4 loại thức ăn không nên để trong tủ lạnh quá 2 ngày để tránh ngộ độc thực phẩm

Thức ăn không nên để trong tủ lạnh quá 2 ngày là gì?

Tủ lạnh gia đình hoạt động dựa trên cơ chế duy trì nhiệt độ ngăn mát từ 1 đến 5 độ C nhằm hạn chế tốc độ trao đổi chất và làm chậm quá trình nhân lên của phần lớn vi sinh vật gây thối rữa. Dẫu vậy, ngưỡng nhiệt độ này không có khả năng tiêu diệt hoàn toàn vi khuẩn, vi nấm hoặc các bào tử vi sinh có sẵn trong thực phẩm.

Nhiều chủng vi khuẩn nguy hiểm, đặc biệt là vi khuẩn Listeria monocytogenes hay một số dòng Pseudomonas, vẫn có thể thích nghi, tồn tại và tiếp tục phát triển ngay trong điều kiện nhiệt độ thấp. Khi thời gian lưu trữ kéo dài quá hai ngày, sự phân giải protein, lipid và biến đổi hóa học tự nhiên trong một số loại thức ăn sẽ tạo ra độc tố vi khuẩn cùng các hợp chất có hại. Việc tiếp tục sử dụng những thực phẩm này sau khi để quá lâu dễ dẫn đến tình trạng nhiễm khuẩn đường ruột cấp tính, rối loạn tiêu hóa và ngộ độc thực phẩm nghiêm trọng.

Hải sản và cá đã nấu chín

Cá, tôm, cua, mực và các loại động vật có vỏ chứa hàm lượng protein cùng độ ẩm rất cao. Khi đã nấu chín, cấu trúc mô thịt mềm của hải sản phân hủy rất nhanh và dễ trở thành môi trường phát triển thuận lợi cho các vi khuẩn đường ruột như Vibrio parahaemolyticus hoặc vi khuẩn Salmonella.

Nếu lưu trữ trong ngăn mát tủ lạnh vượt quá 48 giờ, chất đạm trong hải sản bắt đầu thoái hóa, sinh ra các amin bay hơi có mùi tanh khó chịu và hình thành các hợp chất có thể gây dị ứng hoặc kích ứng niêm mạc dạ dày. Việc hâm nóng lại hải sản nhiều lần cũng làm mất đi hương vị tươi ngon và giảm đáng kể giá trị dinh dưỡng ban đầu. Để đảm bảo an toàn tuyệt đối, hải sản nấu chín nên được dùng hết trong vòng một ngày hoặc cấp đông ngay nếu dự định dùng muộn hơn.

Rau lá xanh đã qua chế biến

Các loại rau có màu xanh sẫm như rau bina, rau ngót, cải thìa hay bông cải xanh chứa hàm lượng nitrat tự nhiên tương đối cao. Khi đã qua chế biến nhiệt và bảo quản qua ngày trong tủ lạnh, các enzyme từ vi khuẩn phát triển chậm sẽ chuyển hóa dần lượng nitrat này thành nitrit.

Khi đi vào cơ thể người với lượng đáng kể, nitrit có thể phản ứng với các amin bậc hai tạo thành nitrosamine, đồng thời làm giảm khả năng vận chuyển oxy của hồng cầu trong máu. Bên cạnh đó, các vitamin nhóm B và vitamin C trong rau xanh bị phân hủy nhanh chóng trong môi trường ẩm lạnh, khiến rau mất màu sắc tự nhiên, nhũn nát và có vị chua nồng. Do vậy, rau lá xanh tốt nhất nên được nấu lượng vừa đủ cho từng bữa ăn và không nên cất trữ lại quá 2 ngày.

Thịt xay, nội tạng động vật và nước hầm xương

Thịt xay nhỏ có diện tích tiếp xúc với không khí lớn hơn rất nhiều so với thịt nguyên miếng, tạo điều kiện cho các chủng vi khuẩn như Escherichia coli phân tán sâu vào bên trong từng thớ thịt. Tương tự, nội tạng động vật như gan, tim, cật và lòng chứa nhiều máu đọng cùng lượng enzyme nội sinh dồi dào, khiến quá trình ôi thiu diễn ra nhanh hơn gấp nhiều lần.

Nước hầm xương hoặc nước dùng bún phở có hàm lượng mỡ và chất đạm hòa tan phong phú, tạo thành môi trường nuôi cấy lý tưởng cho các vi khuẩn sinh bào tử như Clostridium perfringens phát triển mạnh mẽ. Dù được bảo quản trong ngăn mát, các món canh hầm hay thịt xay chín vẫn có thể ôi thiu từ bên trong sau hai ngày, sinh ra mùi chua nồng và nhớt dính trên bề mặt, tiềm ẩn nguy cơ viêm dạ dày ruột cấp tính.

Món ăn từ trứng lòng đào và chế phẩm có sữa tươi

Trứng chưa chín kỹ như trứng lòng đào, trứng chần hoặc các loại sốt mayonnaise tự làm từ lòng đỏ trứng sống có nguy cơ cao chứa vi khuẩn Salmonella enteritidis. Môi trường nhiệt độ của ngăn mát tủ lạnh không thể tiêu diệt mầm bệnh này mà chỉ kìm hãm tốc độ sinh sôi của chúng trong một khoảng thời gian ngắn.

Sau 48 giờ bảo quản, lòng đỏ và lòng trắng trứng bán lỏng bắt đầu tách lớp, biến đổi mùi và tạo điều kiện cho vi khuẩn thẩm thấu sâu hơn vào phần nhân. Các món bánh kem, sữa chua nhà làm hay sốt trộn chứa sữa tươi cũng rất nhạy cảm với sự xâm nhập của nấm mốc và trực khuẩn gây chua. Việc sử dụng các món ăn này sau thời gian lưu trữ dài dễ dẫn đến các đợt tiêu chảy cấp, nôn mửa và nhiễm độc tố đường ruột nguy hiểm, đặc biệt ở trẻ nhỏ và người cao tuổi.

Lưu ý an toàn

Thông tin trong bài viết mang tính chất giáo dục phổ thông về an toàn vệ sinh thực phẩm gia đình, không thay thế cho các chẩn đoán hay can thiệp y tế chuyên sâu. Khi nghi ngờ thức ăn đã biến chất hoặc có dấu hiệu thay đổi về màu sắc, mùi vị và độ nhớt, người tiêu dùng cần kiên quyết loại bỏ, tuyệt đối không nếm thử. Đối với trẻ nhỏ, phụ nữ mang thai, người lớn tuổi hoặc người suy giảm miễn dịch, việc tiêu thụ thực phẩm để qua ngày cần đặc biệt thận trọng do nguy cơ nhiễm trùng tiêu hóa cao hơn bình thường.

Tóm tắt

Bảo quản lạnh chỉ có tác dụng làm chậm chứ không thể tiêu diệt hoàn toàn vi sinh vật gây hại trong thực phẩm. Việc nhận diện đúng các món ăn nhạy cảm và tuân thủ thời gian bảo quản tối đa hai ngày là biện pháp hữu hiệu giúp bảo vệ sức khỏe hệ tiêu hóa cho cả gia đình. Khi có bất kỳ nghi ngờ nào về độ an toàn của thức ăn thừa, người tiêu dùng nên chủ động loại bỏ thay vì cố gắng sử dụng để phòng ngừa rủi ro ngộ độc.