Bà bầu có được truyền nước không và những lưu ý an toàn khi mang thai

Bà bầu có được truyền nước không là gì?

Truyền nước hay truyền dịch trong y khoa là kỹ thuật tiêm truyền tĩnh mạch dung dịch vô khuẩn với khối lượng lớn, nhằm mục đích bù nước, điều chỉnh rối loạn điện giải, cung cấp năng lượng tạm thời hoặc làm đường dẫn đưa thuốc vào tuần hoàn máu. Các loại dịch truyền thường gặp bao gồm dung dịch đẳng trương như natri clorid 0,9%, ringer lactat, dung dịch đường glucose hay các chế phẩm chứa axit amin và vitamin.

Đối với phụ nữ mang thai, thể tích tuần hoàn cùng hoạt động của hệ tim mạch và thận có sự thay đổi sinh lý rất lớn để nuôi dưỡng thai nhi. Do đó, việc đưa thêm một lượng dịch ngoại sinh trực tiếp vào mạch máu đòi hỏi sự cân nhắc thận trọng. Dịch truyền chỉ đóng vai trò hỗ trợ điều trị khi cơ thể thai phụ mất nước trầm trọng hoặc suy kiệt không thể bù đắp qua đường tiêu hóa, hoàn toàn không có tác dụng thay thế dinh dưỡng dài hạn hay làm khỏe thai nhi như nhiều người lầm tưởng.

Khi nào bà bầu được bác sĩ chỉ định truyền nước

Truyền dịch trong thai kỳ không phải là phương pháp chăm sóc định kỳ mà là chỉ định điều trị trong các tình huống y khoa cụ thể. Trường hợp phổ biến nhất là thai phụ mắc chứng ốm nghén nặng, nôn ói kéo dài khiến cơ thể mất nước trầm trọng, hạ huyết áp, rối loạn điện giải và không thể dung nạp bất kỳ thức ăn hay nước uống nào qua đường miệng.

Ngoài ra, bác sĩ sản khoa có thể chỉ định truyền tĩnh mạch khi thai phụ bị tiêu chảy cấp, sốt cao kéo dài dẫn đến mất nước nhanh, hoặc trước và sau một số phẫu thuật sản khoa. Một số trường hợp thai phụ cần dùng thuốc kháng sinh, thuốc giảm co thắt tử cung để điều trị dọa sinh non hoặc nhiễm trùng cũng cần thiết lập đường truyền tĩnh mạch. Mọi quyết định đều phải dựa trên kết quả thăm khám, đánh giá dấu hiệu sinh tồn và xét nghiệm máu cụ thể.

Rủi ro khi tự ý truyền dịch tĩnh mạch cho phụ nữ mang thai

Tự ý gọi dịch vụ truyền nước tại nhà hoặc tự truyền dịch mà không có chỉ định chuyên môn là hành động rất nguy hiểm. Nguy cơ đáng lo ngại nhất là sốc phản vệ, một phản ứng dị ứng tức thì có thể dẫn đến suy hô hấp, tụt huyết áp và nguy kịch tính mạng nếu không có đầy đủ thuốc cấp cứu cùng nhân viên y tế xử trí kịp thời.

Bên cạnh đó, việc truyền dịch quá nhanh hoặc quá nhiều so với khả năng dung nạp của cơ thể thai phụ dễ gây quá tải tuần hoàn, làm tăng gánh nặng lên tim và dẫn tới phù phổi cấp. Hệ tuần hoàn của phụ nữ mang thai vốn đã hoạt động với lưu lượng máu tăng cao, do đó sự gia tăng thể tích dịch đột ngột có thể kích hoạt các biến chứng tim mạch nghiêm trọng.

Ngoài ra, kỹ thuật tiêm truyền không đảm bảo vô khuẩn có thể gây viêm tắc tĩnh mạch, nhiễm trùng máu hoặc hình thành ổ áp xe tại vị trí đâm kim. Các dung dịch chứa đường hoặc chất điện giải nếu truyền không đúng nồng độ còn có thể làm mất cân bằng nội môi nặng nề hơn.

Nguyên tắc đảm bảo an toàn khi thai phụ cần truyền nước

Khi thai phụ có dấu hiệu mất nước và được bác sĩ yêu cầu truyền dịch, quy trình thực hiện cần tuân thủ nghiêm ngặt tại các cơ sở y tế có đủ điều kiện cấp cứu. Bác sĩ sẽ lựa chọn loại dịch truyền, tốc độ truyền và tổng thể tích dịch phù hợp với thể trạng cụ thể của thai phụ cũng như tuần tuổi thai.

Trong suốt quá trình truyền dịch, thai phụ cần được nhân viên y tế theo dõi sát sao mạch, huyết áp, nhịp thở và cử động thai nếu thai đã lớn. Nếu xuất hiện bất kỳ dấu hiệu bất thường nào như ớn lạnh, rét run, khó thở, tức ngực, ngứa ngáy, nổi mề đay, chóng mặt hoặc đau buốt tại vị trí tiêm truyền, mẹ bầu phải thông báo ngay cho điều dưỡng để ngừng truyền và can thiệp.

Sau khi kết thúc đợt truyền, thai phụ vẫn nên nghỉ ngơi tại chỗ theo dõi thêm khoảng 15 đến 30 phút trước khi vận động hoặc ra về, đảm bảo không có phản ứng muộn xảy ra.

Cách bù nước và giảm mệt mỏi an toàn cho bà bầu không cần truyền dịch

Phần lớn các trường hợp mệt mỏi thông thường trong thai kỳ đều có thể cải thiện thông qua việc điều chỉnh lối sống và chế độ dinh dưỡng hợp lý mà không cần can thiệp tiêm truyền. Thai phụ nên bổ sung nước đều đặn suốt ngày, ưu tiên uống từng ngụm nhỏ nước lọc ấm, nước canh thanh đạm hoặc nước dừa tươi vào những thời điểm cơ thể cảm thấy dễ chịu.

Đối với mẹ bầu bị nôn nghén, nên chia nhỏ khẩu phần ăn thành nhiều bữa trong ngày, hạn chế các món ăn nhiều dầu mỡ hoặc có mùi nồng gắt dễ kích thích phản xạ nôn. Sử dụng một lát gừng tươi ngâm nước ấm hoặc bánh quy giòn vào buổi sáng có thể giúp xoa dịu cảm giác buồn nôn hiệu quả.

Bên cạnh việc uống đủ chất lỏng, thai phụ cần nghỉ ngơi trong không gian thoáng mát, ngủ đủ giấc và vận động nhẹ nhàng. Việc bổ sung bất kỳ vitamin hoặc khoáng chất nào cũng cần có sự hướng dẫn của bác sĩ sản khoa nhằm tránh tình trạng thừa vi chất có hại cho thai nhi.

Lưu ý an toàn

Thông tin trong bài viết chỉ mang tính chất tham khảo kiến thức y khoa phổ thông, không thay thế cho chẩn đoán và chỉ định của bác sĩ. Phụ nữ mang thai tuyệt đối không tự ý mua dịch truyền hoặc thuê người truyền nước tại nhà khi cảm thấy mệt mỏi hay sụt cân. Nếu thai phụ có biểu hiện nôn ói liên tục không giữ được nước, tiểu ít, nước tiểu sẫm màu, môi khô, chóng mặt quay cuồng hoặc kiệt sức, cần đến ngay bệnh viện chuyên khoa sản phụ khoa để được bác sĩ kiểm tra và can thiệp kịp thời.

Tóm tắt

Truyền nước cho bà bầu là một biện pháp can thiệp y tế hữu ích khi được bác sĩ chỉ định đúng lúc và thực hiện đúng kỹ thuật, nhưng không phải là phương thức bồi bổ giải quyết mệt mỏi thông thường. Để bảo vệ an toàn cho cả mẹ và thai nhi, thai phụ cần lắng nghe cơ thể, duy trì lối sống lành mạnh và luôn tham vấn ý kiến chuyên môn của bác sĩ sản khoa trước mọi quyết định can thiệp sức khỏe.