Bà bầu nên làm gì khi bị cảm cúm trong giai đoạn cuối thai kỳ

Bà bầu bị cảm cúm giai đoạn cuối thai kỳ là gì?

Cảm cúm là bệnh nhiễm trùng đường hô hấp cấp tính do virus cúm (thường là Influenza A hoặc B) gây ra, lây truyền chủ yếu qua giọt bắn khi ho, hắt hơi hoặc tiếp xúc bề mặt nhiễm khuẩn. Ở giai đoạn cuối thai kỳ, tử cung mở rộng đẩy cơ hoành lên cao làm dung tích phổi của người mẹ giảm sút, đồng thời hệ thống tuần hoàn và miễn dịch phải hoạt động với cường độ lớn để nuôi dưỡng thai nhi. Do đó, phụ nữ mang thai 3 tháng cuối có nguy cơ gặp biến chứng nặng cao hơn so với người bình thường khi nhiễm virus cúm, điển hình là viêm phổi hoặc suy hô hấp. Mặt khác, những phản ứng sốt cao kéo dài hoặc mất nước do cúm có thể ảnh hưởng tiêu cực đến nhịp tim thai và kích hoạt các cơn co thắt chuyển dạ sớm. Hiểu rõ đặc điểm này giúp mẹ bầu chủ động theo dõi và có hướng can thiệp y tế kịp thời.

Tác động của cảm cúm đối với sức khỏe mẹ và thai nhi 3 tháng cuối

Ở 3 tháng cuối thai kỳ, các cơ quan của thai nhi đã hoàn thiện về cấu trúc nên virus cúm ít gây dị tật bẩm sinh như tam cá nguyệt đầu tiên. Tuy nhiên, mối lo lớn nhất lúc này là sức khỏe của người mẹ và nguy cơ ảnh hưởng đến tiến trình thai kỳ.

Khi mẹ bầu sốt cao liên tục trên 38,5 độ C, thân nhiệt tăng có thể làm tăng nhịp tim thai và tiềm ẩn nguy cơ suy thai. Các phản ứng viêm toàn thân kết hợp cùng cơn ho dữ dội và mất nước dễ kích thích tử cung co bóp bất thường, làm tăng nguy cơ sinh non hoặc rỉ ối. Ngoài ra, dung tích phổi bị thu hẹp khiến người mẹ dễ diễn tiến viêm phế quản hoặc viêm phổi cấp, gây thiếu hụt oxy. Do đó, việc theo dõi sát trong những tuần cuối trước sinh là rất quan trọng.

Các biện pháp chăm sóc và hạ sốt an toàn tại nhà cho bà bầu

Kiểm soát thân nhiệt và nghỉ ngơi là ưu tiên hàng đầu khi thai phụ mắc cảm cúm. Nếu sốt nhẹ dưới 38,5 độ C, mẹ bầu nên mặc quần áo rộng rãi, nằm nghỉ phòng thoáng và dùng khăn ấm lau trán, nách, bẹn. Uống nhiều nước ấm, nước canh hoặc nước trái cây giúp bù dịch và làm loãng đờm.

Nếu sốt từ 38,5 độ C trở lên hoặc đau nhức cơ nhiều, paracetamol là lựa chọn hạ sốt được xem là tương đối an toàn trong thai kỳ khi dùng đúng liều lượng theo hướng dẫn y tế. Thai phụ tuyệt đối không tự ý dùng các thuốc kháng viêm không steroid như ibuprofen, naproxen hoặc aspirin, vì có thể gây đóng sớm ống động mạch của thai nhi và ảnh hưởng chức năng thận trong 3 tháng cuối.

Giảm nhẹ triệu chứng đường hô hấp bằng phương pháp tự nhiên

Nghẹt mũi, sổ mũi và đau rát họng là những cảm giác khó chịu thường gặp khiến bà bầu mất ngủ và kiệt sức. Để làm thông thoáng đường thở mà không cần dùng đến thuốc co mạch, mẹ bầu có thể rửa mũi bằng nước muối sinh lý 0,9% từ 2 đến 3 lần mỗi ngày. Xông hơi nhẹ vùng mũi họng bằng nước ấm hoặc sử dụng máy tạo độ ẩm trong phòng ngủ cũng giúp làm ẩm niêm mạc và giảm kích ứng đường hô hấp hiệu quả.

Đối với triệu chứng đau họng và ho khan, súc họng bằng nước muối ấm hàng ngày là giải pháp lành tính giúp sát khuẩn tại chỗ. Mẹ bầu cũng có thể dùng nước ấm pha mật ong cùng vài lát chanh tươi hoặc ngậm quất hấp đường phèn để làm dịu cảm giác ngứa rát cổ họng. Những biện pháp tự nhiên này giúp giảm bớt sự lệ thuộc vào các loại siro ho có chứa cồn hoặc thành phần ức chế thần kinh trung ương chưa được kiểm chứng độ an toàn trên phụ nữ mang thai.

Dinh dưỡng nâng cao thể trạng và chế độ nghỉ ngơi hợp lý

Cơ thể người mẹ trong tam cá nguyệt thứ ba cần rất nhiều năng lượng để chuẩn bị cho cuộc vượt cạn sắp tới. Khi bị cúm, cảm giác đắng miệng và mệt mỏi có thể làm thai phụ chán ăn. Lúc này, gia đình nên chuẩn bị các món ăn dạng lỏng, dễ tiêu hóa nhưng giàu dưỡng chất như cháo gà, súp củ quả hoặc canh thịt nạc hầm ấm. Bổ sung thêm hành lá, tía tô hoặc một lượng nhỏ gừng tươi vào món ăn vừa kích thích vị giác vừa hỗ trợ giữ ấm cơ thể.

Bên cạnh dinh dưỡng, giấc ngủ đóng vai trò quyết định giúp hệ miễn dịch phục hồi. Mẹ bầu nên nằm nghiêng sang bên trái và sử dụng gối kê đỡ bụng cùng lưng để giảm áp lực của tử cung lên tĩnh mạch chủ dưới, giúp máu lưu thông tốt đến thai nhi và hỗ trợ lồng ngực nở rộng để thở dễ dàng hơn. Cần tránh làm việc gắng sức hoặc lo lắng quá mức, vì tâm lý căng thẳng có thể làm suy giảm thêm khả năng đề kháng của cơ thể.

Những dấu hiệu nguy hiểm thai phụ cần nhập viện ngay lập tức

Dù phần lớn các trường hợp cảm cúm thông thường có thể tự thuyên giảm sau vài ngày chăm sóc đúng cách, bà bầu ở giai đoạn cuối thai kỳ tuyệt đối không được chủ quan trước các diễn biến bất thường. Cần đến ngay bệnh viện chuyên khoa sản phụ khoa hoặc cơ sở y tế gần nhất nếu sốt cao liên tục không hạ dù đã áp dụng biện pháp hạ sốt, hoặc xuất hiện tình trạng khó thở, tức ngực, thở dốc và tím tái đầu ngón tay.

Bên cạnh đó, các dấu hiệu cảnh báo sản khoa là ưu tiên cấp bách: xuất hiện cơn co thắt tử cung đều đặn gây đau bụng, chảy máu âm đạo, rỉ dịch ối hoặc thai nhi cử động ít hơn hẳn so với bình thường. Việc thăm khám kịp thời giúp bác sĩ đánh giá chính xác sức khỏe thai nhi qua siêu âm và đo biểu đồ tim thai tử cung, từ đó đưa ra quyết định điều trị y khoa phù hợp hoặc chủ động xử trí nếu có dấu hiệu chuyển dạ sớm.

Lưu ý an toàn

Phụ nữ mang thai không tự ý mua thuốc kháng sinh, thuốc kháng virus hoặc viên uống cảm cúm kết hợp chứa chất co mạch khi chưa có chỉ định y tế. Kháng sinh không tiêu diệt được virus cúm và có thể gây tác dụng phụ nếu lạm dụng. Mọi thuốc dùng trong thai kỳ cần được bác sĩ cân nhắc cẩn thận giữa lợi ích và nguy cơ. Nếu triệu chứng không cải thiện sau 2 đến 3 ngày hoặc có diễn tiến nặng hơn, thai phụ cần đi khám ngay.

Tóm tắt

Cảm cúm ở giai đoạn cuối thai kỳ đòi hỏi sự theo dõi cẩn thận để bảo vệ an toàn cho cả mẹ và thai nhi trước ngày chuyển dạ. Bằng cách hạ sốt an toàn, nghỉ ngơi, dinh dưỡng hợp lý và kịp thời đến bệnh viện khi có dấu hiệu cảnh báo, mẹ bầu sẽ kiểm soát tốt tình trạng sức khỏe và chuẩn bị chu đáo cho cuộc sinh nở.