Ba nhóm thuốc trị hen suyễn cần chuẩn bị sẵn tại nhà

Thuốc trị hen suyễn tại nhà là gì?

Bệnh hen suyễn khiến niêm mạc phế quản luôn trong trạng thái viêm mạn tính và tăng đáp ứng quá mức trước các yếu tố kích thích như thời tiết lạnh, khói thuốc, phấn hoa hoặc nhiễm khuẩn hô hấp. Khi gặp tác nhân khởi phát, phế quản sẽ co thắt, phù nề và tiết nhiều dịch nhầy đặc quánh làm bít tắc luồng khí ra vào phổi.

Quản lý hen suyễn tại gia đình đòi hỏi sự kết hợp chặt chẽ giữa hai nhóm can thiệp y khoa: xử trí cấp thời khi đường thở co thắt và duy trì kiểm soát nền tảng nhằm dập tắt ổ viêm phế quản kéo dài. Việc trang bị đầy đủ thuốc cắt cơn khẩn cấp, thuốc kiểm soát dự phòng cùng kế hoạch hành động cụ thể từ bác sĩ chuyên khoa giúp người bệnh luôn ở thế chủ động, giảm thiểu các đợt bùng phát kịch phát đe dọa tính mạng.

Thuốc cắt cơn tác dụng nhanh giúp xử trí khó thở cấp tính

Thuốc cắt cơn tác dụng nhanh là vật dụng bắt buộc phải có sẵn trong túi xách và tủ thuốc gia đình của người mắc hen suyễn. Nhóm này thường chứa các hoạt chất giãn phế quản tác dụng ngắn như salbutamol hoặc terbutaline, hoặc dạng phối hợp thuốc kháng viêm corticosteroid hít cùng formoterol theo hướng dẫn mới. Thuốc có tác dụng làm giãn nhanh các cơ trơn bao quanh phế quản đang co thắt, giúp không khí lưu thông thuận lợi chỉ sau vài phút.

Người bệnh cần để thuốc cắt cơn ở vị trí dễ lấy nhất trong nhà và mang theo bên mình mọi lúc mọi nơi. Khi xuất hiện các dấu hiệu bùng phát như tức ngực, khó thở, thở rít hoặc ho dữ dội sau khi tiếp xúc dị nguyên hay gắng sức, thuốc cắt cơn cần được sử dụng ngay lập tức. Người bệnh tuyệt đối không được để bình xịt hết thuốc hoặc hết hạn sử dụng mà không thay mới kịp thời.

Thuốc kiểm soát hàng ngày ngăn ngừa viêm phế quản mạn tính

Thuốc kiểm soát hen suyễn hay thuốc dự phòng là nhóm thuốc dùng đều đặn hàng ngày nhằm duy trì đường thở ổn định, ngăn chặn cơn hen bùng phát. Nhóm thuốc này thường chứa hoạt chất corticosteroid dạng hít như budesonide, fluticasone hoặc beclomethasone, được dùng đơn độc hoặc phối hợp với thuốc giãn phế quản tác dụng kéo dài như salmeterol, formoterol.

Mục tiêu chính của thuốc kiểm soát là ức chế quá trình viêm mạn tính tại niêm mạc phế quản, làm giảm tính phản ứng quá mức của đường dẫn khí với khói bụi, phấn hoa hay thời tiết lạnh. Dù không mang lại cảm giác dễ thở tức thì như thuốc cắt cơn, việc dùng thuốc dự phòng đều đặn là yếu tố quyết định để kiểm soát bệnh lâu dài. Người bệnh tuyệt đối không tự ý giảm liều hoặc bỏ cữ hít ngay cả khi cảm thấy sức khỏe bình thường, vì ngưng thuốc có thể làm tăng nguy cơ xuất hiện các cơn kịch phát nguy hiểm.

Thuốc corticosteroid đường uống dự phòng theo kế hoạch hành động

Bên cạnh thuốc dạng hít tại chỗ, bác sĩ chuyên khoa hô hấp có thể chỉ định sẵn một liệu trình corticosteroid đường uống như prednisolone hoặc methylprednisolone trong kế hoạch hành động xử trí hen tại nhà. Nhóm thuốc kháng viêm toàn thân này thường được dự phòng cho các trường hợp hen suyễn trung bình đến nặng khi xuất hiện đợt cấp bùng phát mà thuốc hít thông thường không đáp ứng đủ.

Người bệnh và thân nhân chỉ được sử dụng thuốc viên corticosteroid khi có chỉ định rõ ràng từ bác sĩ điều trị và phải tuân thủ đúng số ngày, liều lượng được ghi trong kế hoạch hành động cá nhân hóa. Đây không phải là thuốc dùng hàng ngày tự do và không thay thế cho bình xịt dự phòng. Việc tự ý lạm dụng thuốc uống kéo dài có thể gây ra nhiều tác dụng phụ nghiêm trọng trên dạ dày, huyết áp, đường huyết và tuyến thượng thận.

Dụng cụ hỗ trợ hít thuốc và theo dõi chức năng hô hấp tại nhà

Bên cạnh các lọ thuốc, buồng đệm khí dung và lưu lượng đỉnh kế là hai công cụ hỗ trợ không thể thiếu trong tủ thuốc của người bệnh hen. Buồng đệm giúp các hạt thuốc phân tán mịn, hỗ trợ người già, trẻ nhỏ hoặc người đang khó thở hít trọn vẹn lượng hoạt chất vào sâu phế nang mà không bị lắng đọng nhiều ở khoang miệng họng.

Lưu lượng đỉnh kế giúp người bệnh tự theo dõi chỉ số lưu lượng đỉnh thở ra mỗi ngày tại nhà. Sự sụt giảm của chỉ số này thường cảnh báo đường thở đang bị tắc nghẽn và nguy cơ lên cơn hen cấp tính trong vòng vài giờ đến vài ngày tới, ngay cả khi triệu chứng lâm sàng chưa rõ rệt. Việc ghi nhận dữ liệu định kỳ giúp người bệnh và bác sĩ chủ động điều chỉnh bậc thuốc kiểm soát kịp thời.

Lưu ý an toàn

Người bệnh hen suyễn không tự ý mua thuốc, đổi hoạt chất hoặc thay đổi liều lượng điều trị khi chưa có chỉ định của bác sĩ chuyên khoa. Súc miệng kỹ bằng nước sạch và nhổ ra sau khi dùng bình xịt chứa corticosteroid để phòng ngừa nấm miệng và khàn tiếng. Không dùng thuốc cắt cơn quá nhiều lần trong tuần thay cho thuốc dự phòng vì đây là dấu hiệu hen suyễn chưa được kiểm soát tốt.

Tóm tắt

Chuẩn bị sẵn sàng các nhóm thuốc hen suyễn tại nhà là biện pháp cốt lõi giúp bảo vệ an toàn cho đường thở. Người bệnh cần nắm vững phân biệt giữa thuốc cắt cơn và thuốc duy trì kiểm soát, tuân thủ đúng kế hoạch hành động đã được bác sĩ chuyên khoa hô hấp phê duyệt. Chủ động thăm khám định kỳ là chìa khóa để kiểm soát bệnh hen mạn tính ổn định lâu dài.