5 biện pháp chăm sóc tại nhà giúp giảm khó chịu do viêm xoang
Nội dung chỉ cung cấp thông tin tham khảo, không thay thế chẩn đoán, khám hoặc điều trị của người hành nghề y tế. Không tự ý dùng, ngừng hoặc thay đổi thuốc dựa trên bài viết.
Nhiễm trùng xoang hay viêm mũi xoang thường gây ra những triệu chứng khó chịu như nghẹt tắc mũi, chảy dịch nhầy, đau nhức vùng trán hoặc hai bên gò má. Tình trạng này khiến người bệnh luôn cảm thấy nặng nề, mệt mỏi và suy giảm đáng kể chất lượng giấc ngủ cũng như sinh hoạt hàng ngày.
Trong những trường hợp viêm xoang cấp tính nhẹ hoặc giai đoạn đầu của bệnh, việc áp dụng các phương pháp chăm sóc hỗ trợ tại nhà có thể giúp làm loãng dịch ứ đọng, xoa dịu áp lực bên trong các hốc xoang và mang lại cảm giác dễ thở hơn. Bài viết dưới đây chia sẻ năm biện pháp chăm sóc tại nhà an toàn, dễ thực hiện để bạn có thể chủ động cải thiện triệu chứng một cách tự nhiên.
Chăm sóc viêm xoang tại nhà là gì?
Xoang là các khoang rỗng chứa không khí nằm bên trong xương sọ mặt xung quanh vùng mũi và mắt, được lót bởi một lớp màng niêm mạc mỏng sản sinh dịch nhầy tự nhiên để làm ẩm không khí cũng như bẫy giữ bụi bẩn. Khi lớp niêm mạc này bị viêm nhiễm do virus cảm lạnh, dị ứng môi trường hoặc vi khuẩn tấn công, các lỗ thông dẫn lưu xoang sẽ bị bít tắc, khiến dịch nhầy ứ đọng lại bên trong hốc xoang. Sự tích tụ dịch tiết này làm gia tăng áp lực tại chỗ, dẫn đến các triệu chứng điển hình như nghẹt mũi, nặng mặt, đau nhức quanh hốc mắt, giảm khứu giác và chảy dịch mũi sau xuống thành họng. Phần lớn các đợt bùng phát viêm mũi xoang ban đầu có nguyên nhân từ virus và có xu hướng tự thoái lui dần nếu được chăm sóc và dẫn lưu tốt. Việc áp dụng đúng các biện pháp hỗ trợ tại nhà nhằm mục tiêu giữ ẩm đường hô hấp, làm thông thoáng đường thở và hỗ trợ hệ miễn dịch phục hồi tổn thương niêm mạc một cách lành mạnh.
Rửa mũi bằng dung dịch nước muối sinh lý đúng cách
Rửa khoang mũi bằng nước muối sinh lý đẳng trương hoặc các bộ dụng cụ rửa mũi chuyên dụng là phương pháp đơn giản nhưng mang lại hiệu quả cao. Dung dịch nước muối giúp làm loãng và rửa trôi chất nhầy đặc quánh tích tụ trong các ngách mũi, đồng thời loại bỏ bụi bẩn, phấn hoa cùng các dị nguyên gây kích ứng. Nhờ đó, đường thở thông thoáng hơn và áp lực bên trong các hốc xoang được giải tỏa đáng kể. Khi thực hiện, người bệnh cần nghiêng đầu đúng tư thế trên bồn rửa và thở nhẹ bằng miệng để dòng nước chảy êm dịu từ mũi này qua mũi kia. Cần lưu ý sử dụng nước cất, nước tinh khiết hoặc nước đã đun sôi để nguội để pha dung dịch, tuyệt đối không dùng trực tiếp nước máy chưa xử lý vì nguy cơ nhiễm vi sinh vật có hại vào niêm mạc xoang. Sau mỗi lần rửa, dụng cụ cần được vệ sinh sạch sẽ và để khô ráo hoàn toàn.
Hít thở hơi nước ấm làm loãng chất nhầy và thông thoáng hốc xoang
Xông hơi nước ấm là cách thức hữu ích để làm mềm lớp dịch tiết khô cứng và cấp ẩm tức thì cho lớp niêm mạc đường hô hấp trên đang bị khô rát. Hơi nước ấm nhẹ nhàng len lỏi vào các ngóc ngách hốc mũi, kích thích sự vận động của lớp lông chuyển và thúc đẩy quá trình dẫn lưu dịch xoang tự nhiên ra ngoài. Bạn có thể cúi mặt trên một tô nước nóng vừa phải, trùm khăn kín đầu và hít thở sâu, chậm rãi bằng mũi trong khoảng mười đến mười lăm phút. Một cách tiện lợi khác là hít thở luồng không khí ẩm ấm áp khi đứng dưới vòi sen nước ấm trong phòng tắm đóng kín cửa. Khi thực hiện, cần duy trì khoảng cách an toàn giữa mặt và mặt nước nóng để tránh nguy cơ bỏng da mặt hoặc kích ứng niêm mạc nhạy cảm. Không nên lạm dụng việc cho quá nhiều loại tinh dầu đậm đặc vào nước xông vì nồng độ tinh dầu quá cao có thể gây kích ứng ngược khiến tình trạng nghẹt mũi thêm trầm trọng.
Sử dụng máy tạo độ ẩm không khí trong không gian sinh hoạt
Độ ẩm không khí giảm xuống thấp, đặc biệt trong các phòng sử dụng máy điều hòa nhiệt độ hoặc trong những ngày thời tiết hanh khô, là tác nhân phổ biến làm khô niêm mạc mũi và khiến dịch tiết xoang trở nên đặc dính, khó đào thoát. Sử dụng máy tạo độ ẩm phun sương mát trong phòng ngủ hoặc góc làm việc giúp bổ sung độ ẩm cần thiết cho không khí xung quanh, giữ cho lớp màng nhầy ở mũi luôn mềm mại và hoạt động bảo vệ hiệu quả. Độ ẩm phòng lý tưởng nên duy trì ở mức cân bằng, vừa đủ để tạo cảm giác dễ chịu khi thở nhưng không quá cao để ngăn nấm mốc phát triển. Điều cốt lõi khi sử dụng thiết bị phun sương là phải cọ rửa bình chứa, thay nước mới mỗi ngày và khử khuẩn định kỳ theo hướng dẫn của nhà sản xuất. Nếu máy tạo độ ẩm bị ẩm mốc hoặc lắng cặn bẩn, các bào tử nấm và vi khuẩn phát tán vào không khí sẽ vô tình làm tình trạng viêm mũi xoang bùng phát nặng nề hơn.
Chườm ấm vùng mặt để xoa dịu cảm giác căng tức áp lực
Một túi chườm ấm đặt nhẹ nhàng ngang qua vùng trán, gốc mũi, hai bên má hoặc quanh mắt có thể đem lại cảm giác dễ chịu nhanh chóng cho người bệnh. Tác động của nhiệt ấm cục bộ giúp các mạch máu tại khu vực mặt giãn nở nhẹ nhàng, tăng cường tuần hoàn nuôi dưỡng mô và làm dịu các cơn co thắt, xoa dịu cảm giác căng tức nặng nề do áp lực tích tụ trong xoang hàm hay xoang trán. Bạn có thể sử dụng một chiếc khăn bông sạch nhúng vào nước ấm, vắt ráo bớt nước rồi đắp lên vùng mặt trong khoảng năm đến mười phút, lặp lại vài lần mỗi ngày khi cảm thấy căng tức. Trước khi chườm, hãy thử độ nóng của khăn lên mặt trong cổ tay để chắc chắn nhiệt độ vừa phải, tránh làm tổn thương vùng da mặt mỏng manh. Phương pháp chườm ấm mang lại sự thư giãn tuyệt vời cho các cơ mặt và giúp giảm bớt cơn đau đầu liên quan đến viêm xoang một cách tự nhiên.
Bổ sung đủ nước và tối ưu hóa tư thế nghỉ ngơi
Uống đủ lượng chất lỏng mỗi ngày là nguyên tắc nền tảng nhưng vô cùng quan trọng đối với sức khỏe hệ hô hấp. Khi cơ thể được cung cấp đủ nước, dịch tiết nhầy trong các hốc xoang sẽ duy trì trạng thái lỏng nhẹ, từ đó dễ dàng được đào thải qua lỗ thông xoang và giảm thiểu hiện tượng ứ đọng dẫn đến nhiễm khuẩn. Người bệnh nên ưu tiên uống nước lọc ấm, nước canh thanh đạm hoặc các loại trà thảo mộc dịu nhẹ như trà hoa cúc, trà gừng ấm. Ngược lại, cần hạn chế tối đa các loại đồ uống có cồn như rượu bia và nước uống chứa nhiều caffeine như cà phê hay nước ngọt tăng lực, bởi chúng có tính lợi tiểu nhẹ dễ làm cơ thể hao hụt nước và gây sung huyết phù nề lớp niêm mạc mũi xoang. Bên cạnh đó, việc ngủ đủ giấc và kê cao đầu một góc vừa phải khi nằm sẽ giúp dịch mũi xoang dẫn lưu thuận lợi hơn, giảm tình trạng nghẹt thở và nặng mặt vào buổi sáng.
Lưu ý an toàn
Các phương pháp hỗ trợ tại nhà chỉ phù hợp cho những trường hợp viêm mũi xoang nhẹ hoặc hỗ trợ trong quá trình điều trị y khoa. Người bệnh không được tự ý sử dụng các loại thuốc xịt co mạch kéo dài quá vài ngày vì dễ gây phản ứng dội ngược làm nghẹt mũi nặng hơn. Cần đi khám bác sĩ chuyên khoa tai mũi họng ngay nếu xuất hiện các dấu hiệu cảnh báo như sốt cao liên tục, sưng đỏ hoặc đau dữ dội quanh mắt, nhìn mờ, nhìn đôi, cứng cổ hoặc các triệu chứng viêm xoang kéo dài trên mười ngày mà không hề thuyên giảm.
Tóm tắt
Các giải pháp chăm sóc tại nhà đóng vai trò hỗ trợ đắc lực giúp xoa dịu biểu hiện khó chịu và cải thiện lưu thông xoang. Tuy nhiên, những biện pháp này không thể thay thế cho phác đồ điều trị chuyên khoa khi tình trạng viêm nhiễm tiến triển nặng. Nếu có bất kỳ nghi ngờ nào hoặc các đợt bùng phát diễn ra thường xuyên, bạn nên chủ động thăm khám tại chuyên khoa tai mũi họng để được bác sĩ tư vấn hướng xử trí an toàn.
Nguồn tham khảo
FAQ – Câu hỏi thường gặp
Xông hơi mũi có chữa khỏi hẳn nhiễm trùng xoang không?
Xông hơi nước ấm chỉ giúp làm loãng dịch nhầy và giảm cảm giác nghẹt tắc tạm thời trong hốc mũi. Phương pháp này không tiêu diệt được vi khuẩn hay virus gây bệnh, do đó chỉ mang tính chất chăm sóc hỗ trợ triệu chứng.
Nên rửa mũi bằng dung dịch nước muối như thế nào cho an toàn?
Người bệnh nên sử dụng nước muối sinh lý đẳng trương hoặc dung dịch muối chuyên dụng pha từ nước tinh khiết. Tuyệt đối không tự pha nước muối bằng nước máy chưa qua đun sôi để hạn chế tối đa nguy cơ nhiễm trùng thêm.
Bị viêm xoang nên uống thức uống gì để nhanh thuyên giảm?
Người bệnh viêm xoang nên uống nước ấm, nước lọc hoặc nước canh thanh đạm để giữ ẩm niêm mạc. Cần hạn chế tối đa bia rượu, đồ uống chứa cồn hoặc lượng lớn caffeine vì chúng dễ gây mất nước và làm sưng nề mô mũi.
Các biện pháp chăm sóc tại nhà thường phát huy tác dụng sau bao lâu?
Hầu hết các trường hợp viêm xoang cấp tính do cảm lạnh hoặc virus sẽ bắt đầu cải thiện sau khoảng một tuần nếu chăm sóc tốt. Nếu triệu chứng kéo dài quá mười ngày mà không thuyên giảm, người bệnh cần đi khám chuyên khoa.
Viêm xoang có cần tự mua thuốc kháng sinh uống không?
Người bệnh tuyệt đối không tự ý mua kháng sinh khi chưa có chỉ định của bác sĩ. Phần lớn các đợt nhiễm trùng xoang ban đầu bắt nguồn từ virus, việc tự dùng kháng sinh không mang lại hiệu quả mà còn gây nguy cơ kháng thuốc.
