Ăn mặn và nguy cơ đột quỵ: Vì sao cần giảm muối trong khẩu phần ăn hằng ngày

Ăn mặn và nguy cơ đột quỵ là gì?

• Muối ăn chứa chủ yếu là natri clorua, một khoáng chất thiết yếu tham gia vào việc duy trì cân bằng dịch lỏng, dẫn truyền xung thần kinh và hoạt động co cơ của cơ thể con người. Tuy nhiên, cơ thể chỉ cần một lượng natri tương đối nhỏ để duy trì các chức năng sinh lý bình thường này. Khi lượng natri nạp vào qua đường ăn uống vượt quá khả năng đào thải của thận, thận buộc phải làm việc quá tải và giữ lại nhiều nước trong hệ tuần hoàn.
• Tình trạng ứ đọng dịch làm gia tăng áp lực lòng mạch, dẫn đến tăng huyết áp mạn tính. Tăng huyết áp không được kiểm soát tốt chính là thủ phạm hàng đầu phá hủy dần cấu trúc các mạch máu nuôi não, làm tăng đột biến nguy cơ mắc các thể đột quỵ não bao gồm cả thiếu máu cục bộ não lẫn xuất huyết não.

Cơ chế natri làm tăng huyết áp và thúc đẩy đột quỵ não

Lượng natri dư thừa từ chế độ ăn mặn khi đi vào cơ thể sẽ giữ nước trong lòng mạch, làm tăng thể tích tuần hoàn và tạo gánh nặng trực tiếp lên hệ thống tim mạch. Huyết áp tăng cao kéo dài khiến các thành động mạch nuôi não dần xơ cứng, mất đi tính đàn hồi tự nhiên và dễ hình thành các mảng xơ vữa. Tình trạng này làm hẹp lòng mạch máu não hoặc tạo điều kiện cho các cục máu đông xuất hiện, gây tắc nghẽn dòng máu nuôi dưỡng tế bào não và dẫn đến đột quỵ nhồi máu não. Đồng thời, áp lực dòng máu quá lớn tác động liên tục vào những đoạn mạch bị suy yếu có thể làm vỡ mạch máu, gây ra biến cố đột quỵ xuất huyết não đe dọa trực tiếp tính mạng người bệnh.

Nguồn natri ẩn trong thực phẩm chế biến sẵn và thói quen nêm nếm

Đa số lượng muối nạp vào cơ thể không chỉ đến từ muối hạt nêm trực tiếp khi nấu ăn mà còn nằm trong các loại nước chấm truyền thống như nước mắm, nước tương, chao và tương hạt. Thói quen chấm ngập thức ăn hoặc chan nước kho đậm đà vào cơm khiến hàm lượng natri trong bữa ăn gia tăng nhanh chóng. Thêm vào đó, nhóm thực phẩm chế biến sẵn như xúc xích, thịt xông khói, lạp xưởng, cá hộp cùng các món ăn nhanh chứa lượng natri bảo quản rất lớn. Các món dưa muối chua, cà muối và mì ăn liền cũng là nguồn cung cấp muối đáng kể nhưng thường bị người tiêu dùng bỏ qua trong khẩu phần ăn hằng ngày.

Phương pháp giảm bớt lượng muối trong bữa ăn gia đình

Người nội trợ có thể chủ động cắt giảm muối bằng cách hạn chế nêm nhiều gia vị mặn trong quá trình chế biến, thay vào đó tận dụng vị ngọt tự nhiên từ rau củ, thảo mộc, tiêu hoặc nước cốt chanh để món ăn thơm ngon. Việc tạo thói quen nếm thức ăn trước khi thêm gia vị và không để sẵn chén nước chấm đậm đặc trên bàn ăn giúp hạn chế phản xạ chấm thức ăn theo thói quen. Khi chọn mua thực phẩm đóng gói, người tiêu dùng nên đọc kỹ bảng thành phần dinh dưỡng để ưu tiên những sản phẩm có hàm lượng natri thấp hoặc ghi rõ không thêm muối. Tăng cường các món luộc, hấp thay cho món kho mặn, rim hay rim khô cũng mang lại hiệu quả rõ rệt trong việc cắt giảm lượng muối tiêu thụ.

Lưu ý an toàn

Giảm muối là biện pháp hỗ trợ bảo vệ sức khỏe mạch máu nhưng không thể thay thế cho việc thăm khám lâm sàng và phác đồ dùng thuốc hạ huyết áp do bác sĩ chuyên khoa chỉ định. Người bệnh có bệnh lý nền mạn tính như suy thận mạn, suy tim hoặc rối loạn điện giải cần tham khảo ý kiến chuyên gia y tế trước khi thực hiện các chế độ ăn kiêng natri nghiêm ngặt để tránh nguy cơ hạ natri máu. Tuyệt đối không tự ý ngừng thuốc hạ áp khi thấy huyết áp tạm thời ổn định sau khi đổi chế độ ăn.

Tóm tắt

Cắt giảm muối trong bữa ăn hằng ngày là bước can thiệp đơn giản nhưng đem lại lợi ích to lớn giúp kiểm soát huyết áp và giảm thiểu nguy cơ đột quỵ não. Việc hình thành khẩu vị thanh nhạt từ sớm, ưu tiên thực phẩm tươi sống và loại bỏ thói quen dùng nước chấm mặn sẽ tạo nền tảng vững chắc để bảo vệ hệ tuần hoàn não khỏe mạnh cho mọi thành viên trong gia đình.