Ăn khoai sọ bị ngứa họng phải làm sao và cách xử lý

Ăn khoai sọ bị ngứa họng

Khoai sọ là một loại củ thuộc họ Ráy, rất giàu tinh bột, chất xơ, vitamin cùng nhiều khoáng chất có lợi cho sức khỏe tiêu hóa và tim mạch. Tuy nhiên, trong mô thực vật của khoai sọ tự nhiên có chứa các cụm tinh thể canxi oxalat hình kim sắc nhọn, thường được gọi là raphide. Khi củ khoai chưa được làm sạch kỹ hoặc chưa nấu chín nhừ, các tinh thể này sẽ không bị phá vỡ cấu trúc. Trong quá trình nhai nuốt, những mũi kim siêu vi này găm nhẹ vào bề mặt niêm mạc lưỡi, vòm họng và hầu họng, kích hoạt phản ứng ngứa ngáy, rát buốt hoặc tê châm chích tại chỗ. Về bản chất, đây là kích ứng cơ học và hóa học tại niêm mạc chứ không phải lúc nào cũng là phản ứng dị ứng miễn dịch toàn thân. Việc hiểu rõ bản chất vấn đề giúp người ăn bình tĩnh áp dụng đúng biện pháp giải tỏa khó chịu tức thì.

Nguyên nhân khiến ăn khoai sọ gây ngứa và châm chích cổ họng

Nguyên nhân chủ yếu khiến khoai sọ gây cảm giác ngứa rát dữ dội nằm ở cơ chế tự vệ sinh học của loài cây này. Trong các tế bào của khoai sọ chứa hàm lượng đáng kể tinh thể canxi oxalat không hòa tan xếp thành từng bó hình kim siêu nhỏ. Khi người chế biến nấu khoai sọ chưa đủ thời gian, nhiệt lượng chưa đủ phá hủy các cấu trúc tinh thể này, chúng sẽ tồn tại nguyên vẹn trong món ăn.

Khi thức ăn đi qua vòm họng, các đầu nhọn của tinh thể canxi oxalat sẽ cọ xát và cắm vào lớp tế bào biểu mô lót niêm mạc miệng, lưỡi và thực quản trên. Sự kích thích vật lý này khiến đầu mút dây thần kinh cảm giác bị kích hoạt liên tục, tạo cảm giác châm chích như có vô số mũi gai nhỏ đâm vào cổ họng. Ngoài ra, một số enzyme thực vật giải phóng cùng lúc còn có thể làm gia tăng cảm giác bỏng rát, khiến người ăn vô cùng bứt rứt và khó chịu.

Các cách xử trí nhanh giúp làm dịu ngứa họng tại nhà

Khi phát hiện cổ họng bắt đầu có cảm giác ngứa sau khi nuốt miếng khoai sọ, bước đầu tiên là dừng ngay việc ăn tiếp và nhổ bỏ phần thức ăn còn sót lại trong khoang miệng. Người bị ngứa nên tiến hành súc miệng và họng nhiều lần bằng nước ấm sạch hoặc nước muối sinh lý ấm để loại bỏ tối đa các mẩu vụn thức ăn và tinh thể chưa bám sâu.

Sau đó, việc uống từng ngụm nhỏ nước ấm, sữa tươi không đường hoặc nước chanh ấm pha loãng sẽ mang lại hiệu quả xoa dịu rất tốt. Nước chanh loãng giúp kích thích tuyến nước bọt tiết ra nhiều hơn để hỗ trợ cuốn trôi các tinh thể bám trên niêm mạc, trong khi protein và chất béo trong sữa giúp bao phủ và bảo vệ lớp niêm mạc đang bị tổn thương. Ngậm một thìa cà phê mật ong nguyên chất cũng là giải pháp tự nhiên hữu ích nhờ đặc tính kháng viêm, làm dịu niêm mạc và giúp họng dễ chịu nhanh chóng hơn.

Cách phân biệt ngứa do tinh thể oxalat và dị ứng thức ăn nguy hiểm

Mặc dù phần lớn trường hợp ngứa họng sau khi ăn khoai sọ chỉ là kích ứng cơ học lành tính, người bệnh không nên chủ quan loại trừ khả năng dị ứng thức ăn thực sự. Kích ứng cơ học do tinh thể oxalat thường chỉ khu trú ở vùng miệng, môi, lưỡi và họng với cảm giác châm chích tức thì, không đi kèm các triệu chứng toàn thân khác và có xu hướng giảm dần sau khi rửa sạch họng.

Ngược lại, dị ứng thức ăn qua trung gian kháng thể miễn dịch có thể diễn tiến nhanh và đe dọa tính mạng. Người ăn cần đến bệnh viện hoặc gọi cấp cứu ngay nếu xuất hiện các dấu hiệu nghiêm trọng như sưng phù môi, mí mắt hoặc lưỡi, cảm giác nghẹn họng khó thở, thở rít, nổi mề đay phát ban đỏ khắp người, đau bụng dữ dội, nôn mửa hoặc tụt huyết áp gây chóng mặt, ngất xỉu. Đây là những biểu hiện cảnh báo sốc phản vệ đòi hỏi phải được tiêm thuốc và xử trí y tế khẩn cấp.

Bí quyết sơ chế và nấu chín khoai sọ để không bị ngứa

Để thưởng thức khoai sọ một cách an toàn và loại bỏ triệt để nguy cơ ngứa họng, khâu sơ chế và nấu nướng đóng vai trò quyết định. Khi mua khoai về, bạn nên giữ củ khoai thật khô ráo trước khi gọt vỏ, bởi vì độ ẩm kết hợp với dịch nhựa tiết ra từ khoai sẽ khiến tinh thể canxi oxalat dễ dàng bám dính vào da tay gây ngứa dữ dội. Sử dụng găng tay nilon hoặc cao su khi gọt là biện pháp phòng hộ đơn giản nhưng vô cùng hiệu quả.

Sau khi gọt sạch vỏ, nên ngâm khoai vào chậu nước có pha một chút muối hạt hoặc giấm ăn trong khoảng mười lăm đến hai mươi phút rồi rửa lại nhiều lần dưới vòi nước chảy. Quan trọng nhất là trong quá trình chế biến, khoai sọ phải được luộc, hầm hoặc nấu chín thật nhừ. Nhiệt độ sôi kéo dài trong môi trường nước sẽ làm biến tính hoàn toàn các enzym kích ứng và phá vỡ liên kết của tinh thể canxi oxalat, giúp món ăn mềm bùi, thơm ngon và an toàn tuyệt đối cho người thưởng thức.

Lưu ý an toàn

Thông tin chăm sóc trên đây chỉ áp dụng cho các trường hợp kích ứng niêm mạc mức độ nhẹ đến trung bình do tinh thể tự nhiên trong khoai sọ. Người gặp tình trạng này tuyệt đối không cố gắng dùng tay hoặc các vật lạ thò vào móc họng vì có thể làm trầy xước niêm mạc hầu họng, dẫn đến nguy cơ bội nhiễm vi khuẩn. Nếu cảm giác ngứa rát không thuyên giảm sau vài giờ, đau buốt khi nuốt hoặc có biểu hiện khó thở, cần đến ngay cơ sở y tế có chuyên khoa Tai Mũi Họng hoặc phòng cấp cứu gần nhất để được thăm khám và can thiệp kịp thời.

Tóm tắt

Ăn khoai sọ bị ngứa họng là sự cố thường gặp bắt nguồn từ tinh thể canxi oxalat chưa được triệt tiêu hoàn toàn bởi nhiệt độ. Việc bình tĩnh súc miệng, dùng nước ấm hoặc sữa tươi sẽ giúp nhanh chóng xoa dịu cảm giác khó chịu. Để phòng tránh tái diễn, người nội trợ hãy luôn mang găng tay khi gọt vỏ và nấu khoai chín nhừ trước khi thưởng thức.