4 không khi dùng dầu gió mà người dùng thường hay bỏ qua

Dùng dầu gió đúng cách là gì?

Dầu gió thông thường là dạng thuốc xoa bóp ngoài da, được bào chế dưới dạng dung dịch lỏng từ các loại tinh dầu bay hơi như tinh dầu bạc hà, tinh dầu tràm, tinh dầu long não kết hợp cùng methyl salicylate. Tác dụng chính của dầu gió là tạo cảm giác the mát và kích thích các thụ thể cảm giác dưới da, từ đó phân tán tín hiệu đau truyền về hệ thần kinh trung ương, giúp người bệnh giảm cảm giác đau mỏi cơ, nhức đầu nghẹt mũi mức độ nhẹ.

Tuy nhiên, do chứa nồng độ tinh dầu nguyên chất rất cao, dầu gió sở hữu hoạt tính dược lý mạnh mẽ và khả năng bay hơi, thẩm thấu nhanh qua da. Khi người dùng thoa dầu với liều lượng quá mức hoặc sử dụng sai đối tượng, các hoạt chất này có thể chuyển từ vị thế giảm đau sang tác nhân gây hại mô tế bào, làm bỏng rát bề mặt da hoặc thẩm thấu vào máu gây độc tính nội tạng. Do đó, việc hiểu rõ các giới hạn sử dụng là điều kiện tiên quyết để việc chăm sóc sức khỏe tại nhà đạt hiệu quả an toàn.

Không bôi dầu gió lên vết thương hở và các vùng niêm mạc nhạy cảm

Sai lầm phổ biến hàng đầu là thoa dầu gió trực tiếp lên vết trầy xước, vết rách da, mụn nhọt đang viêm mủ hoặc vết bỏng. Các thành phần hoạt chất như menthol, camphor và methyl salicylate có nồng độ cao trong dầu gió sẽ gây cảm giác nóng rát dữ dội, làm tổn thương các lớp tế bào hạt biểu bì đang trong quá trình tái tạo.

Bên cạnh đó, việc bôi dầu gió lên bề mặt da bị rách hở làm tăng đáng kể tốc độ hấp thu các hợp chất này vào hệ tuần hoàn tĩnh mạch, tiềm ẩn nguy cơ nhiễm độc toàn thân. Đối với các vùng niêm mạc nhạy cảm như kết mạc mắt, khoang mũi, niêm mạc miệng hay vùng sinh dục, tính chất kích thích mạnh của tinh dầu bạc hà sẽ gây sung huyết, phù nề mô mềm và thậm chí dẫn đến viêm loét cục bộ kéo dài. Do đó, người dùng chỉ nên thoa dầu gió trên vùng da lành lặn, nguyên vẹn và cách xa các niêm mạc nhạy cảm.

Không dùng dầu gió cho trẻ sơ sinh, trẻ nhỏ và phụ nữ mang thai

Rất nhiều gia đình có thói quen xoa dầu gió cho trẻ nhỏ khi thấy con bị sổ mũi, ho hoặc côn trùng cắn. Tuy nhiên, các chuyên gia y tế khuyến cáo tuyệt đối không dùng dầu gió chứa hoạt chất menthol và camphor cho trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ dưới hai tuổi. Hệ hô hấp và trung khu thần kinh của trẻ nhỏ chưa hoàn thiện, menthol có thể gây ức chế phản xạ thần kinh hô hấp dẫn đến co thắt thanh quản đột ngột, ngừng thở và nguy hiểm tới tính mạng.

Đồng thời, hàng rào bảo vệ da của trẻ em còn rất mỏng manh, dễ bị hấp thu độc chất gây bỏng rát bề mặt da hoặc ngộ độc thần kinh trung ương do camphor. Đối với phụ nữ đang mang thai hoặc giai đoạn cho con bú, tinh dầu bay hơi qua đường hô hấp hoặc hấp thu qua da có thể đi qua nhau thai và bài tiết vào sữa mẹ, gây co thắt tử cung hoặc ảnh hưởng bất lợi đến sự phát triển của thai nhi. Nhóm đối tượng này nên thay thế bằng các biện pháp giữ ấm vật lý hoặc tham khảo ý kiến bác sĩ chuyên khoa trước khi dùng bất kỳ sản phẩm tinh dầu nào.

Không hít ngửi liên tục kéo dài và tuyệt đối không uống dầu gió

Thói quen đưa cả lọ dầu gió sát mũi để hít thật sâu nhiều lần trong ngày hoặc tẩm dầu vào khẩu trang kín diễn ra rất phổ biến khi thời tiết chuyển mùa. Việc tiếp xúc với nồng độ tinh dầu bay hơi đậm đặc liên tục sẽ gây tê liệt tạm thời lớp lông chuyển bảo vệ đường hô hấp trên, làm khô và teo dần niêm mạc mũi xoang, từ đó khiến tình trạng viêm mũi dị ứng hoặc viêm xoang trở nên trầm trọng hơn.

Đặc biệt nghiêm trọng hơn là quan niệm dân gian nhỏ vài giọt dầu gió vào nước ấm để uống khi bị đau bụng, đầy hơi hoặc tiêu chảy. Camphor và methyl salicylate khi nuốt vào đường tiêu hóa sẽ kích ứng bỏng rát thực quản, niêm mạc dạ dày, gây buồn nôn, tiêu chảy cấp tính và nhanh chóng tấn công vào hệ thần kinh trung ương gây kích động, mê sảng, co giật toàn thân hoặc suy thận cấp. Dầu gió chỉ được sản xuất với mục đích dùng ngoài da và người bệnh tuyệt đối không được dùng qua đường uống dưới bất kỳ hình thức nào.

Không dùng dầu gió khi đang sốt cao vã mồ hôi hoặc tăng huyết áp

Nhiều người có thói quen thấy cơ thể ớn lạnh khi sốt là vội vàng bôi dầu gió khắp trán, ngực và lòng bàn chân rồi trùm chăn kín. Đây là một sai lầm nguy hiểm vì khi cơ thể đang sốt cao kèm vã mồ hôi, các mạch máu dưới da đang cố gắng giãn ra để tỏa nhiệt giải tỏa áp lực cho trung khu điều nhiệt. Bôi tinh dầu làm tăng kích thích sinh nhiệt cục bộ và bít tắc tuyến mồ hôi, dẫn đến tình trạng nhiệt lượng bị giữ lại bên trong khiến cơn sốt bùng phát dữ dội hơn, dễ gây sốt cao co giật.

Ngoài ra, những người đang có cơn tăng huyết áp kịch phát hoặc bệnh lý tim mạch cũng không nên dùng dầu gió. Cảm giác kích thích mạnh của các loại tinh dầu cay nóng có thể làm hưng phấn hệ thần kinh giao cảm, gây co mạch ngoại vi đột ngột, làm huyết áp tăng vọt thêm và gia tăng gánh nặng tuần hoàn cho tim. Những trường hợp ốm sốt kèm mất nước, tiêu chảy mất điện giải nặng cần được bù dịch và chăm sóc y tế bài bản thay vì tự ý dùng dầu gió để cạo gió xoa bóp.

Lưu ý an toàn

Dầu gió chỉ là giải pháp hỗ trợ làm dịu triệu chứng bên ngoài tạm thời, hoàn toàn không có tác dụng điều trị dứt điểm các nguyên nhân gốc rễ gây bệnh bên trong cơ thể. Khi sử dụng, người dùng cần đóng chặt nắp sau khi thoa, cất giữ sản phẩm ở vị trí cao ráo tránh xa tầm tay của trẻ nhỏ để phòng ngừa tai nạn uống nhầm. Nếu xuất hiện bất kỳ dấu hiệu ngứa rát dữ dội, mẩn đỏ phát ban, khó thở, tức ngực hoặc lơ mơ sau khi tiếp xúc với dầu gió, người bệnh cần rửa sạch vùng da ngay lập tức và đến ngay cơ sở y tế gần nhất.

Tóm tắt

Dầu gió là sản phẩm hỗ trợ hữu ích khi xuất hiện các triệu chứng nhẹ như cảm lạnh thông thường, đau nhức cơ bắp hoặc côn trùng đốt. Tuy nhiên, việc nắm rõ các chống chỉ định và tránh xa bốn sai lầm kể trên giúp bảo vệ cơ thể khỏi nguy cơ kích ứng da, co thắt hô hấp hay ngộ độc toàn thân. Người dùng nên coi dầu gió như biện pháp chăm sóc tạm thời ngoài da và chủ động đi khám y tế khi bệnh tình không thuyên giảm.