Áp xe tuyến giáp là gì và những thông tin cần biết

Áp xe tuyến giáp là gì?

Tuyến giáp là tuyến nội tiết nằm ở phần trước cổ có nhiệm vụ tiết hormone điều hòa chuyển hóa cơ thể. Áp xe tuyến giáp xảy ra khi các tác nhân vi sinh vật như vi khuẩn gram dương, vi khuẩn gram âm hoặc nấm xâm nhập và tạo ổ mủ hoại tử trong mô tuyến. Mặc dù tuyến giáp có khả năng chống nhiễm trùng tự nhiên rất tốt, tình trạng áp xe vẫn có thể phát sinh ở những người có yếu tố nguy cơ đặc biệt. Bệnh lý này gặp ở cả trẻ em và người lớn, trong đó dị tật rò xoang lê bẩm sinh là nguyên nhân hàng đầu gây bệnh tái phát ở trẻ nhỏ. Việc điều trị cần phối hợp dùng kháng sinh và tháo mủ kịp thời.

Nguyên nhân gây ra áp xe tuyến giáp

Áp xe tuyến giáp xuất hiện do sự xâm nhập của vi sinh vật vào nhu mô tuyến giáp. Các tác nhân vi khuẩn phổ biến bao gồm Staphylococcus aureus, Streptococcus pyogenes và vi khuẩn yếm khí. Một số trường hợp hiếm gặp do vi nấm gây ra trên người bị suy giảm miễn dịch.

Vi khuẩn có thể di chuyển theo đường máu từ ổ nhiễm trùng khác hoặc xâm nhập trực tiếp từ các nhiễm trùng vùng tai mũi họng, răng hàm mặt. Ở trẻ em, dị tật rò xoang lê bẩm sinh là đường lây truyền chính khiến vi khuẩn từ vùng họng tràn vào tuyến giáp, gây áp xe tái phát nhiều lần nếu chưa phẫu thuật xử lý đường rò.

Triệu chứng nhận biết tình trạng áp xe tuyến giáp

Các triệu chứng áp xe tuyến giáp thường khởi phát đột ngột và tiến triển nhanh chóng. Dấu hiệu đặc trưng nhất là đau nhức vùng cổ trước, đau lan lên tai hoặc góc hàm và tăng lên khi nuốt hoặc xoay đầu.

Tại vùng cổ trước xuất hiện khối sưng đỏ, nóng và ấn đau rõ rệt. Khi khối mủ phát triển lớn có thể gây khó nuốt, khó thở, ho hoặc khàn tiếng. Ngoài ra người bệnh thường kèm theo dấu hiệu toàn thân như sốt cao, rét rung, mệt mỏi và nổi hạnh cổ. Ngay khi có triệu chứng, người bệnh cần đi khám y tế ngay thay vì tự ý dùng thuốc.

Chẩn đoán áp xe tuyến giáp tại cơ sở y tế

Chẩn đoán áp xe tuyến giáp đòi hỏi thăm khám lâm sàng kết hợp các kỹ thuật cận lâm sàng do bác sĩ thực hiện. Bác sĩ sẽ kiểm tra vị trí, kích thước khối sưng và mức độ đau tại vùng cổ.

Siêu âm tuyến giáp là phương pháp quan trọng giúp xác định chính xác vị trí và bản chất ổ mủ. Bác sĩ thường chỉ định chọc hút bằng kim nhỏ (FNA) dưới hướng dẫn siêu âm để lấy mủ làm xét nghiệm soi tươi, nuôi cấy vi khuẩn và làm kháng sinh đồ. Bên cạnh đó xét nghiệm máu đánh giá mức độ viêm và xét nghiệm chức năng tuyến giáp cũng được thực hiện để hỗ trợ chẩn đoán.

Các phương pháp điều trị áp xe tuyến giáp

Mục tiêu điều trị áp xe tuyến giáp bao gồm loại bỏ nhiễm trùng và tháo mủ tổn thương. Việc dùng kháng sinh phổ rộng đường tĩnh mạch là chỉ định bắt buộc, sau đó điều chỉnh theo kết quả kháng sinh đồ.

Bên cạnh kháng sinh, bác sĩ sẽ tiến hành chọc hút mủ bằng kim nhỏ dưới hướng dẫn siêu âm hoặc đặt ống dẫn lưu liên tục. Trong trường hợp áp xe lớn, không đáp ứng với chọc hút hoặc bị hoại tử rộng, phẫu thuật rạch mở dẫn lưu hoặc cắt bỏ một phần tuyến giáp sẽ được xem xét. Nếu nguyên nhân do rò xoang lê, phẫu thuật mổ cắt đường rò là cần thiết để tránh tái phát.

Biến chứng nguy hiểm nếu không điều trị áp xe tuyến giáp

Nếu không được xử trí kịp thời, áp xe tuyến giáp có thể gây ra nhiều biến chứng nghiêm trọng. Khối mủ có thể vỡ ra ngoài da vùng cổ hoặc vỡ vào bên trong các cơ quan lân cận.

Biến chứng nguy hiểm bao gồm ổ mủ vỡ vào khí quản gây sặc mủ, viêm phổi hoặc rò khí quản. Mủ cũng có thể lan xuống trung thất gây viêm trung thất cấp tính có tỷ lệ tử vong cao. Ngoài ra vi khuẩn có thể xâm nhập máu gây nhiễm trùng huyết. Sự chèn ép của khối áp xe lên dây thần kinh thanh quản ngoặt ngược cũng có thể dẫn đến khàn tiếng hoặc liệt dây thanh.

Lưu ý an toàn

Người bệnh tuyệt đối không tự ý chườm nóng, chườm đá, đắp các loại lá thuốc dân gian hoặc tự mua kháng sinh uống khi sưng đau vùng cổ trước. Những việc này có thể khiến nhiễm trùng lan rộng hoặc gây hoại tử da. Mọi phương pháp chẩn đoán và điều trị áp xe tuyến giáp phải được thực hiện tại bệnh viện dưới sự theo dõi của bác sĩ chuyên khoa. Khi có triệu chứng khó thở, sốt cao rét rung hoặc đau cổ dữ dội, cần đến ngay cơ sở y tế.

Tóm tắt

Áp xe tuyến giáp là bệnh nhiễm trùng vùng cổ hiếm gặp nhưng tiềm ẩn nhiều biến chứng nghiêm trọng. Việc nhận biết sớm triệu chứng sưng đau cổ trước kèm sốt cao giúp người bệnh chủ động thăm khám kịp thời. Tuân thủ phác đồ điều trị của bác sĩ chuyên khoa giúp kiểm soát hoàn toàn nhiễm trùng và bảo vệ an toàn sức khỏe.