Bấm huyệt chữa thoát vị đĩa đệm có hiệu quả không và những lưu ý

Bấm huyệt chữa thoát vị đĩa đệm là gì?

Thoát vị đĩa đệm xảy ra khi nhân nhầy thoát ra khỏi bao xơ bị rách, gây chèn ép lên tủy sống hoặc các rễ thần kinh lân cận, dẫn đến đau lưng, đau cổ, tê bì và hạn chế vận động. Trong y học cổ truyền, tình trạng đau nhức này thường được xếp vào chứng tý, gây ra do khí huyết ứ trệ, kinh lạc bế tắc hoặc phong hàn thấp xâm nhập.

Bấm huyệt là kỹ thuật sử dụng lực từ ngón tay tác động lên các huyệt đạo và khối cơ tương ứng dọc cột sống nhằm thông kinh hoạt lạc, giải phóng tình trạng co thắt cơ thứ phát. Cần hiểu đúng rằng bấm huyệt là một liệu pháp hỗ trợ triệu chứng, đóng vai trò đồng hành cùng các phương pháp y học hiện đại như dùng thuốc, vật lý trị liệu hoặc phẫu thuật khi có chỉ định, chứ không thể thay thế việc điều trị căn nguyên tổn thương đĩa đệm.

Tác dụng hỗ trợ thực tế của bấm huyệt đối với thoát vị đĩa đệm

Khi bị thoát vị đĩa đệm, các khối cơ bao quanh cột sống thắt lưng hoặc cột sống cổ thường có phản xạ co cứng liên tục để bảo vệ vùng tổn thương, từ đó làm gia tăng áp lực nội đĩa đệm và cảm giác đau buốt. Tác động bấm huyệt và xoa bóp đúng kỹ thuật giúp kích thích tuần hoàn máu tại chỗ, tăng cường dinh dưỡng cho các mô mềm xung quanh và kích thích cơ thể giải phóng endorphin, một chất giảm đau tự nhiên. Nhờ vậy, người bệnh cảm thấy vùng thắt lưng hoặc cổ gáy mềm mại hơn, bớt căng tức và cải thiện tầm vận động khớp tạm thời. Ngoài ra, việc tác động vào các huyệt vị như Thận du, Đại trường du, Hoàn khiêu hay Trật biên còn giúp hỗ trợ dẫn truyền thần kinh, xoa dịu cảm giác tê bì lan xuống chi dưới ở giai đoạn mạn tính. Mặc dù vậy, đây chỉ là giải pháp xoa dịu biểu hiện bên ngoài, không có khả năng phục hồi màng xơ đã xơ hóa hay đưa nhân đĩa đệm về vị trí cũ.

Những giới hạn y khoa của phương pháp bấm huyệt

Sai lầm phổ biến của nhiều người bệnh là tin rằng bấm huyệt có thể nắn chỉnh hoặc đẩy khối thoát vị đĩa đệm vào lại bên trong cột sống. Về mặt giải phẫu, đĩa đệm nằm sâu bên dưới các lớp dây chằng, cơ dày và hệ thống xương cột sống, do đó lực bấm từ bên ngoài không thể tác động cơ học trực tiếp để thay đổi vị trí nhân nhầy mà không gây nguy hiểm. Nếu khối thoát vị đã vỡ, rách bao xơ hoàn toàn hoặc trôi vào ống sống gây chèn ép tủy nghiêm trọng, bấm huyệt hoàn toàn không mang lại lợi ích giải phẫu. Hơn nữa, việc lạm dụng bấm huyệt mà bỏ qua các đánh giá chẩn đoán hình ảnh chuyên sâu như chụp cộng hưởng từ có thể khiến người bệnh bỏ lỡ giai đoạn can thiệp y khoa kịp thời, dẫn đến nguy cơ teo cơ hoặc tổn thương thần kinh vĩnh viễn không thể hồi phục.

Trường hợp người bệnh không nên thực hiện bấm huyệt

Bấm huyệt không an toàn cho mọi đối tượng và có những chống chỉ định nghiêm ngặt mà người bệnh cần nắm rõ. Những người đang trong đợt đau cấp tính dữ dội, viêm sưng tấy đỏ hoặc có dấu hiệu chèn ép thần kinh cấp như hội chứng chùm đuôi ngựa với biểu hiện rối loạn đại tiểu tiện, mất cảm giác vùng hội âm tuyệt đối không được bấm huyệt. Các trường hợp thoát vị đĩa đệm đi kèm thoái hóa cột sống nặng gây trượt đốt sống, hẹp ống sống nặng, loãng xương nặng, lao cột sống hoặc ung thư di căn xương cũng chống chỉ định tuyệt đối vì áp lực đè ấn có thể gây lún xẹp đốt sống, gãy xương hoặc chèn ép thần kinh đột ngột. Vùng da lưng có vết thương hở, mụn nhọt, nhiễm trùng hoặc bệnh nhân có rối loạn đông máu cũng cần tránh thực hiện để đảm bảo an toàn tối đa cho sức khỏe.

Quy trình kết hợp điều trị an toàn và khoa học

Để đạt kết quả phục hồi tốt nhất, người bệnh nghi ngờ hoặc đã xác định thoát vị đĩa đệm cần đến bệnh viện chuyên khoa để được bác sĩ thăm khám lâm sàng và thực hiện chụp cộng hưởng từ cột sống. Dựa trên mức độ thoát vị, bác sĩ sẽ xây dựng phác đồ điều trị bảo tồn bao gồm thuốc giảm đau, chống viêm, thuốc giãn cơ kết hợp vật lý trị liệu chuyên sâu như kéo giãn cột sống bằng máy, siêu âm trị liệu, nhiệt trị liệu và các bài tập tăng cường cơ lõi. Nếu muốn áp dụng thêm bấm huyệt y học cổ truyền, người bệnh nên thực hiện tại các khoa y học cổ truyền của bệnh viện hoặc cơ sở y tế được cấp phép, do bác sĩ hoặc kỹ thuật viên có chứng chỉ hành nghề thao tác. Việc tự ý bấm huyệt tại nhà hoặc tìm đến những người hành nghề không có chuyên môn y khoa tiềm ẩn nhiều rủi ro tổn thương cột sống nguy hiểm.

Lưu ý an toàn

Tuyệt đối không để người không có chuyên môn y tế thực hiện các động tác giật mạnh, bẻ vặn cột sống đột ngột hoặc dẫm đạp lên lưng vì có thể làm rách thêm bao xơ và chèn ép tủy sống cấp tính. Khi thực hiện bấm huyệt, nếu xuất hiện cảm giác đau nhói tăng vọt, tê buốt lan nhanh xuống chân hoặc choáng váng, cần dừng ngay lập tức. Thông tin trong bài viết mang tính giáo dục y khoa thường thức, không thay thế cho chẩn đoán hay chỉ định điều trị từ bác sĩ chuyên khoa cột sống.

Tóm tắt

Bấm huyệt là phương pháp hỗ trợ có giá trị trong việc giảm đau mỏi cơ và thư giãn thần kinh cho người bệnh thoát vị đĩa đệm ở giai đoạn mạn tính, nhưng không thể chữa khỏi tổn thương cấu trúc đĩa đệm. Người bệnh cần chủ động thăm khám y khoa toàn diện, tuân thủ hướng dẫn của bác sĩ và kết hợp lối sống lành mạnh để kiểm soát bệnh một cách an toàn và bền vững.