15 tác động của tuyến giáp đối với cơ thể bạn cần biết

Nội dung chỉ cung cấp thông tin tham khảo, không thay thế chẩn đoán, khám hoặc điều trị của người hành nghề y tế. Không tự ý dùng, ngừng hoặc thay đổi thuốc dựa trên bài viết.

Tuyến giáp là một tuyến nội tiết nhỏ hình cánh bướm nằm ở phía trước cổ, nhưng lại giữ vai trò như bộ máy điều phối năng lượng và hoạt động của hầu hết các cơ quan trong cơ thể. Các hormone do tuyến giáp tiết ra như thyroxine và triiodothyronine can thiệp sâu sắc vào tốc độ chuyển hóa, sự co bóp của tim, nhu động đường ruột cho đến tâm lý và khả năng sinh sản.

Khi hoạt động của tuyến giáp bị rối loạn, dù là tình trạng hoạt động quá mức hay suy giảm chức năng, cơ thể đều phát đi hàng loạt tín hiệu cảnh báo trên nhiều hệ cơ quan. Việc tìm hiểu 15 tác động của tuyến giáp đối với cơ thể sẽ giúp người đọc chủ động lắng nghe những thay đổi dù là nhỏ nhất để kịp thời thăm khám chuyên khoa nội tiết.

Tác động của tuyến giáp là gì?

Tuyến giáp tuy có kích thước khiêm tốn nhưng lại là cơ quan nội tiết then chốt, sản xuất các hormone điều hòa quá trình trao đổi chất và duy trì chức năng sống. Mọi tế bào trong cơ thể đều cần năng lượng để thực hiện nhiệm vụ của mình, và chính các hormone tuyến giáp sẽ quyết định tốc độ tiêu thụ oxy cũng như mức sản sinh nhiệt lượng của các mô. Khi tuyến giáp khỏe mạnh, sự cân bằng nội môi được giữ vững, các cơ quan hoạt động đồng nhịp từ tuần hoàn, hô hấp cho đến tiêu hóa và thần kinh. Ngược lại, nếu tuyến giáp hoạt động kém gây suy giáp hoặc hoạt động quá mức gây cường giáp, toàn bộ hệ thống cơ thể sẽ bị đảo lộn. Do đó, việc hiểu rõ các phạm vi tác động sinh lý của tuyến giáp là nền tảng để mỗi người có cái nhìn toàn diện về sức khỏe nội tiết và nhận biết các dấu hiệu bất thường từ sớm.

Tác động đến chuyển hoá năng lượng, cân nặng và thân nhiệt

Tuyến giáp điều tiết tốc độ trao đổi chất cơ bản của toàn bộ cơ thể. Tác động đầu tiên là kiểm soát mức tiêu hao năng lượng, quyết định bạn đốt cháy calo nhanh hay chậm khi nghỉ ngơi. Đi liền với đó là sự biến động về cân nặng; tình trạng giảm sản xuất hormone giáp khiến cơ thể dễ tích mỡ và tăng cân, trong khi thừa hormone lại làm sụt cân nhanh chóng. Tác động thứ ba liên quan trực tiếp đến cảm giác thèm ăn, khiến người bệnh có thể ăn rất nhiều nhưng vẫn gầy sút hoặc chán ăn nhưng cân nặng vẫn tăng. Thêm vào đó, khả năng điều hòa thân nhiệt cũng phụ thuộc vào hormone giáp; người có tuyến giáp hoạt động kém thường sợ lạnh, bàn tay bàn chân buốt giá, ngược lại người thừa hormone giáp lại luôn cảm thấy nóng bức và đổ mồ hôi liên tục. Tác động thứ năm là mức năng lượng và độ bền thể lực hàng ngày, khiến người gặp bất thường về giáp dễ rơi vào trạng thái mệt mỏi kiệt sức dù ngủ đủ giấc.

Ảnh hưởng đến nhịp tim, huyết áp và hệ hô hấp

Hormone tuyến giáp có mối liên hệ mật thiết với hệ tim mạch và hệ hô hấp. Tác động thứ sáu của tuyến giáp là kiểm soát nhịp đập của tim; nồng độ hormone tăng cao kích thích tim đập nhanh, hồi hộp đánh trống ngực, trong khi nồng độ hormone hạ thấp làm nhịp tim chậm lại đáng kể. Tác động thứ bảy là điều hòa huyết áp thông qua việc co giãn mạch máu ngoại biên và sức bóp cơ tim, dẫn đến tình trạng tăng huyết áp tâm thu hoặc rối loạn huyết áp tâm trương. Tác động thứ tám thể hiện qua chức năng hô hấp và tuần hoàn oxy; sự suy giảm chức năng giáp có thể làm suy yếu các cơ hô hấp, giảm thông khí phổi và gây cảm giác khó thở khi vận động nhẹ hoặc xuất hiện tình trạng ngưng thở lúc ngủ. Những biến đổi này đòi hỏi người có bệnh tim mạch nền phải đặc biệt lưu ý kiểm tra chức năng nội tiết.

Tác động tới nhu động tiêu hóa, làn da và mái tóc

Hệ tiêu hóa chịu ảnh hưởng lớn từ hoạt động co bóp do hormone tuyến giáp chi phối. Tác động thứ chín là điều hòa nhu động ruột; khi hormone giáp suy giảm, hoạt động co bóp của đại tràng chậm lại gây táo bón mạn tính, trong khi thừa hormone giáp lại làm tăng nhu động ruột dẫn đến tiêu chảy hoặc đi ngoài nhiều lần trong ngày. Tác động thứ mười nằm ở vẻ ngoài của làn da; suy giảm hoạt động giáp làm tuyến bã nhờn kém hoạt động khiến da khô ráp, nứt nẻ và bong tróc, còn tăng hoạt động giáp lại làm da ẩm ướt, mỏng và dễ kích ứng. Tác động thứ mười một là sức khỏe của nang tóc và móng tay móng chân; rối loạn tuyến giáp làm gián đoạn chu kỳ phát triển của sợi tóc, dẫn đến rụng tóc lan tỏa, tóc xơ giòn dễ gãy và móng tay trở nên mềm, dễ tách lớp hoặc có khía rãnh.

Tác động đến tâm lý, trí nhớ và hệ vận động

Hormone tuyến giáp đóng vai trò nền tảng trong hoạt động dẫn truyền thần kinh và cấu trúc cơ bắp. Tác động thứ mười hai là điều hòa tâm trạng và cảm xúc; tình trạng thiếu hụt hormone giáp thường liên quan đến cảm giác uể oải, trầm cảm và suy giảm hứng thú, ngược lại dư thừa hormone lại gây bồn chồn, lo âu, bứt rứt và dễ cáu gắt vô cớ. Tác động thứ mười ba là ảnh hưởng đến khả năng nhận thức và trí nhớ; người gặp rối loạn tuyến giáp thường than phiền về chứng sương mù não, giảm khả năng tập trung, tư duy chậm chạp hoặc hay quên các công việc thường nhật. Tác động thứ mười bốn là trương lực cơ và hoạt động của hệ xương khớp; suy giảm chức năng tuyến giáp có thể gây đau nhức cơ bắp, cứng khớp, yếu cơ vùng gốc chi, trong khi cường giáp mạn tính lại làm tăng tốc độ mất xương, gia tăng nguy cơ loãng xương và gãy xương sớm.

Ảnh hưởng đến chu kỳ kinh nguyệt và chức năng sinh sản

Hệ trục nội tiết sinh sản chịu sự chi phối nhịp nhàng từ tuyến giáp. Tác động thứ mười lăm chính là sự điều hòa chu kỳ kinh nguyệt và khả năng sinh sản ở cả hai giới. Ở phụ nữ, bất kỳ sự mất cân bằng hormone giáp nào cũng có thể gây rối loạn kinh nguyệt như rong kinh, thiểu kinh, mất kinh hoặc chu kỳ không rụng trứng, làm giảm cơ hội thụ thai và tăng nguy cơ biến chứng thai kỳ. Ở nam giới, rối loạn hormone tuyến giáp có thể làm thay đổi nồng độ globulin gắn kết hormone sinh dục, gây giảm ham muốn, rối loạn cương dương và ảnh hưởng tiêu cực đến số lượng cũng như chất lượng tinh trùng. Do đó, kiểm tra sức khỏe tuyến giáp luôn là bước quan trọng khi đánh giá sức khỏe tiền hôn nhân và điều trị hiếm muộn.

Lưu ý an toàn

Thông tin trong bài viết mang tính chất phổ biến kiến thức khoa học thường thức, không thay thế cho việc chẩn đoán hay chỉ định y khoa từ bác sĩ chuyên khoa nội tiết. Các triệu chứng như mệt mỏi, sụt cân, tim đập nhanh hay rụng tóc có thể do nhiều bệnh lý khác nhau gây ra. Người đọc tuyệt đối không tự ý mua thuốc điều trị tuyến giáp hoặc tự ý ngừng thuốc đang dùng khi chưa có kết quả xét nghiệm và hướng dẫn chuyên môn.

Tóm tắt

Tuyến giáp giữ vai trò chỉ huy quá trình chuyển hoá và tác động đến hầu hết cơ quan trong cơ thể. Nhận biết sớm các thay đổi bất thường về cân nặng, thân nhiệt, nhịp tim hay tâm trạng sẽ giúp bạn chủ động thăm khám y khoa kịp thời. Việc duy trì lối sống lành mạnh kết hợp kiểm tra chức năng tuyến giáp định kỳ là cách tốt nhất để bảo vệ sức khỏe tổng thể.