Bà bầu bị tiêu chảy khi mang thai có nguy hiểm không và cách xử trí

Bà bầu bị tiêu chảy là gì?

Tiêu chảy khi mang thai là tình trạng thai phụ đi ngoài phân lỏng hoặc nhiều nước từ ba lần trở lên trong một ngày. Hiện tượng này có thể xảy ra ở bất kỳ giai đoạn nào của thai kỳ, từ ba tháng đầu do thay đổi nội tiết tố và chế độ dinh dưỡng, cho đến những tuần cuối thai kỳ khi cơ thể chuẩn bị cho quá trình chuyển dạ. Mặc dù là rối loạn tiêu hóa khá phổ biến, tiêu chảy ở thai phụ luôn đòi hỏi sự thận trọng cao hơn người bình thường do cơ thể mẹ đang mang thêm sự phát triển của thai nhi. Sự xáo trộn về mặt hấp thu nước, chất khoáng và dinh dưỡng ở đường ruột thai phụ có thể tác động trực tiếp đến thể trạng của người mẹ cũng như môi trường sống bên trong buồng tử cung. Do đó, việc theo dõi sát sao tính chất phân, tần suất đi ngoài và các triệu chứng toàn thân đi kèm đóng vai trò then chốt trong việc đánh giá mức độ an toàn của thai kỳ.

Những nguyên nhân phổ biến gây tiêu chảy ở phụ nữ mang thai

Tiêu chảy ở phụ nữ mang thai phần lớn bắt nguồn từ những thay đổi sinh lý tự nhiên hoặc thói quen sinh hoạt hằng ngày. Khi bước vào thai kỳ, nồng độ nội tiết tố thay đổi đáng kể làm thay đổi nhu động ruột, khiến một số thai phụ nhạy cảm hơn với thực phẩm. Bên cạnh đó, việc điều chỉnh chế độ ăn uống đột ngột, bổ sung quá nhiều chất xơ, vitamin hoặc thay đổi nguồn sữa cũng có thể làm hệ tiêu hóa chưa kịp thích nghi.

Ngoài các yếu tố sinh lý, nguyên nhân phổ biến khác là nhiễm trùng đường ruột do vi khuẩn, virus hoặc ký sinh trùng qua đường ăn uống không đảm bảo vệ sinh. Thực phẩm chưa nấu chín kỹ, nguồn nước ô nhiễm hoặc ăn đồ ôi thiu rất dễ dẫn đến viêm dạ dày ruột cấp tính. Một số loại viên uống bổ sung sắt hoặc khoáng chất trong thai kỳ cũng có thể gây kích ứng đường tiêu hóa ở những người có cơ địa nhạy cảm. Việc xác định đúng nguồn cơn khởi phát sẽ giúp thai phụ có hướng điều chỉnh và chăm sóc phù hợp.

Mức độ nguy hiểm của tiêu chảy đối với sức khỏe mẹ và thai nhi

Ở mức độ nhẹ và chỉ diễn ra trong thời gian ngắn, tiêu chảy thường không đe dọa trực tiếp đến tính mạng của mẹ bầu và em bé. Tuy nhiên, nếu tình trạng đi ngoài phân lỏng nhiều lần trong ngày kéo dài, mối nguy hiểm lớn nhất là mất nước và rối loạn điện giải cấp tính. Cơ thể mất nước nhanh chóng sẽ khiến thể tích tuần hoàn giảm, làm giảm lượng máu nuôi dưỡng đến nhau thai, từ đó ảnh hưởng đến việc cung cấp oxy và dưỡng chất cho thai nhi.

Bên cạnh tình trạng thiếu nước, các cơn co bóp nhu động ruột liên tục do tiêu chảy nhiễm trùng có thể kích thích gián tiếp lên thành tử cung. Hiện tượng này làm tăng nguy cơ xuất hiện các cơn co tử cung bất thường, tiềm ẩn nguy cơ dọa sảy thai trong những tháng đầu hoặc dọa sinh non trong ba tháng cuối thai kỳ. Hơn nữa, tình trạng suy nhược cơ thể, kém hấp thu dưỡng chất do tiêu chảy kéo dài sẽ khiến thai phụ nhanh chóng kiệt sức, làm suy giảm hệ miễn dịch tự nhiên của cả hai mẹ con.

Biện pháp chăm sóc và bù nước an toàn tại nhà cho thai phụ

Nguyên tắc quan trọng hàng đầu khi chăm sóc thai phụ bị tiêu chảy là bù lại lượng nước và các ion điện giải đã mất qua phân. Thai phụ nên uống nhiều nước lọc ấm, nước canh luộc rau củ hoặc dung dịch oresol được pha đúng liều lượng chỉ dẫn. Nên uống từng ngụm nhỏ, chia thành nhiều lần trong ngày thay vì uống một lượng lớn cùng lúc để tránh gây cảm giác buồn nôn hoặc kích thích đường ruột co bóp thêm.

Về chế độ dinh dưỡng, thai phụ cần chuyển sang các món ăn thanh đạm, nấu chín kỹ và có kết cấu mềm như cháo trắng nấu thịt nạc, súp gà hoặc cơm nhão. Chế độ ăn nhẹ nhàng giúp niêm mạc ruột có thời gian hồi phục mà vẫn duy trì được nguồn năng lượng thiết yếu. Cần tuyệt đối kiêng các món ăn cay nóng, đồ chiên rán nhiều chất béo, đồ ngọt chứa nhiều đường hóa học và các sản phẩm từ sữa chưa qua tiệt trùng. Việc nghỉ ngơi tại giường trong không gian thoáng mát cũng hỗ trợ cơ thể hồi phục nhanh hơn.

Dấu hiệu cảnh báo cần đưa thai phụ đến cơ sở y tế ngay

Thai phụ và người nhà cần đặc biệt cảnh giác với các biểu hiện cảnh báo nguy hiểm để kịp thời đến bệnh viện chuyên khoa phụ sản hoặc khoa tiêu hóa. Cần đi khám ngay nếu tiêu chảy kéo dài liên tục trên bốn mươi tám giờ mà không có dấu hiệu thuyên giảm, hoặc số lần đi tiêu quá nhiều lần trong một ngày kèm theo cảm giác khát nước dữ dội, khô miệng, mắt trũng sâu và lượng nước tiểu giảm rõ rệt.

Các triệu chứng báo động đỏ khác bao gồm sốt cao, rét run, nôn ói liên tục không thể giữ được nước trong dạ dày, phân có lẫn chất nhầy hoặc máu tươi, đau quặn bụng từng cơn dữ dội. Đặc biệt, nếu thai phụ nhận thấy xuất hiện các cơn gò cứng bụng, đau tức vùng bụng dưới, ra máu âm đạo hoặc cảm nhận cử động thai giảm bất thường, cần gọi cấp cứu hoặc đến ngay cơ sở y tế gần nhất để được can thiệp y khoa kịp thời, tránh biến chứng cho thai nhi.

Lưu ý an toàn

Thông tin trong bài viết chỉ mang tính chất giáo dục y tế và tham khảo phổ thông, không thay thế cho việc chẩn đoán hoặc chỉ định điều trị của nhân viên y tế. Thai phụ tuyệt đối không được tự ý mua thuốc kháng sinh, thuốc cầm tiêu chảy hay áp dụng các mẹo dân gian truyền miệng chưa qua kiểm chứng khoa học. Mọi can thiệp bằng thuốc trong thai kỳ đều phải được bác sĩ chuyên khoa phụ sản hoặc chuyên khoa tiêu hóa cân nhắc kỹ lưỡng dựa trên tình trạng cụ thể của từng người bệnh.

Tóm tắt

Tiêu chảy trong thai kỳ là vấn đề thường gặp nhưng tuyệt đối không nên xem nhẹ hoặc tự ý dùng thuốc cầm tiêu chảy tại nhà. Việc chủ động bù nước đúng cách, theo dõi sát các dấu hiệu toàn thân và thăm khám y tế kịp thời sẽ giúp bảo vệ an toàn cho cả thai phụ và thai nhi. Khi có bất kỳ nghi ngờ nào, hãy liên hệ ngay với bác sĩ chuyên khoa phụ sản để được hướng dẫn xử trí chính xác.