Bác sĩ tim mạch cảnh báo: 5 điều không nên làm trước 9 giờ sáng

Thói quen buổi sáng cho tim mạch là gì?

Theo các cơ chế sinh học tuần hoàn, huyết áp con người tuân theo nhịp sinh học ngày đêm và thường tăng vọt tương đối nhanh vào buổi sáng sớm, hiện tượng này được gọi là đỉnh huyết áp ban sáng. Đồng thời, nồng độ các hormone gây co mạch như cortisol và adrenaline tăng lên, trong khi tiểu cầu cũng có xu hướng gia tăng kết tập khiến máu trở nên dễ đông đặc hơn sau một đêm dài thiếu nước.

Sự tổng hòa của các yếu tố này làm cho thành mạch máu dễ chịu áp lực cơ học cao hơn bình thường. Đối với người có sẵn bệnh nền như xơ vữa động mạch, rối loạn lipid máu hoặc tăng huyết áp, giai đoạn đầu ngày chính là thời điểm dễ xảy ra các biến cố tim mạch như đau thắt ngực không ổn định, nhồi máu cơ tim hoặc tai biến mạch máu não. Hiểu rõ sinh lý buổi sáng giúp mỗi người chủ động điều chỉnh nếp sinh hoạt hợp lý.

Bật dậy đột ngột ngay khi vừa rời khỏi giấc ngủ

Nhiều người có thói quen bật dậy và bước xuống giường ngay khi nghe tiếng chuông báo thức. Trong trạng thái ngủ sâu, nhịp tim và huyết áp đều ở mức thấp. Hành động đổi tư thế đột ngột từ nằm sang đứng khiến máu dồn xuống chi dưới nhanh chóng, làm giảm lưu lượng máu tưới lên não và kích hoạt phản xạ co mạch tức thời. Quá trình này có thể gây hiện tượng hạ huyết áp tư thế đứng, chóng mặt, té ngã hoặc tạo áp lực đột ngột lên cơ tim. Để bảo vệ tim mạch, mỗi người nên dành từ hai đến ba phút sau khi mở mắt để cử động nhẹ các đầu ngón tay ngón chân, vươn vai nhẹ nhàng trên giường trước khi buông chân xuống đất và đứng dậy.

Tắm nước lạnh hoặc để cơ thể nhiễm lạnh đột ngột

Tắm nước quá lạnh hoặc tiếp xúc với không khí lạnh buốt trước 9 giờ sáng là tác nhân kích thích nhiệt độ nguy hiểm. Khi da tiếp xúc đột ngột với nước lạnh, phản ứng thần kinh giao cảm sẽ lập tức kích hoạt làm co mạch ngoại vi, khiến sức cản lòng mạch tăng vọt và đẩy huyết áp lên mức rất cao. Sự biến động cơ học nhanh chóng này làm tăng nguy cơ nứt vỡ mảng xơ vữa động mạch, dẫn đến thiếu máu cơ tim cục bộ hoặc đột quỵ mạch máu não. Nếu cần tắm rửa hoặc vệ sinh cá nhân vào buổi sáng, người dân nên dùng nước ấm vừa phải, tránh để gió lùa trực tiếp và lau khô người trước khi ra ngoài.

Tập luyện thể thao với cường độ quá nặng vào sáng sớm

Vận động thể chất rất tốt cho sức khỏe tổng thể nhưng việc chọn các bài tập cường độ cao như chạy nước rút, nâng tạ nặng hoặc đạp xe gắng sức trước 9 giờ sáng lại tiềm ẩn nhiều rủi ro. Vào sáng sớm, trương lực cơ tim còn chưa dãn nở hoàn toàn và lưu lượng tuần hoàn đang trong pha tái phân bố. Việc gắng sức quá mức sẽ ép quả tim phải làm việc quá tải, làm tăng nhịp tim và tiêu thụ oxy cơ tim quá mức. Thay vào đó, khoảng thời gian đầu ngày chỉ nên ưu tiên các hoạt động thể lực nhẹ nhàng như đi bộ dưỡng sinh, thái cực quyền hoặc yoga thư giãn, đồng thời nên khởi động thật kỹ trước khi tập.

Hút thuốc lá hoặc uống cà phê đặc khi bụng rỗng

Thói quen châm điếu thuốc lá hoặc nạp ngay một ly cà phê đậm đặc khi dạ dày đang rỗng là sai lầm phổ biến ở nhiều người trưởng thành. Hoạt chất nicotine trong khói thuốc kích thích giải phóng hormone catecholamine làm tim đập dồn dập, đồng thời gây co thắt lòng mạch và tổn thương trực tiếp nội mạc mạch máu. Khi kết hợp với lượng lớn caffeine trong lúc cơ thể đang thiếu nước, tình trạng tăng huyết áp thoáng qua và rối loạn nhịp tim rất dễ xuất hiện. Việc sử dụng thuốc lá và chất kích thích lúc sáng sớm nhân đôi gánh nặng cho hệ tuần hoàn, tạo điều kiện kích hoạt các biến cố tim mạch cấp tính.

Bỏ qua việc uống nước ấm và ăn sáng thiếu lành mạnh

Sau giấc ngủ kéo dài nhiều giờ đồng hồ, cơ thể thường ở trong tình trạng thiếu nước tương đối do bài tiết qua mồ hôi và hơi thở, khiến độ nhớt của máu tăng cao. Việc quên uống nước ấm đầu ngày làm cho tuần hoàn máu trở nên trì trệ hơn. Bên cạnh đó, thói quen bỏ qua bữa sáng hoặc dùng các món ăn quá nhiều muối, chiên rán nhiều mỡ động vật cũng gây xáo trộn quá trình chuyển hóa mỡ máu và huyết áp. Bữa sáng lành mạnh cho tim mạch cần một ly nước ấm khoảng 200 mililít, bổ sung chất xơ hòa tan từ yến mạch, rau quả tươi cùng lượng protein dễ tiêu hóa để duy trì năng lượng bền vững.

Lưu ý an toàn

Thông tin trong bài viết mang tính phổ biến kiến thức chăm sóc sức khỏe và không thay thế cho lời khuyên, chẩn đoán hay phác đồ điều trị y khoa. Người có bệnh lý tim mạch nền, rối loạn huyết áp hoặc các vấn đề tuần hoàn mạn tính cần tuân thủ nghiêm ngặt hướng dẫn dùng thuốc của bác sĩ điều trị và không tự ý điều chỉnh lối sống quá mức khi chưa có sự tư vấn chuyên môn.

Tóm tắt

Buổi sáng là thời điểm hệ tim mạch cần sự khởi động êm dịu thay vì những kích thích dồn dập. Việc nhận biết và loại bỏ các thói quen bất lợi trước 9 giờ sáng giúp giảm tải áp lực cho mạch máu và tim một cách tự nhiên. Mỗi người nên chủ động lắng nghe cơ thể, duy trì nếp sinh hoạt điều độ và thường xuyên tham vấn ý kiến bác sĩ chuyên khoa tim mạch để có kế hoạch quản lý sức khỏe toàn diện.