho virus viêm gan A và virus viêm gan B. Vắc xin viêm gan B đồng thời hỗ trợ phòng ngừa cả virus viêm gan D, vì chủng virus D cần sự hỗ trợ của virus B để gây bệnh trong cơ thể con người.
Làm thế nào để biết bản thân có bị nhiễm virus viêm gan hay không?
Phương pháp duy nhất để xác định chính xác nhiễm virus viêm gan là thực hiện xét nghiệm máu tại cơ sở y tế. Các xét nghiệm giúp phát hiện sự hiện diện của virus hoặc kháng thể chống virus, hỗ trợ bác sĩ đánh giá tình trạng sức khỏe gan mật.
Nhiễm virus viêm gan B và C có điều trị kiểm soát được không?
Viêm gan B và C hoàn toàn có thể kiểm soát hiệu quả bằng các thuốc kháng virus theo đúng chỉ định của bác sĩ chuyên khoa. Việc theo dõi y khoa định kỳ giúp ức chế sự phát triển của virus và bảo vệ chức năng gan ổn định.
Trẻ sơ sinh có cần tiêm vắc xin viêm gan B ngay sau sinh không?
Trẻ sơ sinh được khuyến cáo tiêm mũi vắc xin viêm gan B đầu tiên trong vòng 24 giờ sau khi sinh. Việc tiêm sớm giúp bảo vệ trẻ hiệu quả khỏi nguy cơ lây nhiễm virus viêm gan B từ mẹ trong quá trình chuyển dạng và sinh nở.
