Ăn socola có thực sự giúp làm dịu cơn ho không?

Ăn socola làm dịu cơn ho là gì?

Socola được chế biến từ hạt của cây ca cao, chứa hỗn hợp bơ ca cao, bột ca cao nguyên chất cùng đường và các phụ liệu khác tùy theo phân loại như socola đen, socola sữa hoặc socola trắng. Ngoài giá trị dinh dưỡng và năng lượng, ca cao còn là nguồn dồi dào các polyphenol chống oxy hóa và một hợp chất kiềm tự nhiên thuộc nhóm methylxanthine mang tên theobromine.

Về mặt sinh lý hô hấp, cơn ho là một phản xạ bảo vệ quan trọng của cơ thể nhằm tống xuất chất nhầy, dị vật hoặc phản ứng trước tình trạng kích ứng niêm mạc đường thở. Mối liên hệ giữa socola và phản xạ ho được chú ý khi các nhà khoa học phát hiện theobromine có khả năng ức chế hoạt động của dây thần kinh phế vị, qua đó góp phần nâng cao ngưỡng kích thích ho. Đồng thời, cấu trúc sánh mịn của socola khi tan chảy trong miệng có tác dụng bao bọc tạm thời bề mặt niêm mạc hầu họng, tương tự như một chất làm dịu tự nhiên giúp giảm bớt ma sát do không khí khô lạnh gây ra.

Cơ chế theobromine trong ca cao hỗ trợ ức chế phản xạ ho

Hoạt chất theobromine là một ancaloit tự nhiên có cấu trúc tương tự caffeine nhưng tác động êm dịu hơn lên hệ thần kinh trung ương. Trong hệ thống hô hấp, các thụ thể cảm giác phân bố dày đặc ở niêm mạc thanh quản và khí quản sẽ truyền tín hiệu kích thích qua dây thần kinh phế vị về trung tâm ho ở hành não khi gặp tác nhân gây kích ứng.

Các quan sát dược lý cho thấy theobromine có khả năng làm giảm độ nhạy cảm của các đầu mút thần kinh cảm giác này, từ đó ngăn chặn sự dẫn truyền xung động thần kinh kích hoạt cơn ho. Tác dụng này được đánh giá là giúp kiểm soát các cơn ho khan do kích ứng đường thở trên một cách nhẹ nhàng mà không gây tác dụng phụ buồn ngủ như một số hoạt chất kháng histamin. Tuy vậy, theobromine chỉ đóng vai trò ức chế cảm giác ngứa họng tại chỗ chứ không loại trừ được virus, vi khuẩn hay các nguyên nhân gây viêm nhiễm nguyên phát.

Tác dụng bao phủ niêm mạc hầu họng của bơ ca cao

Bên cạnh tác động thần kinh của theobromine, hiệu ứng cơ học từ kết cấu của socola cũng đóng góp đáng kể vào việc làm dịu cổ họng. Bơ ca cao là chất béo tự nhiên có nhiệt độ nóng chảy xấp xỉ nhiệt độ cơ thể người, vì vậy khi ngậm một mẩu socola nhỏ, chất béo sẽ từ từ tan chảy và tạo thành một lớp màng sánh mịn bao phủ lấy thành sau họng.

Lớp màng bảo vệ tạm thời này hoạt động tương tự như các chất làm dịu niêm mạc trong siro ho truyền thống như mật ong hoặc glycerin. Nó giúp che chắn các đầu mút thần kinh đang bị sưng viêm hoặc trợt nhẹ do ho nhiều, hạn chế sự tiếp xúc trực tiếp với luồng không khí khô lạnh và các phần tử bụi bẩn khi hít thở. Nhờ đó, người bệnh sẽ cảm thấy bớt rát buốt, giảm phản xạ ho cục bộ và nuốt nước bọt dễ chịu hơn trong một khoảng thời gian ngắn sau khi ngậm.

Sự khác biệt giữa socola đen và các loại socola khác

Tác dụng hỗ trợ giảm ho chỉ thực sự có ý nghĩa khi người bệnh lựa chọn đúng loại socola nguyên chất, đặc biệt là socola đen có hàm lượng ca cao từ bảy mươi phần trăm trở lên. Socola đen chứa nồng độ theobromine và chất chống oxy hóa dồi dào, đồng thời chứa lượng đường tương đối thấp nên ít gây kích ứng niêm mạc miệng và đường thở.

Ngược lại, socola sữa và socola trắng hoàn toàn không phải là lựa chọn thích hợp cho người đang bị ho. Socola sữa chứa lượng đường rất cao kết hợp với đạm sữa bò, có xu hướng làm tăng độ quánh dính của dịch đờm trong cổ họng, khiến người bệnh cảm thấy vướng víu và phải hắng giọng liên tục. Socola trắng thực chất chỉ chứa bơ ca cao mà không có bột ca cao nguyên chất, do đó hàm lượng theobromine gần như bằng không và không mang lại bất kỳ lợi ích ức chế phản xạ ho nào.

Những hạn chế và rủi ro khi dùng socola để giảm ho

Mặc dù mang lại cảm giác dễ chịu tức thì, việc sử dụng socola để giảm ho tồn tại những giới hạn y khoa rõ rệt. Socola không phải là kháng sinh, thuốc kháng viêm hay thuốc giãn phế quản, do đó hoàn toàn không thể điều trị các bệnh lý nhiễm trùng như viêm phế quản cấp, viêm amidan mủ, viêm phổi hay hen suyễn.

Đặc biệt, theobromine và chất béo trong socola có thể làm giãn cơ thắt thực quản dưới, khiến dịch vị acid từ dạ dày dễ dàng trào ngược lên thực quản và thanh quản. Đối với người có tiền sử trào ngược dạ dày thực quản, việc ăn socola đặc biệt là vào buổi tối có thể kích phát cơn trào ngược nghiêm trọng, gây bỏng rát họng và làm cho tình trạng ho trở nên tồi tệ hơn. Ngoài ra, hàm lượng năng lượng và đường trong socola cũng cần được kiểm soát chặt chẽ ở người có bệnh lý chuyển hóa hoặc thừa cân.

Lưu ý an toàn

Socola chỉ nên được xem như một giải pháp hỗ trợ không dùng thuốc cho các cơn ho khan nhẹ do kích ứng thời tiết hoặc sau cảm lạnh thông thường. Người bệnh tuyệt đối không dùng socola để thay thế các loại thuốc điều trị đặc hiệu do bác sĩ chỉ định. Tránh cho trẻ nhỏ dưới hai tuổi dùng socola vì nguy cơ hóc dị vật đường thở và hệ tiêu hóa chưa thích ứng với methylxanthine. Cần ngừng ngay nếu xuất hiện triệu chứng ợ chua, nóng rát thượng vị hoặc buồn nôn.

Tóm tắt

Ăn một lượng nhỏ socola đen nguyên chất có thể giúp bao phủ niêm mạc họng và giảm bớt phản xạ ho khan tạm thời nhờ hoạt chất theobromine. Tuy nhiên, biện pháp này không giải quyết được căn nguyên gây bệnh và có thể gây bất lợi cho người mắc chứng trào ngược dạ dày. Khi cơn ho kéo dài dai dẳng, có đờm đặc hoặc kèm sốt, người bệnh cần đi khám chuyên khoa hô hấp để được chẩn đoán và điều trị kịp thời.