Bà bầu bị viêm họng 3 tháng đầu: Nguyên nhân và cách chăm sóc

Bà bầu bị viêm họng 3 tháng đầu là gì?

Viêm họng ở phụ nữ mang thai 3 tháng đầu là tình trạng viêm nhiễm hoặc kích ứng niêm mạc hầu họng xảy ra trong tam cá nguyệt đầu tiên của thai kỳ. Biểu hiện thường gặp bao gồm cảm giác khô, ngứa, rát buốt cổ họng, đau tăng lên khi nuốt, có thể kèm theo ho khan hoặc ho có đờm nhẹ, khàn giọng và mệt mỏi toàn thân.

Trong giai đoạn này, phôi thai đang trong quá trình phân chia tế bào và hình thành các cơ quan sơ khai, khiến cơ thể người mẹ rất nhạy cảm với các yếu tố gây hại từ bên ngoài cũng như các can thiệp y khoa. Mặc dù viêm họng phần lớn xuất phát từ nguyên nhân thông thường và không gây hại trực tiếp cho phôi thai, sự khó chịu kéo dài có thể làm mẹ bầu chán ăn, mất ngủ, suy nhược cơ thể. Do đó, việc nhận biết bản chất bệnh lý và áp dụng phương thức chăm sóc lành tính, khoa học là điều vô cùng cần thiết cho sức khỏe của cả mẹ và bé.

Những nguyên nhân phổ biến gây viêm họng trong 3 tháng đầu thai kỳ

Trong tam cá nguyệt thứ nhất, cơ thể người phụ nữ trải qua sự thay đổi mạnh mẽ về nồng độ hormone estrogen và progesterone. Sự biến đổi này làm suy giảm tạm thời hệ thống miễn dịch tự nhiên, khiến cơ thể thai phụ trở nên nhạy cảm hơn trước các tác nhân gây bệnh từ môi trường bên ngoài. Đồng thời, niêm mạc đường hô hấp trên có xu hướng phù nề và tăng tiết dịch, tạo điều kiện thuận lợi cho vi khuẩn và virus cư trú, tấn công.

Nguyên nhân phổ biến nhất gây viêm họng ở giai đoạn này là nhiễm virus đường hô hấp như rhinovirus, adenovirus, virus cúm hoặc virus hợp bào hô hấp. Ngoài ra, nhiễm khuẩn họng do liên cầu khuẩn nhóm A cũng là một nguyên nhân đáng lưu ý. Hiện tượng ốm nghén, nôn ói nhiều làm axit dạ dày trào ngược lên thực quản và thanh quản, gây kích ứng và bỏng rát niêm mạc họng. Sự thay đổi thời tiết đột ngột, môi trường sống ô nhiễm, nhiều khói bụi hoặc khói thuốc lá cũng là những yếu tố kích phát tình trạng viêm họng ở phụ nữ có thai.

Các biện pháp chăm sóc và làm dịu cổ họng tại nhà an toàn cho bà bầu

Đối với phụ nữ mang thai trong 3 tháng đầu, việc áp dụng các biện pháp làm dịu cổ họng không dùng thuốc luôn được ưu tiên hàng đầu. Biện pháp đơn giản và hiệu quả nhất là súc miệng và súc họng bằng dung dịch nước muối sinh lý 0,9% ấm từ ba đến bốn lần mỗi ngày. Nước muối giúp làm sạch vi khuẩn, giảm nề niêm mạc và sát trùng nhẹ nhàng vùng họng miệng mà không gây tác dụng phụ toàn thân.

Thai phụ nên duy trì thói quen uống nhiều nước ấm trong ngày để giữ cho niêm mạc cổ họng luôn đủ độ ẩm, hạn chế tình trạng khô rát và loãng đờm nhầy. Có thể dùng nước ấm pha một lượng nhỏ mật ong nguyên chất cùng vài giọt nước cốt chanh hoặc ngậm lát gừng tươi thái mỏng để tạo cảm giác dịu nhẹ. Bên cạnh đó, việc sử dụng máy tạo độ ẩm trong phòng ngủ, giữ ấm cơ thể, đặc biệt là vùng cổ ngực khi trời lạnh hoặc khi nằm phòng điều hòa, sẽ hỗ trợ niêm mạc đường thở hồi phục nhanh chóng. Chế độ ăn nên ưu tiên các món mềm, lỏng, dễ nuốt như súp ấm, cháo loãng để tránh làm tổn thương thêm vùng họng đang viêm.

Nguyên tắc dùng thuốc an toàn cho phụ nữ mang thai 3 tháng đầu

Tam cá nguyệt đầu tiên là thời điểm các cơ quan quan trọng của thai nhi như não bộ, tim, tủy sống và các chi bắt đầu hình thành. Do đó, thai nhi cực kỳ nhạy cảm với các loại hóa chất và dược chất đi qua nhau thai. Bất kỳ quyết định sử dụng thuốc nào trong giai đoạn này đều phải được cân nhắc kỹ lưỡng giữa lợi ích điều trị cho người mẹ và nguy cơ tiềm ẩn cho sự phát triển của thai nhi.

Thai phụ tuyệt đối không được tự ý ra hiệu thuốc mua các loại kháng sinh, thuốc kháng viêm dạng uống, thuốc xịt họng chứa kháng viêm hoặc các loại viên ngậm họng không rõ thành phần. Nhiều loại viên ngậm giảm đau họng trên thị trường có chứa hoạt chất kháng viêm không steroid hoặc chất gây tê tại chỗ có thể không phù hợp cho thai kỳ. Ngay cả các loại thuốc thảo dược truyền thống hoặc tinh dầu xông cũng cần có ý kiến đánh giá an toàn của bác sĩ, bởi một số thành phần có khả năng kích thích co bóp tử cung. Khi triệu chứng đòi hỏi phải dùng thuốc, bác sĩ sẽ lựa chọn những hoạt chất được chứng minh an toàn nhất cho thai kỳ với liều lượng tối thiểu có hiệu quả.

Các dấu hiệu cảnh báo cần đến cơ sở y tế thăm khám ngay

Mặc dù đa phần các trường hợp viêm họng là lành tính, phụ nữ mang thai không nên chủ quan nếu xuất hiện các biểu hiện bất thường hoặc tiến triển nặng dần. Dấu hiệu quan trọng hàng đầu cần lưu ý là sốt cao từ 38,5 độ C trở lên. Tình trạng thân nhiệt người mẹ tăng cao kéo dài trong 3 tháng đầu có thể làm tăng nguy cơ khuyết tật ống thần kinh ở thai nhi, do đó cần được xử trí hạ sốt kịp thời theo chỉ dẫn y tế.

Thai phụ cần đến cơ sở y tế chuyên khoa tai mũi họng hoặc sản phụ khoa thăm khám ngay nếu gặp phải các tình trạng: đau rát họng dữ dội khiến việc nuốt nước bọt hay uống nước cũng khó khăn, khó thở, thở rít, khàn tiếng nặng mất tiếng hoàn toàn, ho ra máu hoặc đờm đặc màu xanh vàng có mùi hôi. Ngoài ra, nếu phát hiện hạch vùng cổ sưng to đau, có các nốt mủ trắng trên amidan, hoặc tình trạng viêm họng kéo dài trên một tuần không thuyên giảm, việc thăm khám sẽ giúp bác sĩ xác định chính xác nguyên nhân và can thiệp điều trị thích hợp, phòng tránh các biến chứng như viêm phế quản hay viêm phổi.

Lưu ý an toàn

Nội dung trong bài viết mang tính chất cung cấp kiến thức y khoa phổ thông, không thay thế cho việc chẩn đoán hoặc phác đồ điều trị của bác sĩ chuyên khoa. Phụ nữ mang thai trong 3 tháng đầu tuyệt đối không tự ý mua thuốc kháng sinh, thuốc hạ sốt, thuốc kháng viêm hay các chế phẩm xịt họng để tự điều trị tại nhà khi chưa có ý kiến của nhân viên y tế.

Tóm tắt

Viêm họng trong 3 tháng đầu thai kỳ phần lớn do nhiễm virus thông thường và có thể thuyên giảm khi chăm sóc đúng cách. Tuy nhiên, tam cá nguyệt đầu là giai đoạn nhạy cảm đối với sự phát triển của thai nhi. Phụ nữ mang thai không nên tự ý dùng thuốc mà cần tham vấn bác sĩ sản phụ khoa hoặc chuyên khoa tai mũi họng để được hướng dẫn điều trị an toàn, bảo vệ sức khỏe cho cả mẹ và bé.